Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất thế giới, trong khi mức sinh liên tục giảm ở nhiều địa phương. Nếu không sớm chuyển từ tư duy khuyến sinh bằng lời kêu gọi sang xây dựng một hệ sinh thái đủ mạnh để người trẻ yên tâm lập gia đình, sinh con và nuôi dạy con, nguy cơ "chưa giàu đã già" sẽ trở thành lực cản lớn đối với tăng trưởng và phát triển bền vững của đất nước.
Nếu "Xây trường để giữ dân, giữ bản" khẳng định ý nghĩa chiến lược của giáo dục vùng biên, thì bước tiếp theo phải là xây dựng một hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú hiện đại, bền vững và đủ sức tạo ra những chuyển biến lâu dài. Mỗi ngôi trường không chỉ là nơi nuôi dưỡng ước mơ của trẻ em vùng cao, mà còn là hạt nhân phát triển cộng đồng, là "điểm sáng" của thế trận lòng dân nơi phên dậu Tổ quốc.
Trong thời gian qua, tôi đã thực hiện một loạt bài viết và trả lời phỏng vấn về Dự án Đại lộ sông Hồng, phân tích những bất cập, những trăn trở và các vấn đề còn chưa có lời giải, được đăng trên Tạp chí Kiến trúc Việt Nam và chia sẻ trên mạng xã hội.
Ở những vùng biên giới xa xôi, mỗi ngôi trường được dựng lên không chỉ để dạy chữ mà còn để giữ người, giữ bản làng và bồi đắp niềm tin vào tương lai. Đối với đồng bào các dân tộc thiểu số, nhất là tại những địa bàn còn nhiều khó khăn, trường phổ thông dân tộc nội trú không đơn thuần là một cơ sở giáo dục mà đã trở thành một thiết chế xã hội đặc biệt, nơi hội tụ các chính sách an sinh, phát triển con người và củng cố quốc phòng – an ninh.
Trong các cuộc thảo luận về dự án Đại lộ cảnh quan sông Hồng, người ta thường nhắc đến những con số hàng chục tỷ USD, những bản quy hoạch tầm cỡ khu vực, hay các bài toán phức tạp về chỉnh trị dòng chảy và kịch bản vận hành liên hồ chứa trong thế kỷ XXI. Tất cả đều quan trọng, thậm chí mang tính sống còn đối với an toàn thoát lũ của Thủ đô. Nhưng thách thức lớn nhất của dự án lại không nằm ở kỹ thuật hay nguồn vốn, mà nằm ở con người - những cộng đồng đã gắn bó qua nhiều thế hệ với đôi bờ sông Hồng.
Việc Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội thông qua quy hoạch sông Hồng đánh dấu một bước chuyển chiến lược trong tư duy đô thị. Lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ, sông Hồng được xác định là một cực phát triển trung tâm, mở ra cơ hội kiến tạo một “kỳ tích” mới. Tuy nhiên, khát vọng này đồng thời là một phép thử khắc nghiệt về bản lĩnh quản trị, nơi bài toán hiện đại hóa phải đối thoại và tôn trọng tuyệt đối các quy luật vận động của tự nhiên.
Trong bối cảnh hiện nay, khi vấn đề sở hữu đất đai vẫn đang được tiếp cận theo nguyên tắc “đất đai thuộc sở hữu toàn dân”, thì thực tiễn phát triển lại cho thấy sự tồn tại khách quan của nhiều hình thức sở hữu và sử dụng khác nhau: từ Nhà nước, cá nhân, doanh nghiệp đến các tổ chức tôn giáo…
Việc TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa vào khai thác khoảng 187 km đường sắt đô thị thể hiện khát vọng lớn trong việc giải quyết ùn tắc và tái cấu trúc không gian đô thị theo hướng bền vững. Trong bối cảnh hạ tầng mặt đất đã chạm ngưỡng chịu tải, phát triển metro không còn là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu.
Tuy nhiên, khát vọng cần đi đôi với năng lực thực thi. Nếu thiếu đánh giá thực tế về điều kiện triển khai, mục tiêu 160 km metro trong 5 năm tới rất dễ trở thành một “kỳ tích trên giấy”.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử để bứt phá. Các mục tiêu tăng trưởng 7–8%, tiến tới hai con số sau Đại hội XIV, thúc đẩy công nghiệp hóa sâu rộng và định vị quốc gia như trung tâm sản xuất mới của châu Á không chỉ là khát vọng mà là mệnh lệnh phát triển.
Tuy nhiên, phía sau bức tranh vĩ mô đầy triển vọng ấy tồn tại một lực cản vô hình nhưng nặng nề. Điểm nghẽn mang tính cấu trúc nằm ở hệ thống logistics – “hệ tuần hoàn” của nền kinh tế vẫn vận hành kém hiệu quả. Nếu không giải quyết bài toán này, giấc mơ hóa rồng, hóa hổ có nguy cơ bị ghìm chân bởi chính đôi giày quá chật mà ta đang mang.
Năm nay là năm Bính Ngọ – năm con ngựa, năm của những bước chân rộn ràng và những vó câu gõ nhịp vào mùa xuân. Trong 12 con giáp, Ngọ luôn gợi cảm giác chuyển động: không đứng yên, không chần chừ, mà sẵn sàng lao về phía trước. Hình ảnh con ngựa vì thế vừa quen thuộc vừa hào sảng, vừa đời thường lại vừa thấm đẫm sử thi.