27/7 – TÌM LẠI TÊN CHO ANH

Tháng Bảy lại về. Mưa ngâu lặng lẽ rơi trên những hàng bia trắng. Khói hương bảng lảng giữa những nghĩa trang liệt sĩ. Tiếng chuông tưởng niệm ngân lên như đánh thức những ký ức không bao giờ cũ của dân tộc.

Ngày 27/7 không chỉ là ngày tri ân. Đó còn là ngày mỗi người Việt Nam cúi đầu trước những người đã gửi lại tuổi thanh xuân, máu xương và cả những ước mơ còn dang dở để đất nước được độc lập, nhân dân được sống trong hòa bình.

Có những người ra đi mà chưa kịp yêu. Có những người mẹ suốt đời chờ con trong vô vọng. Có những người vợ tóc bạc vẫn giữ nguyên lời hẹn ngày trở lại. Và có biết bao người lính đến hôm nay vẫn chưa tìm được tên mình.

Những ngày gần đây, sống gần Công viên Lê Thị Riêng (TP. Hồ Chí Minh), tôi dõi theo từng thông tin về cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ do Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh cùng các lực lượng quân đội thực hiện.

Gần sáu mươi năm đã trôi qua.

Địa hình đã đổi khác. Những chiến hào năm xưa đã trở thành phố xá đông vui. Dưới những tán cây xanh, dưới những con đường tấp nập hôm nay, ít ai biết rằng nơi ấy từng thấm máu của biết bao người lính.

Vậy mà bằng lòng kiên trì, trách nhiệm và sự thành kính với những người đã khuất, đến nay lực lượng tìm kiếm đã phát hiện hơn một trăm bộ hài cốt cùng hai hố chôn tập thể.

Tôi đã lặng người khi đọc những dòng tin ấy. Mỗi bộ hài cốt được đưa lên khỏi lòng đất là một người con trở về. Đó là niềm hy vọng của một người vợ sau gần sáu mươi năm chờ đợi. Đó là một gia đình biết rằng người thân của mình không còn cô đơn giữa đất lạnh.

Và trên hết, đó là hành trình tìm lại tên cho Anh. Hai tiếng "trở về" sao mà thiêng liêng đến thế!

T.S Tô Văn Trường thành kính dâng hương tưởng niệm người anh – liệt sĩ Tô Văn Lựu – tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đông Hưng, tỉnh Thái Bình (nay thuộc tỉnh Hưng Yên).

Ngày 27/7 với tôi còn là câu chuyện của chính gia đình mình. Ông bà nội tôi có ba người cháu trai. Trong chiến tranh, anh Tô Văn Lựu hy sinh trên chiến trường Nam Lào. Em Ngọc hy sinh trên chiến trường miền Nam. Chỉ còn mình tôi may mắn sống đến hôm nay. Mỗi lần nghĩ đến điều ấy, tôi luôn tự hỏi: phải chăng mình đang sống cả phần đời mà các anh chưa kịp sống?

Niềm vui hôm nay, mái ấm hôm nay, con cháu hôm nay... đều có bóng dáng của những người đã mãi mãi dừng lại ở tuổi thanh xuân. Có những sự hy sinh không thể đong đếm. Có những món nợ ân tình không bao giờ trả hết.

Tháng Bảy năm 2022, tôi về viếng/thăm mộ liệt sĩ Tô Văn Lựu tại nghĩa trang liệt sĩ ở Đông Hưng - Thái Bình (nay thuộc tỉnh Hưng Yên) để thắp nén hương lên phần mộ anh.

Chiều ấy cũng có mưa. Không biết là mưa ngâu hay nước mắt. Đứng trước tấm bia đá đã ngả màu theo năm tháng, tôi chỉ biết lặng im. Bao nhiêu lời muốn nói bỗng nghẹn lại.

Và bài thơ "Bên mộ Anh" được sự giúp sức của người bạn làm công tác văn hoá ở quê lúa đã ra đời trong khoảnh khắc ấy.

BÊN MỘ ANH

Nghĩa trang liệt sĩ chiều nay
Mưa rơi hay nước mắt đầy xót xa
Bao người con của quê nhà
Hy sinh giữa lúc tuổi hoa căng tràn.

Lặng thầm thắp một tuần nhang
Khói hương vương vấn bên hàng mộ đau
Vành hoa trắng ngát một màu
Rưng rưng đọng giọt mưa ngâu ướt nhòa.

Âm dương đôi ngả cách xa
Chỉ dòng tên buốt lạnh là chứng nhân
Ai đi xa, ai về gần
Cánh ô nặng trĩu bước chân ngập ngừng.

Trong lòng đất mẹ bao dung
Xin Anh an giấc nghỉ cùng ngàn thu
Nén nhang cháy đỏ tâm tư
Thương Anh, trời nghẹn cả mùa mưa ngâu.

Hồn thiêng Anh ở nơi đâu
Có nghe thấu tiếng nguyện cầu của em?

Mỗi lần đọc lại những câu thơ ấy, tôi vẫn có cảm giác như người em trai năm nào đang đứng trước anh mình, chứ không phải gần nửa thế kỷ đã trôi qua.

Chiến tranh đã lùi xa. Nhưng nỗi nhớ thì không bao giờ cũ. Điều khiến tôi thêm ấm lòng trong dịp 27/7 năm nay là nhiều tấm lòng nhân ái vẫn đang tiếp nối truyền thống "Uống nước nhớ nguồn".

Việc Vingroup đăng ký dành khoảng 11.000 tỷ đồng trong tổng số gần 12.000 tỷ đồng xã hội hóa để chăm lo người có công là một nghĩa cử rất đáng trân trọng. Xây dựng nhà ở cho Mẹ Việt Nam Anh hùng và thương binh nặng; hỗ trợ con liệt sĩ; đầu tư hệ thống xét nghiệm ADN hiện đại để xác định danh tính các liệt sĩ... đều là những việc làm thiết thực, mang ý nghĩa lâu dài.

Tôi không nghĩ điều quan trọng nhất là con số bao nhiêu tỷ đồng. Điều đáng quý hơn chính là tinh thần sẻ chia. Một việc thiện lớn sẽ khơi dậy nhiều việc thiện khác. Một tấm lòng biết ơn sẽ làm cho xã hội nhân ái hơn.

Đúng như cha ông ta đã dạy: "Một miếng khi đói bằng một gói khi no." Biết ơn không phải là nhìn về quá khứ để ca ngợi. Biết ơn là hành động hôm nay. Là chăm lo tốt hơn cho những người còn sống. Là không ngừng tìm kiếm những người còn nằm lại. Là dạy con cháu hiểu vì sao đất nước có được hòa bình.

Mỗi lần đi ngang Công viên Lê Thị Riêng, có lẽ tôi sẽ không còn nhìn nơi ấy như một công viên bình thường nữa. Dưới những hàng cây xanh ấy, dưới những bước chân bình yên hôm nay là biết bao người lính vẫn đang nằm lại. Họ không mong được ghi công. Họ chỉ mong đất nước hòa bình. Và chính chúng ta có trách nhiệm kể tiếp câu chuyện của họ.

Để không ai bị lãng quên. Để mỗi liệt sĩ chưa xác định được danh tính đều được gọi đúng tên mình. Để mỗi gia đình đều có ngày đoàn tụ. Để những người đã ngã xuống có thể mỉm cười nơi chín suối khi thấy đất nước hôm nay ngày càng giàu mạnh, nhân văn và nghĩa tình.

Nhân Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, xin kính cẩn nghiêng mình trước anh linh các Anh hùng liệt sĩ. Xin thắp một nén hương lòng tưởng nhớ những người đã hiến dâng cả tuổi xuân cho Tổ quốc. Và xin tự nhắc mình phải sống sao cho xứng đáng với những người đã nằm xuống để chúng ta được sống trong hòa bình hôm nay.

Các Anh đã trở về trong vòng tay đồng đội, trong nỗi mong chờ của gia đình và trong lòng Tổ quốc. Còn sự hy sinh của các Anh đã hóa thành nền móng cho cuộc sống thanh bình hôm nay. Chúng tôi được sống hôm nay, xin nguyện không bao giờ quên.

Tôi tin, ở đâu đó dưới cơn mưa tháng Bảy, những người lính năm xưa sẽ mỉm cười. Bởi sau gần sáu mươi năm, đồng đội vẫn không quên các anh, Nhân dân vẫn không quên các anh, và Tổ quốc, bằng tất cả lòng biết ơn, vẫn khắc ghi tên tuổi của từng người con đã hiến dâng trọn cuộc đời mình cho non sông, đất nước.