Đổi mới đánh giá năng lực qua phổ điểm Kỳ thi THPT Quốc gia năm 2025 các môn Toán, Lý, Hóa, Sinh qua góc nhìn của chuyên gia

Phổ điểm 2025: Bước tiến trong đánh giá năng lực

Phổ điểm kỳ thi THPT Quốc gia 2025 cho thấy sự thay đổi đáng kể so với hai năm trước. Nếu năm 2023 được xem là “dễ thở” với điểm số tập trung ở mức 6-7, và năm 2024 chỉ mới bắt đầu điều chỉnh, thì năm nay, phổ điểm các môn Toán, Lý, Hóa, Sinh mang dạng hình chuông, với phần lớn học sinh đạt mức trung bình khá. Đáng chú ý, hơn 500 thí sinh đạt điểm 10 môn Toán – con số kỷ lục – song vẫn có một bộ phận không nhỏ rơi vào nhóm điểm thấp.

Tiến sĩ Đồng Mạnh Cường nhận định: “Đề thi năm nay không khó bất thường. Số lượng điểm 10 tăng đột biến cho thấy đề thi vẫn nằm trong tầm với của những học sinh có tư duy tốt và chuẩn bị kỹ lưỡng.” Tuy nhiên, mặt bằng điểm trung bình thấp hơn năm trước phản ánh sự chuyển đổi trong cách ra đề, từ kiểm tra kiến thức thuần túy sang đánh giá khả năng vận dụng. “Học sinh không thể chỉ học thuộc để làm tốt. Các em cần hiểu bản chất, biết xử lý tình huống và lựa chọn chiến lược giải bài hiệu quả,” ông nhấn mạnh.

TS Đồng Mạnh Cường, Trưởng khoa Kinh doanh Trường ĐH Anh Quốc Việt Nam (BUV)

Cách ra đề này, theo ông Cường, tiếp cận các mô hình giáo dục tiên tiến như Hàn Quốc, Singapore hay Đài Loan, nơi đề cao tư duy và kỹ năng giải quyết vấn đề. “Phổ điểm năm nay phản ánh khá chính xác năng lực học sinh ở thời điểm hiện tại, đồng thời làm tốt vai trò phân loại, giúp các trường đại học tuyển chọn được thí sinh phù hợp,” ông đánh giá. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng sự sụt giảm điểm trung bình không đồng nghĩa với việc học sinh kém hơn hay giáo viên dạy chưa tốt, mà là kết quả tự nhiên của sự thay đổi nhanh chóng trong cấu trúc đề thi.

So sánh với hệ thống giáo dục quốc tế, ông Cường đề cập đến mô hình Đài Loan, nơi học sinh được đánh giá qua hồ sơ học tập, phỏng vấn và bài luận, giúp bộc lộ tư duy học thuật toàn diện. “Tôi hy vọng Việt Nam sẽ dần áp dụng các phương thức đánh giá tương tự để không chỉ kiểm tra kiến thức mà còn phát hiện tiềm năng của học sinh,” ông chia sẻ. Để đạt được điều này, cần xây dựng chuẩn đề thi ổn định, hệ thống dữ liệu so sánh dài hạn và sự đồng thuận giữa nhà trường, giáo viên và học sinh về cách dạy, cách học.

Lời khuyên chọn ngành: Đặt đam mê và năng lực lên hàng đầu

Trước thực trạng nhiều học sinh và phụ huynh hoang mang vì điểm thi không như kỳ vọng, Tiến sĩ Cường nhấn mạnh: “Điểm số không quyết định tất cả. Quan trọng hơn là khả năng tự học, đam mê với ngành nghề và năng lực thích nghi với sự thay đổi.” Với kinh nghiệm giảng dạy tại Việt Nam và môi trường quốc tế, ông nhận thấy nhiều sinh viên có điểm đầu vào không nổi bật vẫn thành công nhờ động lực và định hướng rõ ràng. “Tôi đã chứng kiến những sinh viên đạt thành tích xuất sắc và làm việc tại các tổ chức lớn dù điểm thi ban đầu không cao,” ông chia sẻ.

Ông khuyến nghị học sinh đặt ra các câu hỏi then chốt: “Tôi hứng thú với lĩnh vực nào?”, “Tôi có thể gắn bó lâu dài với ngành đó không?”, “Ngành đó đang biến đổi ra sao?” Những câu hỏi này sẽ giúp các em đưa ra lựa chọn bền vững hơn thay vì chạy theo điểm số hay xu hướng số đông. Đặc biệt, với các ngành như kinh doanh, tài chính, kế toán, marketing hay du lịch – khách sạn, ông khuyên học sinh tìm hiểu kỹ nội dung đào tạo, phương pháp giảng dạy và cơ hội nghề nghiệp. “Những ngành này sẽ tiếp tục có nhu cầu cao trong 5-10 năm tới, nhưng yêu cầu người học phải thích nghi với công nghệ, dữ liệu và toàn cầu hóa,” ông nhấn mạnh.

Tại BUV, chương trình đào tạo tập trung phát triển tư duy phản biện, kỹ năng thực tiễn và ngoại ngữ, giúp sinh viên sẵn sàng bước vào thị trường lao động toàn cầu với tâm thế chủ động. Ông Cường cũng lưu ý rằng việc thay đổi ngành học là bình thường, viện dẫn thống kê từ NCES (Mỹ) rằng 1/3 sinh viên đổi ngành trong ba năm đầu đại học. “Hãy xem đây là cơ hội khám phá bản thân. Tham gia hội thảo, chương trình trải nghiệm và trò chuyện với người đi trước để hiểu rõ sở trường, đam mê và môi trường học tập phù hợp,” ông khuyên.

Hành trình đổi mới và cơ hội tỏa sáng

Phổ điểm THPT Quốc gia 2025 là minh chứng cho nỗ lực đổi mới giáo dục của Việt Nam, với cách ra đề chú trọng khả năng vận dụng và phân hóa năng lực học sinh. Theo Tiến sĩ Đồng Mạnh Cường, đây là bước tiến đúng đắn, dù cần thời gian để hoàn thiện. Đối với học sinh, điểm số chỉ là khởi đầu, không phải đích đến. Lựa chọn ngành học và trường đại học nên dựa trên đam mê, năng lực tự học và tầm nhìn dài hạn.

Theo những lời khuyên thiết thực từ chuyên gia BUV, học sinh được khuyến khích mạnh dạn khám phá bản thân, tìm kiếm môi trường đào tạo hiện đại và chuẩn bị kỹ năng để thích nghi với thị trường lao động toàn cầu. Giai đoạn này không chỉ là ngã rẽ quan trọng mà còn là cơ hội để các em đặt nền móng cho một tương lai thành công và bền vững.