Về Trà Lũ dự Giỗ Tổ họ Trần: Gìn giữ cội nguồn, bồi đắp gia phong giữa thời hiện đại

Không gian linh thiêng – nơi gia phong được bồi đắp qua từng thế hệ

Hằng năm, vào ngày 26/02 (mùng 10 tháng Giêng), Từ đường họ Trần tại Trà Lũ lại đỏ lửa hương trầm. Từ sáng sớm, con cháu từ nhiều tỉnh, thành trên cả nước đã tề tựu đông đủ. Có người là cán bộ, doanh nhân thành đạt; có người là trí thức, công chức; có người đang học tập, lập nghiệp ở phương xa. Nhưng trong khoảnh khắc bước qua cổng từ đường, tất cả đều chung một vai trò: người con trở về với tổ tiên.

Nghi thức rước kiệu trang nghiêm quanh nhà Tổ trong Đại lễ Giỗ Đức Thủy Tổ họ Trần tại Trà Lũ – đoàn rước trong trang phục truyền thống, cờ lọng rực rỡ, thể hiện lòng thành kính và sự tiếp nối gia phong qua các thế hệ.

Trong không khí trang nghiêm của lễ tế tổ, từng nghi thức cổ truyền được thực hiện đầy đủ, thể hiện sự tôn kính với Đức Thủy Tổ và các bậc tiên nhân. Tiếng chiêng trống, lời văn tế, làn khói hương quyện trong không gian cổ kính tạo nên một bức tranh tâm linh sâu lắng. Ở đó, mỗi người không chỉ tưởng nhớ tiền nhân, mà còn tự nhắc mình về bổn phận giữ gìn danh dự và truyền thống của dòng họ.

Đông đảo con cháu họ Trần từ khắp mọi miền trở về dự lễ, đứng kín hai bên sân nhà Tổ thành kính theo dõi nghi thức rước kiệu trong không khí trang nghiêm, thiêng liêng của ngày Giỗ Đức Thủy Tổ.

Đại lễ năm nay có sự hiện diện của nhiều đại biểu, lãnh đạo và đại diện các chi họ. Trong đó có cụ Trần Đức Thái, trưởng ban giáo tộc; Thượng tướng, PGS.TS Trần Quốc Tỏ – nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an; ông Trần Văn Mười – Chủ tịch Tập đoàn Quốc tế Nam Sao, doanh nhân tiêu biểu; ông Trần Văn Nghĩa – Phó Chủ tịch Hội đồng họ Trần Việt Nam… Sự hiện diện của nhiều thế hệ, nhiều lĩnh vực khác nhau cho thấy sức lan tỏa và uy tín của dòng họ trong đời sống xã hội đương đại.

Điểm đáng chú ý là bên cạnh phần nghi lễ truyền thống, chương trình còn dành thời lượng cho họp dòng họ, tổng kết hoạt động trong năm và đặc biệt là lễ vinh danh – trao thưởng khuyến học, khuyến tài. Đây không chỉ là hoạt động mang tính động viên tinh thần, mà còn thể hiện rõ triết lý phát triển của dòng họ: lấy tri thức làm nền tảng, lấy giáo dục làm con đường bền vững để vươn lên.

Những phần thưởng dành cho học sinh – sinh viên đạt thành tích cao đã trở thành điểm nhấn đầy ý nghĩa. Trong ánh mắt rạng rỡ của các em nhỏ khi nhận thưởng trước bàn thờ tổ, truyền thống không còn là điều xa vời. Nó trở thành động lực cụ thể, được trao truyền từ thế hệ đi trước sang thế hệ kế tiếp bằng sự ghi nhận và kỳ vọng.

Chính từ những hoạt động như vậy, gia phong không chỉ tồn tại trong gia phả hay lời răn dạy, mà được bồi đắp bằng hành động thiết thực, bằng cơ chế khuyến khích và tinh thần trách nhiệm chung.

Khi lễ và giỗ tổ hòa quyện – truyền thống sống động trong đời sống đương đại

Nếu phần lễ mang sắc thái trang nghiêm, thì phần hội lại mở ra một không gian rộn ràng, nơi truyền thống được sống động hóa trong đời sống cộng đồng. 

Màn múa rồng sôi động trong khuôn khổ Đại lễ Giỗ Đức Thủy Tổ họ Trần tại Trà Lũ – những động tác uyển chuyển, mạnh mẽ hòa cùng tiếng trống hội rộn ràng, tạo nên không khí tưng bừng, rực rỡ sắc xuân.

Ngay sau nghi thức tế tổ buổi sáng, không khí hội đã lan tỏa khắp vùng quê Xuân Trung. Các hoạt động dân gian như bơi chải, múa rồng thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia, cổ vũ. Tiếng trống hội vang vọng, sắc cờ rực rỡ, những mái chèo nhịp nhàng trên mặt nước… tất cả gợi nhắc ký ức hội làng truyền thống của vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Phần hội không chỉ tạo không khí vui tươi ngày đầu xuân, mà còn góp phần gắn kết cộng đồng, củng cố niềm tự hào quê hương. Trong không gian ấy, người lớn tuổi tìm lại ký ức tuổi thơ, lớp trẻ hiểu thêm về giá trị văn hóa bản địa, còn những người xa quê có dịp cảm nhận trọn vẹn hơi thở của làng quê nguồn cội.

Tiết mục biểu diễn đặc sắc của các em nhỏ trong đêm hội Giỗ Tổ họ Trần – những gương mặt hồn nhiên, tự tin trên sân khấu, góp phần làm nên không khí tươi vui và tiếp nối mạch nguồn truyền thống.

Buổi tối là điểm nhấn nghệ thuật đặc sắc. Chương trình biểu diễn có sự tham gia của ca sĩ Minh Ngọc và nghệ sĩ Vượng Râu, mang đến những tiết mục ca nhạc và tiểu phẩm giàu cảm xúc. Sự kết hợp giữa nghệ thuật truyền thống và phong cách biểu diễn hiện đại tạo nên sức hấp dẫn riêng, phù hợp với nhiều thế hệ khán giả.

Đặc biệt, phần trình diễn dân ca Quan họ trên thuyền rồng do các nghệ sĩ đến từ Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh thể hiện đã mang lại chiều sâu văn hóa cho đêm hội. Làn điệu Quan họ mượt mà, sâu lắng vang lên giữa không gian mặt nước lung linh ánh sáng, tạo nên một bức tranh nghệ thuật vừa cổ truyền, vừa thi vị. Ở đó, âm nhạc không chỉ là giải trí, mà là phương tiện chuyên chở hồn cốt văn hóa Kinh Bắc.

Khoảnh khắc bắn pháo hoa khép lại ngày hội đầu tiên trở thành điểm nhấn rực rỡ, như lời chúc cho một năm mới an khang, cho sự phát triển bền vững của dòng họ và quê hương.

Đại lễ Giỗ Đức Thủy Tổ họ Trần tại Trà Lũ vì thế không chỉ là sự kiện thường niên của một dòng họ. Đó là biểu hiện cụ thể của cách cộng đồng gìn giữ căn tính văn hóa trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Khi nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ phai nhạt, việc duy trì những ngày giỗ tổ trang trọng, có chiều sâu nội dung và sự đổi mới trong tổ chức chính là cách để truyền thống không bị đóng khung trong hoài niệm, mà tiếp tục sống động giữa đời sống hiện đại.

Từ cội nguồn ấy, mỗi người con họ Trần không chỉ nhận về niềm tự hào, mà còn mang theo trách nhiệm. Trách nhiệm giữ gìn gia phong, xây dựng uy tín cá nhân, đóng góp cho xã hội và quê hương Nam Định cũ) nay là Ninh Bình ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Trong dòng chảy thời gian, có những giá trị có thể thay đổi, nhưng cội nguồn – nếu được gìn giữ bằng sự trân trọng và hành động cụ thể – sẽ luôn là điểm tựa vững bền. Và chính từ những ngày giỗ tổ như ở Trà Lũ, truyền thống không chỉ được nhắc nhớ, mà được tiếp sức để đồng hành cùng tương lai.