Thành phố tương lai: Từ thành phố rạng rỡ của Le Corbusier đến "Thành phố thở 2050" của Hà Lan

Ngày nay, mọi người không ngừng tìm hiểu những phương pháp tiếp cận mới trong quy hoạch đô thị, những phương pháp có thể giúp chuyển đổi suôn sẻ sang nền kinh tế xanh trong tương lai. Năm 2018, chính phủ và các tổ chức tri thức Hà Lan đã khởi xướng nghiên cứu thiết kế “Thành phố Tương lai 2050”, với mục tiêu nghiên cứu cách các thành phố tương lai nên ứng phó với những thách thức lớn như biến đổi khí hậu, mất đa dạng sinh học, cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên và ô nhiễm. Trong suốt thời gian hợp tác này, VenhoevenCS, công ty kiến ​​trúc hàng đầu trong nhóm, đã tiến hành nghiên cứu khái niệm đáng kể và cung cấp nhiều kinh nghiệm chuyên môn về quy hoạch tổng thể bền vững.

Bài viết này sẽ xem xét một số nghiên cứu điển hình do VenhoevenCS thực hiện và so sánh chúng với những tầm nhìn mà Le Corbusier đã phác thảo trong cuốn Radiant City. Chúng ta sẽ xem xét lại những vấn đề trong quá khứ và xem liệu chúng ta đã giải quyết chúng trong môi trường hiện đại hay chưa. Đồng thời, chúng ta cũng sẽ thảo luận xem các nguyên tắc thiết kế của Corbusier có còn áp dụng được hay không, khi chúng ta đang bước vào tương lai mà ông từng hình dung.

XANH ĐÔ THỊ

Khi Le Corbusier lần đầu công bố quy hoạch đô thị chưa hoàn thành Ville Radieuse (Thành phố Rạng rỡ) vào năm 1933, ông đã hình dung ra một thành phố tương lai với những tòa nhà chọc trời mật độ cao được đúc sẵn, trải rộng trên một không gian xanh rộng lớn và được sắp xếp theo lưới Descartes, cho phép thành phố hoạt động như một “cỗ máy sống”. Le Corbusier đề xuất ý tưởng về những khu vườn trên mái rộng lớn để phục hồi không gian xanh ngập nắng bị mất đi bên dưới các tòa nhà chọc trời. Ngoài ra, Le Corbusier còn đề xuất xây dựng đường cao tốc trên cao và bãi đỗ xe tự động cao 5 mét so với mặt đất để dành toàn bộ mặt đất cho người đi bộ.

Đúng là thông qua sự đối xứng cực đoan và tiêu chuẩn hóa cơ học, Le Corbusier đã đưa ra một góc nhìn tiên phong về các loại hình nhà ở mật độ cao và phương thức vận tải hiệu quả. Tuy nhiên, vị kiến ​​trúc sư này dường như đã bỏ qua thực tế rằng, khi một thành phố được thiết kế như một "cỗ máy sống" và được ô tô chiếm giữ, một loạt các vấn đề môi trường như khí thải nhà kính và sự nóng lên toàn cầu sẽ xuất hiện.

Trong dự án nghiên cứu Trung tâm Thể thao Dưới nước Olympic Paris 2024 của VenhoevenCS, các kiến ​​trúc sư áp dụng một phương pháp hoàn toàn mới và bền vững hơn trong việc phủ xanh đô thị để giải quyết các vấn đề môi trường. Ví dụ, một hệ thống tái chế nước mưa và nước ngầm được đề xuất, được kích hoạt bằng cách giảm bề mặt cứng của vỉa hè và đường phố. Toàn bộ nước mưa sẽ được thu gom và thẩm thấu trực tiếp vào lòng đất để nâng cao mực nước ngầm.

Các kiến ​​trúc sư và nhà thiết kế cũng đề xuất tăng diện tích phủ xanh trong thành phố để hấp thụ CO2, tạo không gian cho nước mưa thấm vào và giảm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị. Cây xanh bản địa cải thiện đa dạng sinh học, và mái nhà và mặt tiền xanh sẽ giúp tạo ra môi trường sống lành mạnh hơn.

PHÂN KHU

Trong tầm nhìn của Le Corbusier về các thành phố tương lai, một khu thương mại sẽ được đặt ở trung tâm, kết nối các khu dân cư và thương mại riêng biệt bằng hệ thống giao thông ngầm. Các tòa nhà lắp ghép sẽ đóng vai trò như những ngôi làng thẳng đứng với các tiệm giặt ủi riêng, cũng như nhà trẻ và sân chơi trên tầng thượng. Các căn hộ tiêu chuẩn sẽ được sử dụng chung không gian công cộng. Cư dân sẽ được tận hưởng sự yên bình, tách biệt khỏi các khu công nghiệp.

Mặc dù được hình dung là một thành phố lý tưởng, những ý tưởng của Le Corbusier đã bị chỉ trích vì thiếu không gian công cộng và thiếu sự coi trọng môi trường sống. Các khu chung cư kiểu Unité ở vùng ngoại ô hiện đang phải đối mặt với tình trạng nghèo đói và tội phạm nghiêm trọng.

Trong quy hoạch ý tưởng đô thị mới Nam Âu Hải Ôn Châu, VenhoevenCS đã xem xét tác động của quy hoạch phân vùng đến hệ sinh thái và nông nghiệp cộng đồng. Các hệ sinh thái tự duy trì ở thành phố và nông thôn được thúc đẩy để người dân ở nông thôn có thể tập trung vào việc tái tạo và tái tạo hoang dã bằng cách tái tạo đất ngập nước, tái tạo đất than bùn và trồng rừng bằng cây bản địa. Đồng thời, quy hoạch sử dụng hỗn hợp sẽ thay thế quy hoạch đơn chức năng để cải thiện khoảng cách và chuyển đổi nền kinh tế tuyến tính thành nền kinh tế tuần hoàn và chủ yếu dựa vào sinh học. Các kiến ​​trúc sư cũng giới thiệu mô hình nông nghiệp trong nhà cao tầng, như một chiến lược chuyển dịch nông nghiệp đến các thành phố và khu dân cư.

QUY MÔ VẬN TẢI

Trong Thành phố Rạng rỡ, Le Corbusier đã ủng hộ ý tưởng xe hơi thống trị, đề xuất rằng mọi khu phố đều phải được kết nối bằng xe hơi. Corbusier thấy không cần thiết phải có các quán rượu ven đường hay chợ tự do trong tương lai. Ông muốn phá bỏ tất cả các chợ nông sản để tạo ra một cuộc sống cực kỳ sạch sẽ và ngăn nắp.

Tuy nhiên, ý tưởng của ông có thể không còn phù hợp với thế giới ngày nay, vì ô tô không phải là phương tiện di chuyển duy nhất trong hệ thống giao thông của chúng ta, và các tòa nhà của chúng ta được tạo thành từ nhiều chức năng khác nhau, đòi hỏi tính minh bạch và khả năng tiếp cận công cộng cao hơn. Khả năng kết nối của các khu dân cư xung quanh và khả năng đi bộ đến các tiện ích công cộng đang trở thành tiêu chí thiết kế chủ chốt cho xã hội đương đại.

Trong dự án Het Platform Utrecht do VenhoevenCS xây dựng, các nhà thiết kế đề xuất sử dụng sự gần gũi giữa sinh hoạt, làm việc và giải trí làm nguyên tắc thiết kế chính để giảm thiểu giao thông đô thị, đồng thời tạo ra những khu dân cư thuận tiện cho việc đi bộ và đạp xe, không xe hơi. Các trung tâm và nhà ga di động đa phương thức được phát triển để kết nối các khu dân cư với các khu vực khác của đô thị. Các kiến ​​trúc sư cũng cố gắng kết hợp các trung tâm di động với các trung tâm hậu cần và các trung tâm kinh tế tuần hoàn, đồng thời đề xuất biến chúng thành những trung tâm đô thị hấp dẫn.

Hơn nữa, khuyến cáo chỉ nên chuẩn bị các tuyến đường chính và đường sắt cho xe điện tự lái.

CUỘC SỐNG LÂN CẬN

Le Corbusier khuyên rằng mỗi đơn vị nhà ở nên được trang bị nhiều dịch vụ công cộng liên quan trực tiếp đến đời sống gia đình: trung tâm cộng đồng, nhà trẻ, trường mẫu giáo, địa điểm hoạt động ngoài trời trong công viên và trường tiểu học trong công viên. Theo tầm nhìn của Le Corbusier, cũng sẽ có một trung tâm dịch vụ công cộng chuyên dụng trong tòa nhà dân cư, áp dụng mô hình kinh doanh tập thể để mua sắm nhu yếu phẩm hàng ngày một cách thống nhất.

Điều thú vị là lối sống cộng đồng mà Le Corbusier tin tưởng hiện đang diễn ra trên khắp thế giới, khi mọi người bắt đầu chấp nhận sống chung như một xu hướng sống tương lai trong bối cảnh tình trạng thiếu nhà ở ngày càng trầm trọng. Các nhà hàng, cửa hàng và tiệm làm tóc mà ông từng hình dung là những tiện ích thiết yếu đang cung cấp các hoạt động thường ngày tỉ mỉ cho cư dân trong cộng đồng.

Trong dự án Park More Leiden của VenhoevenCS, các kiến ​​trúc sư đã phát triển sâu hơn ý tưởng của Le Corbusier về nâng cao đời sống cộng đồng, thông qua việc phát triển các khu dân cư hòa nhập xã hội, không xe hơi như những ngôi làng đô thị. Khoảng cách đi bộ được xem là một chỉ số thiết kế quan trọng để đảm bảo cư dân sống trong khoảng cách hợp lý với mọi hoạt động hàng ngày nhằm giảm thiểu ùn tắc giao thông đô thị. Các kiến ​​trúc sư đặt mục tiêu xây dựng các khu dân cư tương lai có khả năng tự cung tự cấp trong việc sản xuất năng lượng xanh, thu thập nước mưa, trồng trọt và tái chế sản phẩm và tài nguyên, tất cả đều dựa trên các nguyên tắc của một nền kinh tế tuần hoàn bền vững.