Siêu đô thị thế hệ mới: Từ định hướng chính sách đến thực tiễn kiến tạo tại Việt Nam

Tại Hội thảo khoa học: “Siêu đô thị thế hệ mới - động lực tăng trưởng và phát triển bền vững đô thị Việt Nam trong kỷ nguyên mới” do Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam (VUPDA) tổ chức ngày 21/3 tại Hà Nội, các chuyên gia trong và ngoài nước đã thống nhất nhận định: phát triển siêu đô thị không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là yêu cầu mang tính chiến lược trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển đô thị bền vững, cùng Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Mô hình siêu đô thị được xem là lời giải cho các điểm nghẽn trong phát triển đô thị bền vững tại Việt Nam.

Trong dòng chảy đô thị hóa toàn cầu, các siêu đô thị (megacity) từng là biểu tượng của tăng trưởng kinh tế và tập trung dân cư quy mô lớn. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy mô hình này đang bộc lộ nhiều giới hạn như quá tải hạ tầng, ô nhiễm môi trường, bất bình đẳng xã hội và suy giảm chất lượng sống. Trước những thách thức đó, các tổ chức quốc tế như UN-Habitat, OECD hay Ngân hàng Thế giới đã định hình hướng tiếp cận mới – siêu đô thị thế hệ mới, nhấn mạnh cấu trúc đa trung tâm, liên kết vùng, quản trị thông minh và phát triển bền vững.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình quan trọng, khi quá trình đô thị hóa không chỉ dừng ở mở rộng không gian mà hướng tới tái cấu trúc toàn diện hệ sinh thái đô thị, đặt con người làm trung tâm và lấy chất lượng sống làm thước đo.

Từ định hướng chính sách đến đồng thuận học thuật và thực tiễn

Ở góc độ quản lý nhà nước, bà Trần Thu Hằng, Vụ trưởng Vụ Quy hoạch – Kiến trúc (Bộ Xây dựng) nhấn mạnh, Việt Nam cần chuyển đổi căn bản tư duy phát triển đô thị từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng, hiệu quả và năng lực kết nối. Theo đó, mô hình siêu đô thị thế hệ mới phải được định hình trên nền tảng mạng lưới đô thị đa trung tâm, gắn với các trục động lực quốc gia, bảo đảm tính liên kết vùng và phát triển bền vững.

Trong khi đó, từ kinh nghiệm quốc tế, ông Emmanuel Cerise - Giám đốc Cơ quan hợp tác quốc tế Vùng Paris tại Việt Nam (PRX-Vietnam) - cho rằng, sự hình thành siêu đô thị là một xu hướng toàn cầu gắn với dòng dịch chuyển mạnh mẽ của kinh tế và dân cư. Tuy nhiên, yếu tố quyết định không nằm ở quy mô hay các dự án hạ tầng riêng lẻ, mà ở khả năng tổ chức không gian vùng đô thị, phát triển hệ thống giao thông công cộng đa phương thức và xây dựng công cụ quy hoạch chiến lược linh hoạt, thích ứng dài hạn.

Ông Emmanuel Cerise - Giám đốc Cơ quan hợp tác quốc tế Vùng Paris tại Việt Nam (PRX-Vietnam) phát biểu tại Hội thảo khoa học: “Siêu đô thị thế hệ mới - động lực tăng trưởng và phát triển bền vững đô thị Việt Nam trong kỷ nguyên mới” diễn ra tại Hà Nội ngày 21/03/2026.

Đáng chú ý, các khuyến nghị cho Hà Nội cũng như các đô thị lớn của Việt Nam đều cho thấy sự tương đồng về định hướng: cần vượt qua tư duy quy hoạch cứng nhắc, coi trọng tính liên tục của không gian đô thị, đồng thời tích hợp các yếu tố môi trường, năng lượng và khả năng chống chịu rủi ro ngay từ giai đoạn quy hoạch.

Có thể thấy, sự gặp gỡ trong quan điểm giữa nhà quản lý trong nước và chuyên gia quốc tế đã làm rõ một vấn đề cốt lõi: phát triển siêu đô thị tại Việt Nam không thể đi theo lối mòn “mở rộng – đầu tư – tăng trưởng”, mà cần một cách tiếp cận mới dựa trên liên kết vùng, quản trị hiện đại và quy hoạch tích hợp. Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt của các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong giai đoạn hiện nay.

Hội thảo khoa học “Siêu đô thị thế hệ mới – động lực tăng trưởng và phát triển bền vững đô thị Việt Nam trong kỷ nguyên mới” thu hút đông đảo chuyên gia trong và ngoài nước tham gia, nhằm làm rõ khái niệm, mô hình, vai trò, cơ hội phát triển và tác động của siêu đô thị đối với quy hoạch, phát triển đô thị và kinh tế – xã hội Việt Nam.

Các tham luận của ThS. Phạm Thị Miền, PGS.TS.KTS. Nguyễn Vũ Phương và ThS.KTS. Lã Kim Ngân cho thấy sự hội tụ rõ nét trong tư duy phát triển đô thị và thị trường bất động sản Việt Nam theo hướng hiện đại, tích hợp và bền vững. Nếu ThS. Phạm Thị Miền chỉ ra những bất cập mang tính cấu trúc của thị trường bất động sản xuất phát từ mô hình đô thị đơn cực, thiếu hệ sinh thái và liên kết vùng, thì PGS. Nguyễn Vũ Phương tiếp cận ở tầm lý luận khi nhấn mạnh xu hướng chuyển dịch sang “siêu đô thị thế hệ mới” dựa trên đổi mới sáng tạo, quản trị thông minh và kinh tế tri thức.

Bổ sung cho hai góc nhìn này, ThS.KTS. Lã Kim Ngân làm rõ hơn khung tiêu chí và cách thức hiện thực hóa, với điểm nhấn là phát triển đô thị đa trung tâm, mô hình “thành phố 15 phút”, hạ tầng thông minh và tiêu chuẩn ESG.

Đáng chú ý, các đại đô thị tích hợp tại Việt Nam – đặc biệt là các dự án của Vinhomes thuộc Vingroup như Vinhomes Ocean Park – đang bước đầu thể hiện vai trò “hạt nhân” của mô hình siêu đô thị thế hệ mới khi tích hợp đồng bộ hệ sinh thái y tế, giáo dục, dịch vụ và không gian xanh, góp phần giãn dân và hình thành các cực tăng trưởng mới.

Trong bối cảnh cạnh tranh đô thị ngày càng gay gắt trên phạm vi khu vực và toàn cầu, việc sớm định hình mô hình siêu đô thị thế hệ mới, phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam, không chỉ góp phần tạo lập các cực tăng trưởng mới, mà còn là bước đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững.

Thực tiễn kiến tạo: Vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp và mô hình Vinhomes

Từ góc nhìn thực tiễn, các chuyên gia đều thống nhất rằng, khu vực tư nhân – đặc biệt là các tập đoàn lớn – đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc hiện thực hóa mô hình siêu đô thị thế hệ mới.

Nổi bật trong xu hướng này là Vingroup với thương hiệu Vinhomes – đơn vị tiên phong phát triển các mô hình đô thị tích hợp quy mô lớn tại Việt Nam.

Vinhomes là nhà phát triển bất động sản số 1 Việt Nam, top 20 thương hiệu bất động sản giá trị nhất thế giới.

Trong hơn một thập kỷ qua, Vinhomes đã từng bước định hình tư duy phát triển đô thị hiện đại: Giai đoạn đầu, mô hình “all-in-one” tại các dự án như Vinhomes Riverside, Times City, Central Park… đặt nền móng cho đô thị đồng bộ. Giai đoạn tiếp theo, các đại đô thị như Vinhomes Ocean Park hay Vinhomes Grand Park đã mở rộng không gian phát triển ra vùng ven, góp phần giãn dân và hình thành các cực tăng trưởng mới.

Đáng chú ý, bước chuyển sang mô hình “siêu đô thị” từ năm 2023–2024 cho thấy sự thay đổi mang tính chiến lược: không chỉ mở rộng quy mô, mà hướng tới kiến tạo “thành phố trong thành phố” với hệ sinh thái hoàn chỉnh, tích hợp từ nhà ở, việc làm, giáo dục, y tế đến thương mại, giải trí.

Cách tiếp cận này phù hợp với nhận định của ThS.KTS. Lã Kim Ngân (Hội Kiến trúc sư Việt Nam) khi cho rằng các đại đô thị tích hợp tại Việt Nam đang trở thành “hạt nhân” của siêu đô thị thế hệ mới, góp phần tái cấu trúc không gian đô thị theo hướng đa trung tâm và giảm áp lực lên khu vực lõi.

Không dừng lại ở đó, chiến lược phát triển của Vinhomes còn gắn với các tiêu chí tiên tiến như: Phát triển đô thị theo mô hình “thành phố 15 phút”; Ứng dụng công nghệ AI, IoT trong vận hành; Hướng tới chuẩn ESG++ với các yếu tố tái sinh và thích ứng; Chủ động đầu tư hạ tầng kết nối, thúc đẩy liên kết vùng.

Những yếu tố này cho thấy sự tương đồng rõ nét giữa thực tiễn triển khai và các khung lý luận về siêu đô thị thông minh – xanh – bền vững.

Định vị siêu đô thị Việt trên bản đồ phát triển toàn cầu

Từ thực tiễn triển khai, các dự án quy mô lớn như Vinhomes Green Paradise (Cần Giờ), Vinhomes Global Gate Hạ Long hay Khu đô thị thể thao Olympic không chỉ đóng vai trò là không gian sống mới, mà còn là cực tăng trưởng kinh tế – văn hóa – du lịch mang tầm quốc tế.

Siêu đô thị Vinhomes Green Paradise Cần Giờ tiên phong theo mô hình ESG++.

Đặc biệt, các mô hình này đang góp phần: Thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao; Hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; Tạo việc làm và thúc đẩy các ngành kinh tế liên quan; Nâng cao năng lực cạnh tranh của các đô thị Việt Nam.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các vùng siêu đô thị như Tokyo hay Seoul đóng góp tới hơn 50% GDP quốc gia. Trong bối cảnh đó, việc Việt Nam từng bước hình thành các siêu đô thị thế hệ mới được kỳ vọng sẽ trở thành đòn bẩy chiến lược để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững.

Có thể khẳng định, siêu đô thị thế hệ mới không chỉ là một mô hình phát triển đô thị, mà là lời giải tổng thể cho bài toán kinh tế – xã hội – môi trường trong kỷ nguyên mới. Sự kết hợp giữa định hướng chính sách, nền tảng lý luận và thực tiễn triển khai – với vai trò ngày càng rõ nét của các doanh nghiệp tiên phong như Vingroup – đang mở ra cơ hội để Việt Nam bứt phá, từng bước định vị vị thế trên bản đồ đô thị toàn cầu.

Ngọc Linh/VNHN