Khu nhà ở Longnan Garden ở Thượng Hải muốn thoát khỏi "virus" nhà ở nhàm chán của Trung Quốc

Tọa lạc tại quận Từ Hối, trung tâm Thượng Hải, khu phức hợp Longnan Garden rộng 100.000m2 đã hoàn thành vào năm 2017.

Được Ủy ban Giám sát và Quản lý Tài sản nhà nước của quận ủy quyền xây dựng nhà ở cho thuê giá rẻ, công trình bao gồm một tòa nhà thương mại và bảy tòa nhà dân cư với tổng cộng 2.000 ngôi nhà.

Bốn tòa nhà bảy tầng ở phía bắc của khu phức hợp có thiết kế sân trong bán kín hình chữ U, trong khi ba khối nhà ở phía nam có mái dốc, cao từ bảy đến 17 tầng.

Cách tiếp cận này là một bước chuyển đáng kể so với mô hình nhà cao tầng vốn đã thống trị thị trường nhà ở Trung Quốc từ lâu.

Jiajing Zhang, kiến ​​trúc sư trưởng tại studio kiến ​​trúc Atelier GOM có trụ sở tại Thượng Hải, giải thích rằng sự phổ biến của các khối nhà chung cư tại Trung Quốc là do nhu cầu về ánh sáng mặt trời tối thiểu.

Ông chia sẻ với Dezeen: "Tại Trung Quốc, tất cả nhà ở phải đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về ánh sáng mặt trời để đảm bảo mỗi căn hộ trong khu dân cư nhận được lượng ánh sáng mặt trời tối thiểu trong ngày, điều này đặt ra thách thức đáng kể khi thiết kế hình dạng nhà ở".

"Nhà ở cao tầng, mật độ thấp là giải pháp dễ nhất, trong khi bố cục sân trong kín không thường được sử dụng vì lý do đó."

Tại khu dân cư Longnan Garden, Atelier GOM muốn khám phá cách kết hợp khác biệt giữa chiều cao và mật độ để cải thiện sự thoải mái khi sống và trải nghiệm ngắm cảnh cho cư dân nhưng vẫn đáp ứng các quy định.

Giải pháp của họ là mái nhà so le và ban công lõm, không chỉ cho phép ánh sáng mặt trời chiếu vào mọi căn hộ mà còn tạo không gian cho khu vườn và các hoạt động công cộng.

"Mái nhà thấp dần, chiều cao của tòa nhà và thiết kế mặt bằng đều được tính toán cẩn thận để đáp ứng nhu cầu về ánh sáng mặt trời", Zhang cho biết.

Ông nói thêm: "Quy định ở đây đặt ra những hạn chế đối với thiết kế của chúng tôi, nhưng cũng mang đến cơ hội cho những giải pháp mới".

Các hành lang và cầu mở kết nối bốn tòa nhà trong sân ở nhiều tầng khác nhau, gợi nhớ đến hình thức kiến ​​trúc có nguồn gốc sâu xa từ thiết kế sân vườn truyền thống của Trung Quốc, cung cấp nhiều không gian công cộng hơn cho cư dân ngoài tầng trệt.

Không gian bán ngoài trời hai tầng nâng cao được đưa vào các tòa nhà trong sân, trong khi một sân thượng công cộng nhô ra ở mỗi hai tầng của hành lang phía bắc của các tòa nhà được xây dựng để đón ánh sáng mặt trời từ cả phía đông và phía tây.

Chi phí nhà ở đã tăng đáng kể ở Trung Quốc kể từ khi thị trường nhà ở thương mại ra đời vào những năm 1980.

Nhà ở xã hội đầu tiên của đất nước được triển khai tại Trùng Khánh vào năm 2011, sau đó là một số thành phố khác – nhưng tốc độ phát triển không theo kịp nhu cầu, dẫn đến thời gian chờ đợi lên tới ba năm.

Tại khu đô thị Longnan Garden, giá thuê trung bình chỉ bằng một nửa giá thuê trung bình của thị trường trong khu vực và ở mức cố định. Bất kỳ cư dân địa phương nào sống trong những căn nhà có diện tích dưới 15m2 đều đủ điều kiện đăng ký, và nhu cầu thuê nhà hiện đang rất cao.

Atelier GOM đã tham gia thiết kế nhà ở tại Trung Quốc từ năm 2002, ban đầu là để tận dụng sự bùng nổ phát triển bất động sản sau thiên niên kỷ của đất nước này.

"Các nhà phát triển nhà ở muốn đạt được mục tiêu mua đất nhanh chóng và doanh thu cao", ông Zhang cho biết.

"Họ thuê các viện thiết kế lớn do nhà nước sở hữu để nhanh chóng tạo ra các bản thiết kế có thể dễ dàng sao chép từ dự án này sang dự án khác, cuối cùng dẫn đến một mô hình nhà ở duy nhất, lặp đi lặp lại và lan rộng khắp đất nước như một loại vi-rút, tạo ra một cảnh quan đô thị nhàm chán và lặp đi lặp lại."

"Sự đồng thuận về mô hình phát triển nhà ở như vậy ở Trung Quốc đã làm giảm thiểu vai trò của các kiến ​​trúc sư", ông nói thêm. "Bạn hiếm khi thấy một kiến ​​trúc sư độc lập nào ở Trung Quốc thực hiện thiết kế nhà ở quy mô lớn."

Trong nỗ lực thách thức "tình trạng bất động sản ngày càng bị chi phối bởi vốn đang kìm hãm sự đa dạng trong thiết kế nhà ở", Atelier GOM đã ra mắt HouseChatting, một dự án nghiên cứu tập trung vào nhà ở.

Tòa nhà số năm tại khu dân cư Longnan Garden, nằm ở mặt tiền phía tây nam, là kết quả nghiên cứu của HouseChatting về việc tái sử dụng thích ứng nhà ở xã hội cũ ở Châu Âu.

"Sau khi nhu cầu lớn về nhà ở xã hội giảm xuống, nhiều căn nhà trong số đó sẽ được bán để cải tạo thành nhà ở thương mại, văn phòng hoặc khách sạn", ông Zhang giải thích. "Vì vậy, việc sử dụng thích ứng nhà ở sau khi nhà ở xã hội được hoàn thành cần được xem xét trong thiết kế."

Atelier GOM đã đưa ra một khái niệm đơn vị có tên là Skeleton Infill, lần đầu tiên được hiện thực hóa tại tòa nhà này.

Trong khi hầu hết nhà ở xã hội hiện đại ở Trung Quốc sử dụng kết cấu tường thẳng đứng với chiều cao sàn từ 2,7 đến 2,9m, thì ở tòa nhà thứ năm, Atelier GOM đã tạo ra một khung bê tông cao 7,6m hoặc bộ khung, và chèn hai đơn vị gác xép nhỏ vào đó bằng kết cấu thép.

Ý tưởng này là tạo ra những căn hộ rộng rãi hơn đồng thời cải thiện khả năng thích ứng của tòa nhà – nhưng Zhang thừa nhận rằng ý tưởng này đã phản tác dụng do sự phản đối từ các công ty xây dựng đang làm việc tại khu nhà này.

Việc xây dựng bị trì hoãn rất nhiều và chất lượng hoàn thiện kém khiến tòa nhà bị cách âm kém và rò rỉ nước.

Zhang cho biết về phản ứng từ các công ty xây dựng: "Mọi thứ phù hợp với hệ thống hiện tại sẽ diễn ra suôn sẻ, và bất cứ điều gì xung đột với hệ thống đều là tội lỗi".

Phải mất sáu năm để hoàn thành toàn bộ dự án - lâu hơn đáng kể so với thời gian xây dựng nhà ở trung bình của Trung Quốc - trong khi Zhang nhớ lại rằng ông đã phải đối mặt với những lời chỉ trích trong suốt quá trình này, thường là về những yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của mình.

"Vâng, đó là trách nhiệm của một kiến ​​trúc sư," ông nói. "Bất chấp tất cả, tôi sẽ tiếp tục làm công việc của mình để thiết kế những tòa nhà có thể chứa được nhiều người hơn và giúp nhiều người có khả năng mua được nhà hơn."

"Tôi không bao giờ muốn nói rằng những gì tôi làm tốt hơn mô hình hiện tại, mà chỉ muốn cho công chúng thấy rằng chúng tôi cũng có thể làm theo một cách khác."