Tấm màn kéo lên tại Nhà hát Opera Quốc gia Thượng Hải

Sau khi giành chiến thắng tại cuộc thi quốc tế năm 2016, Snøhetta, Viện Thiết kế & Nghiên cứu Kiến trúc Đông Trung Quốc (ECADI), Theatre Projects và Nagata Acoustics đã chính thức được giao nhiệm vụ vào năm 2019 với tư cách là liên danh chuyên gia toàn cầu để triển khai dự án từ ý tưởng đến khi hoàn thiện. Dự án kết hợp kinh nghiệm của Snøhetta trong kiến trúc nghệ thuật biểu diễn với hiểu biết sâu sắc của các đối tác địa phương cùng các tư vấn chuyên ngành, tạo nên một phương pháp tiếp cận mang tầm vóc toàn cầu nhưng vẫn bám sát bản sắc địa phương.

Nhà hát Opera rộng 146.786 m² sẽ đáp ứng đa dạng các loại hình biểu diễn, từ ô-pê-ra truyền thống, nhạc cổ điển đến các tác phẩm thực nghiệm dành cho khán giả mới. Với 3 khán phòng có tổng sức chứa 4.200 chỗ ngồi, nơi đây vận hành như một nhà hát Opera chuyên nghiệp trọn gói, quy tụ các hoạt động biểu diễn, tập luyện, sản xuất, giáo dục, triển lãm và dịch vụ nhà hàng - khách sạn dưới một mái nhà.

Chuyển động, Sự thuộc về và Trải nghiệm

Thiết kế được dẫn dắt bởi ba ý tưởng liên kết chặt chẽ: chuyển động, sự thuộc về và trải nghiệm.

• Chuyển động đóng vai trò là chất kết nối cả về kiến trúc lẫn xã hội, định hình cách mọi người tiếp cận, bước vào và di chuyển qua tòa nhà.
• Sự thuộc về nảy sinh từ một cử chỉ mang tính cộng đồng phóng khoáng, tạo ra một môi trường mở và chào đón tất cả mọi người.
• Trải nghiệm nằm ở trung tâm của thiết kế, kiến tạo bầu không khí và chuỗi không gian cho du khách, khán giả cũng như nghệ sĩ biểu diễn.

Một chuyển động uốn lượn ôm trọn lấy khu đất, tương tác với dòng chảy của sông Hoàng Phố và nhịp đập xung quanh của thành phố. Cử chỉ này tạo nên một phần mái duy nhất hợp nhất nhiều không gian chức năng khác nhau, bao gồm nhà hàng, không gian triển lãm, trung tâm giáo dục và các khán phòng. Các không gian kết nối liên hoàn này luôn giữ khoảng đối thoại với cảnh quan xung quanh, bảo tồn các hướng nhìn quan trọng giữa Nhà hát Opera, thành phố và dòng sông.

Các ngưỡng cửa linh hoạt kết nối thành phố, bờ sông và cảnh quan, cho phép không gian công cộng mở rộng qua và xuyên suốt dự án. Mặt đứng hình học củng cố tính liên tục này bằng cách đan kết nhiều tầng công cộng thành một khối thống nhất, trong khi lớp vỏ ngoài đóng vai trò trung hòa giữa độ trong suốt và sự che chắn, giữa không gian mở và kín.

Phần mái trở thành một sân khấu, một đài quan sát và một điểm tập hợp mở cửa quanh năm, thắt chặt cảm giác làm chủ chung của cộng đồng. Một cầu thang xoắn ốc kết nối mặt đất và tầng mái, mở ra tầm nhìn hướng về phía dòng sông và đường chân trời thành phố, biến bản thân sự chuyển động thành một phần định hình trải nghiệm công cộng.

Nghệ thuật biểu diễn là trung tâm của tòa nhà

Các mảng kính lớn mang ánh sáng tự nhiên vào các không gian chính, làm cho trải nghiệm về tòa nhà thay đổi theo từng thời điểm trong ngày và qua các mùa. Vào ban đêm, hệ thống chiếu sáng bên ngoài biến các tháp sân khấu thành những khối không gian rực rỡ, làm sinh động cả phần mái lẫn đường chân trời đô thị.

 

Ngôn ngữ của sự chuyển động lan tỏa vào nội thất, tạo nên một chuỗi không gian kết nối nối tiếp nhau với những bản sắc riêng biệt. Tông màu trắng ở ngoại thất tương phản với nội thất, trong khi các vật liệu mềm mại cấu thành nên sàn chính của các phòng trưng bày và bề mặt bên trong các khán phòng, đóng góp vào chất lượng âm thanh của chúng. Ở khán phòng chính, nội thất mang lại cảm giác như một khối tạc từ gỗ nguyên khối nhuộm sắc đỏ trầm đầy không khí nghệ thuật. Được thiết kế dựa trên các yêu cầu khắt khe của biểu diễn opera, thể tích và các bề mặt được tạo hình để cộng hưởng tối ưu với giọng hát con người.

Dù 3 khán phòng khác nhau về bầu không khí, quy mô và thông số kỹ thuật, chúng vẫn bổ trợ cho nhau dưới một mái nhà chung và cùng nhau đáp ứng đa dạng các hình thức biểu diễn lẫn đối tượng khán giả. Giữa các khán phòng, bảng màu và vật liệu chuyển tiếp từ tông tối sang sáng, thiết lập một thứ bậc tinh tế nhưng vẫn củng cố nét đặc trưng riêng của từng địa điểm.

Trái tim của Nhà hát Opera là khán phòng chính 2.000 chỗ ngồi có tên gọi Harmony Hall (Khán phòng Hòa Hợp). Được bố trí trên 5 tầng (bao gồm tầng trệt, tầng lửng parterre và 3 tầng ban công), khán phòng được thiết kế để tối ưu hóa khoảng cách tầm nhìn tới sân khấu. Các chỗ ngồi bổ sung được tích hợp vào các lô ghế nhỏ dọc theo tường bên, tăng tính thân mật và thắt chặt mối liên kết giữa khán giả và sân khấu. Khán phòng hoạt động như một nhạc cụ được tinh chỉnh tỉ mỉ, kết hợp hệ thống sân khấu hiện đại với âm học được cân chỉnh chính xác.

Khán phòng thứ hai, Soar Theatre (Nhà hát Bay Cánh), có sức chứa 1.200 chỗ ngồi, mang đến không gian ấm cúng hơn cho các buổi biểu diễn quy mô nhỏ hơn. Tới đây rất phù hợp cho opera thời kỳ Baroque và cổ điển, opera nhẹ (operetta), các tác phẩm địa phương và kịch nói. Khán phòng thứ ba có tên Open Stage (Sân khấu Mở) với 1.000 chỗ ngồi, hỗ trợ các hình thức biểu diễn thực nghiệm và linh hoạt thông qua cấu hình sân khấu lẫn chỗ ngồi có thể thay đổi. Nơi đây có thể tổ chức cả các buổi biểu diễn truyền thống lẫn phi truyền thống, đồng thời mở ra tầm nhìn toàn cảnh hướng về công viên xung quanh và tầng mái.

Điểm đến sống động bên sông Hoàng Phố

Thách thức thiết kế cốt lõi là hòa hợp tính phức tạp về kỹ thuật lẫn vận hành của một công trình biểu diễn quy mô lớn với một diện mạo thân thiện, rộng mở. Dự án giải quyết điều này bằng phương pháp kiến trúc thống nhất: tích hợp nhiều chức năng, làm rõ luồng giao thông và giữ cho các tuyến đường công cộng dễ nhận biết, thu hút. Qua đó, công trình tái định hình kiến trúc biểu diễn như một loại hình không gian mở chứ không phải một thể chế chỉ dành riêng cho người có vé - một hướng đi mà Snøhetta từng thử nghiệm thành công với Nhà hát Opera và Ba-lê Quốc gia Na Uy, nơi khả năng tiếp cận của công chúng đã trở thành một phần bản sắc của tòa nhà.

Du khách không cần phải mua vé xem biểu diễn mới có thể trải nghiệm tòa nhà. Phần mái mở, các tầng công cộng lưu thông mượt mà, sự kết nối cảnh quan cùng hệ thống nhà hàng, không gian triển lãm và cơ sở giáo dục đều hỗ trợ cho cả các sự kiện trang trọng lẫn nhu cầu sinh hoạt thường nhật. Kiến trúc và nghệ thuật gặp nhau trong một không gian công cộng chung, mời gọi mọi người đến hội tụ, khám phá và trở thành một phần trong đời sống cộng đồng đang phát triển của tòa nhà.

Nhà hát Opera đóng vai trò tích cực trong việc định hình bờ sông Hoàng Phố, mở rộng không gian cộng đồng và góp phần tái thiết khu vực Hậu Than (Expo Houtan). Được tổ chức theo bố cục hướng tâm dựa trên hình học của tòa nhà, cảnh quan xung quanh củng cố mối kết nối giữa Nhà hát Opera, công viên, thành phố và dòng sông.

Bên cạnh đó là cam kết hướng tới các giải pháp thiết kế sáng tạo và tinh tế: các chiến lược thiết kế thụ động, tích hợp cảnh quan và tận dụng ánh sáng tự nhiên giúp tối ưu hóa hiệu suất môi trường của tòa nhà và giảm tiêu thụ năng lượng.

Tất cả các chiến lược này thể hiện đóng góp rộng lớn hơn của Nhà hát Opera đối với đời sống cộng đồng. Được conceived (khởi tạo) như một môi trường mở và dễ tiếp cận, nơi đây thúc đẩy sự tham gia văn hóa, hoạt động cộng đồng và giá trị lâu dài với tư cách là một điểm đến cho tất cả mọi người.

Biểu tượng văn hóa được kiến tạo từ sự hợp tác

Nhà hát Opera Quốc gia Thượng Hải kết nối kiến trúc, nghệ thuật biểu diễn, đời sống cộng đồng và bản sắc văn hóa đang phát triển của Thượng Hải vào một không gian liền mạch. Thiết kế phản ánh sức sống năng động và sự cởi mở của thành phố, cùng với tham vọng mở rộng khả năng tiếp cận nghệ thuật cho công chúng. Được phát triển thông qua sự hợp tác giữa các kiến trúc sư quốc tế và địa phương, các nhà quy hoạch sân khấu, chuyên gia âm học, kỹ sư và nghệ nhân, dự án mang một tầm nhìn toàn cầu hòa quyện với sự phản hồi chính xác đối với ngữ cảnh địa phương.

Vượt lên trên vai trò của một địa điểm biểu diễn, Nhà hát Opera tạo ra một nền tảng chung cho sự sáng tạo nghệ thuật và đời sống dân sự. Các sân khấu của nhà hát nuôi dưỡng những buổi biểu diễn đẳng cấp thế giới, trong khi các không gian công cộng lan tỏa trải nghiệm văn hóa vượt ra ngoài khán phòng để đi vào đời sống thường nhật của thành phố.