Nhà hát Lớn Nam Xương/PES-Architects

Tên dự án: Nanchang Poly Grand Theatre
Giải thưởng: Giải nhất cuộc thi thiết kế quốc tế năm 2020
Năm hoàn thành: 2024
Địa điểm: Nam Xương, tỉnh Giang Tây, Trung Quốc
Quy mô dự án: 45.000 m², gồm 1 nhà hát lớn 1.600 chỗ và 1 nhà hát đa năng 450 chỗ.
Đơn vị thiết kế: PES-Architects

Thay vì thiết kế nhà hát thành một khối khép kín theo mô hình truyền thống, PES-Architects đã phân chia công trình thành ba khối chức năng độc lập gồm nhà hát opera 1.600 chỗ, nhà hát đa năng 450 chỗ và trung tâm triển lãm. Việc tách các không gian thành những khối tích độc lập cho phép mỗi khối có thể hoạt động hoàn toàn riêng biệt khi cần thiết, từ đó đảm bảo được mức độ linh hoạt tối đa trong vận hành.

Bố cục công trình lấy cảm hứng từ kiểu hình của những ngôi làng truyền thống Trung Quốc, với ba khối được liên kết bởi một trục đi bộ trung tâm có gam chủ đạo màu đất nung, mô phỏng theo những con phố trong làng. Trục giao thông chính ngập tràn ánh sáng chính là giao điểm kết nối các công trình bao quanh, nơi người đi bộ có thể đồng thời quan sát các hoạt động diễn ra ở các cửa hàng, quán cà phê và không gian triển lãm. Ngoài ra, trục đường này còn là lối đi công cộng kết nối trực tiếp từ nhà hát đến công viên hồ Cửu Long (Jiulong Lake), khu thương mại và ga metro, biến công trình trở thành một phần tự nhiên của đời sống đô thị nơi đây thay vì chỉ là điểm đến trong những dịp đặc biệt.

Ý tưởng thiết kế được hình thành từ chính bối cảnh thành phố Nam Xương. Hình ảnh những dãy núi bao quanh mặt hồ Cửu Long được chuyển hóa thành ba khối kiến trúc cô đọng, trong khi di sản gốm sứ lâu đời của tỉnh Giang Tây trở thành chất liệu định hình ngôn ngữ mặt đứng. Toàn bộ công trình được bao phủ bởi lớp màn gốm trắng bán xuyên sáng làm từ các thanh gốm Linglong sản xuất tại địa phương. Được treo trên hệ cáp thép với công nghệ mô hình hóa kết cấu tiên tiến, lớp vỏ này vừa tạo nên những đường cong mềm mại, vừa hoạt động như một hệ che nắng thụ động, mang đến hiệu ứng ánh sáng thay đổi liên tục và giúp giảm bức xạ nhiệt cho công trình.

Nếu lớp vỏ gốm bên ngoài kể câu chuyện về bản sắc địa phương, thì nội thất bên trong tiếp tục phát triển câu chuyện ấy thông qua tre, một vật liệu quen thuộc trong văn hóa Á Đông. Dọc theo hệ sảnh và không gian biểu diễn bên trong là các tấm tre nhuộm màu chống cháy uốn lượn, khơi nguồn từ những gợn sóng trên hồ Cửu Long. Trước khi lắp đặt, vật liệu này đã trải qua quá trình nghiên cứu kỹ lưỡng cùng các chuyên gia âm học, nhằm đáp ứng hoàn hảo tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt. Lựa chọn này không chỉ duy trì ngôn ngữ thiết kế đồng nhất cho tổng thể dự án mà còn kiến tạo một không gian giàu cảm xúc, cân bằng trọn vẹn giữa giá trị thẩm mỹ và tính ứng dụng thực tế.

Đặc biệt, ở trung tâm công trình là khán phòng opera với mặt bằng hình móng ngựa được thiết kế như một “nhạc cụ” có độ chính xác cao, nơi từng đường cong của ban công và lớp vỏ nội thất đều góp phần tối ưu khả năng phản xạ âm thanh. Ý tưởng nội thất được phát triển từ cấu trúc địa hình phân tầng đặc trưng ven hồ Cửu Long, tạo thành các dải cong cao 1 m chạy liên tục, xếp theo từng lớp và đóng vai trò tạo hình chủ đạo. Những dải này được xoắn lại để tạo thêm hình dạng âm học cần thiết cho lớp vỏ, tối ưu góc phản xạ âm thanh trở lại khu vực khán giả.

Bên cạnh giá trị văn hóa và công năng, dự án còn theo đuổi một cách tiếp cận bền vững thông qua chính tư duy thiết kế, tối ưu hóa việc bảo vệ môi trường thông qua chuỗi giải pháp xanh đồng bộ. Giải pháp mặt đứng hai lớp giúp giảm đáng kể tải trọng làm mát cho công trình. Bên cạnh đó, dự án triển khai hệ thống thu gom nước mưa tưới cảnh quan, tích hợp các tấm năng lượng mặt trời trên mái và ưu tiên sử dụng vật liệu địa phương.

PES-Architects xem tính bền vững không chỉ nằm ở các giải pháp kỹ thuật mà còn ở khả năng tạo nên một công trình có giá trị lâu dài, vượt qua những xu hướng nhất thời để phục vụ cho cộng đồng trong nhiều thập kỷ tới. Nhà hát Lớn Poly Nam Xương là minh chứng toàn diện nhất cho khát vọng không ngừng của chúng tôi trong việc kiến tạo những trung tâm nghệ thuật biểu diễn vừa công năng, vừa giàu tính thẩm mỹ, vừa bền vững theo thời gian. Dự án thể hiện rõ sự quan tâm xuyên suốt của PES-Architects đối với việc tích hợp và tái diễn các bối cảnh bản địa, vật liệu tự nhiên vào những công trình văn hóa quy mô lớn, qua đó tạo nên mối liên kết giữa truyền thống và hiện đại.

Mang theo triết lý thiết kế này đến với Việt Nam, PES-Architects Vietnam mong muốn khai phá ra những tiềm năng phát triển mới cho nền kiến trúc bản địa. Chúng tôi tin rằng mỗi công trình văn hóa không chỉ là một điểm nhấn về cảnh quan đô thị mà còn là nơi lưu giữ ký ức tinh thần và phục vụ cộng đồng qua nhiều thế hệ. Sự hiện diện của PES-Architects tại Việt Nam chính là lời cam kết đồng hành cùng các đô thị đương đại: mang tiêu chuẩn quốc tế và tư duy thiết kế bền vững hòa quyện vào dòng chảy văn hóa đa sắc của Việt Nam để cùng kiến tạo nên những biểu tượng kiến trúc mang giá trị trường tồn.