MÔ He’ritage Villa/MÔ he studio

Địa điểm: Hà Nội
Kiến trúc sư: MÔ he studio
Diện tích: 307 m²
Năm: 2025
Ảnh: Cao Xuân Hòa

Tọa lạc tại quê hương của hai vị vua ở phía Tây thủ đô Hà Nội (Sơn Tây  hay Đoài), dự án là điểm kết nối chuỗi di tích và danh lam thắng cảnh địa phương như Đền Và, làng cổ Đường Lâm, và núi Ba Vì. Dự án với chủ đề "viết lại câu chuyện di sản", nơi tác giả chuyển hóa những giá trị di sản vật thể và phi vật thể của Đoài vào tác phẩm đương đại của mình.    

Không gian tâm trí – Đường Lâm, nơi nổi tiếng với đá ong, những ngôi nhà Bắc Bộ truyền thống, và bố cục làng cổ kính với “cây đa, bến đò, sân đình”. Bất cứ ai thuộc thế hệ người Đoài trước đây đều có thể hình dung ra vẻ thô ráp, mát lạnh của đá ong, mùi gỗ cũ kỹ từ những cột nhà, xà nhà, xà gồ… Tại MÔ he'ritage, chỉ cần thả hồn vào từng ngóc ngách, từng chất liệu… là bất chợt nhận ra kiến ​​trúc xưa vẫn còn đó, rất đẹp, rất nguyên vẹn, rất hiện đại, và vẫn rất tiện nghi.

Mảnh vết di sản – Nghệ thuật sắp đặt vẫn được biết đến như một phần của kiến ​​trúc đương đại, hay tái sử dụng cũng là một trong những thuật ngữ rất quen thuộc của Kiến trúc Bền vững. MÔ he'ritage không đặt tên cho kỹ thuật của mình; tác giả muốn giữ lại những nét độc đáo của nó như một cá thể riêng biệt, một cái tôi độc đáo. MÔ he'ritage với không gian triển lãm ký ức kiến ​​trúc, di sản được tái hiện tươi mới thông qua việc bảo tồn, kể chuyện và đổi mới. Những "mảnh vỡ di sản" gợi lên ký ức, truyền tải "tinh thần văn hóa", khiến di sản hữu hình và phi vật thể hiện hữu đâu đó trong không gian. Các cấu kiện gỗ mang giá trị di sản: Một phần đầu nhà truyền thống được chạm khắc công phu, những tác phẩm chạm khắc gỗ hàng trăm năm tuổi được ôm ấp và cảm nhận gần gũi như một chiếc ghế dài, một chiếc ghế dài nhỏ nhắn ở góc nhà. Câu chuyện về tác phẩm di sản được viết một cách giản dị và chân thật.

Ngũ hệ và dòng năng lượng – Kiến trúc truyền thống Việt Nam vốn dĩ thuận theo tự nhiên; ngũ hành trong Phong Thủy tự nhiên đi vào thế giới vi mô của con người mà không bị ràng buộc. Theo quan niệm “Trở về vòng tròn ban đầu”, ngôi nhà là nơi mọi người quây quần bên bếp lửa để sinh hoạt cộng đồng - ăn uống, sưởi ấm, giao tiếp - nơi hình thành nên sự chia sẻ và che chở lẫn nhau. Vì vậy, giống như ngôi nhà truyền thống Việt Nam, Lửa (Bếp) không chỉ là không gian chức năng mà còn là trái tim của ngôi nhà - trung tâm của sức sống, ký ức và sự kết nối.

Lửa (Bếp) giống như trục của vũ trụ trong văn hóa phương Đông, nơi mọi hoạt động trong nhà đều xoay quanh "ngọn lửa" trung tâm. Lò sưởi ở giữa, vừa thiêng liêng vừa gần gũi, đâu đó thoang thoảng mùi củi, ấm áp, rộn ràng tiếng cười trẻ thơ..., đưa tâm hồn theo làn khói trở về với những kỷ niệm ngọt ngào của tuổi thơ, nơi ngọn lửa được gìn giữ từ đời này sang đời khác, nơi năng lượng dương (Dương) đánh thức mọi giác quan.

Bể nước, vừa đủ để té nước tung tóe, vừa đủ an toàn như vòng tay mẹ, vừa đủ để là một chấm nhỏ nối liền với ao làng, với hồ lớn hay sông Hồng nhìn từ trên cao,… nhỏ nhưng đủ xanh, đủ để cân bằng năng lượng âm thanh nhẹ nhàng (Âm).

Cột gỗ, kết cấu gỗ được sử dụng để xác định tuổi thọ của các công trình kiến ​​trúc truyền thống. Mo'heritage sử dụng cột gỗ và kết cấu gỗ tự nhiên, được tái sử dụng từ những ngôi nhà cổ bị hư hại. Đây chính là yếu tố Mộc trong Phong Thủy, mang năng lượng Dương nhẹ, kết hợp với cây xanh tự nhiên xung quanh nhà tạo nên hành lang, đường nét không gian, cũng như các vật dụng vừa hữu ích vừa mang tính lịch sử.

Yếu tố Kim trong kiến ​​trúc đương đại là kết cấu thép, mái tôn và các vật liệu kim loại khác. Đây là thành phần không thể thiếu trong kiến ​​trúc hiện đại, giúp tăng tính bền vững và tuổi thọ cho công trình và nội thất. Tác giả đã khéo léo sử dụng sơn màu tự nhiên cho mái tôn khổ lớn và tôn cán nguội hai lớp để đảm bảo yêu cầu thẩm mỹ, tiết kiệm năng lượng và tối ưu chi phí. Khả năng truyền âm của mái tôn giúp không gian trong nhà hòa quyện với thiên nhiên hơn, đặc biệt là ở những không gian yên tĩnh như Đoài, nơi người sử dụng cảm thấy dễ chịu hơn với tiếng mưa, tiếng gió và tiếng côn trùng. Kim mang năng lượng Trung hòa, là sự chuyển tiếp, kết hợp hài hòa với các vật liệu khác giúp cân bằng Âm Dương.

Yếu tố Đất trong kiến ​​trúc chính là đất, vật liệu từ đất. Tường đất truyền thống với màu sắc hiện đại và đậm chất địa phương giúp tạo nên không gian hài hòa, ấm cúng, đảm bảo hiệu quả cách âm, cách nhiệt. Đây là kỹ thuật rất đặc trưng của tác giả đã được áp dụng trong nhiều dự án. Tường đất thủ công giúp công trình có vi khí hậu tự nhiên, tự làm mát thụ động, hướng đến công trình xanh bền vững.