Đô thị phát triển bền vững sẽ nhận được nguồn lực đầu tư bền vững (Phần 1)

Đô thị phát triển bền vững sẽ nhận được nguồn lực đầu tư bền vững (Phần 1)

Ngày 6/12/2024 Học viện Cán bộ quản lý Xây dựng và Đô thị tổ chức Hội thảo quốc tế “Phát triển đô thị bền vững và trung hòa các-bon tại Việt Nam”. Tác giả tham gia với nội dung liên quan tới việc các hành động chụ thể để cư dân thủ đô di chuyển an toàn – thân thiện – công bằng.
15:40, 05/12/2024

Trái phiếu Xanh đang hấp dẫn

Cuối năm 2024 các chuyên gia Pháp đã tới Hà Nội để chia sẻ những kinh nghiệm thực hiện dự án Grand Paris đã thu hút đầu tư 27 tỷ Euro bằng trái phiếu Xanh rất thành công. Giới chuyên môn và quản lý Việt nam rất quan tâm và kỳ vọng dòng vốn đầu tư Xanh cho phát triển Xanh đang là xu hướng toàn cầu thì Hà Nội có cơ hội tiếp cậng nguồn vốn này.

Dự án Grand Paris phát triển mới hơn 200 km metro tạo nên vòng tròn kết nơi hơn hàng ngàn km metro, tàu điện mặt đất, trên cao, mạng lưới xe BUS hiện có… làm tăng khả năng kết nối mạng lưới để di chuyển khắp nơi trong vùng Paris lên 8 lần, tăng cơ hội kiếm việc làm 11 lần, ưu tiên khả năng lưu thông tại khu vực còn thu nhập thấp – đáp ứng tiêu chuẩn phát triển Xanh. Dự án đã hoàn thành cơ bản sau 10 năm triển khai (2013-2023). Trái phiếu đầu tư cho dự án phát hành thành nhiều lần, lần nào nhu cầu mua lớn hơn 10 lần số phát hành… cho thấy trái phiếu Xanh rất hấp dẫn. Phát triển đô thị bên vững không chỉ nâng cao chất lượng môi trường sinh thái mà còn nâng cao chất lượng sống đô thị và công bằng xã hội mục tiêu phát triển toàn cầu (SDG).

Grand Paris không chỉ phát triển giao thông mà còn tăng nhiều hơn không gian công cộng, thảm xanh ..đặc biệt tăng thêm hơn 6.000 km đường đi xe đạp an toàn

Hà Nội đang quy hoạch 14 tuyến đường sắt đô thị (ĐSĐT), tổng chiều dài hơn 500 km, ước đầu tư hơn 50 tỷ USD – khoản tiền lớn vượt xa ngân sách thành phố nên cần huy động vốn từ nhiều nguồn, nhưng để thu hút đầu tư thì dự án cần hấp dẫn hơn những gì Hà Nội đã vẽ ra.

Quy hoạch giao thông Hà Nội phải Xanh mới thu hút vốn Xanh cho phát triển Xanh?

Quy hoạch Thủ đô vẽ các tuyến đường sắt không phù hợp với bố trí dân cư đô thị

Nhìn vào Dự án Grand Paris cho thấy mạng lưới metro Paris vốn có lịch sử hình thành từ năm 1900 đã đạt hơn 200km metro và kết nối tốt, chuyên chở hơn 4 triệu lượt đi/ mỗi ngày, Grand Paris còn tăng cường kết nối vòng tròn lớn hơn. ĐSĐT các thành phố trên thế giới đều tối ưu hóa kết nối các tuyến xuyên tâm với vòng tròn, nhiều thành phố còn có các vòng tròn lồng vào nhau… trong khi Quy hoạch 14 tuyến ĐSĐT Hà Nội phân tán, rời rạc, làm giảm khả năng kết nối các tuyến với nhau và toàn hệ thống, dẫn đến hiệu suất sử dụng thấp.

So sánh mô hình ĐSĐT các thành phố trên thế giới với Hà Nội
Hà Nội cần thay thế mô hình 14 tuyến ĐSĐT rời rạc, phân tán thành mô hình “3 tuyến xuyên tâm, 2 vòng tròn khép kín” vượt trội hiệu suất vận chuyển và hiệu quả đầu tư

Hà Nội cần chọn phương án đầu tư hiệu quả cao mới hấp dẫn thu hút đầu tư:

So sánh suất đầu tư ĐSĐT Hà Nội với tài liệu của Ngân hàng thế giới (Wold bank 2018)

 

Dự án đường sắt cao tốc (tốc độ 100-160km/h) dài 422 km tại Lào có suất đầu tư 14,22 triệu USD/1km. Đường sắt siêu cao tốc (tốc độ 350km/h), dài 142km tại Indonesia có suất đầu tư 51,4 triệu USD/1km. Hà Nội dự kiến trước năm 2030 đầu tư 14,6 tỷ USD để làm trước 5 đoạn tuyến dài 96,8 km ĐSĐT. Suất đầu tư là 151 triệu USD/km: cao gấp 11 lần đường sắt cao tốc Lào và gần gấp 3 lần đường sắt siêu cao tốc Indonesia. Năm 2016, JICA công bố báo cáo “Khảo sát thu thập dữ liệu các thành phố lớn Việt Nam (METROS -2016)” cho biết: tổng năng lực vận chuyển của 5 đoạn tuyến ĐSĐT Hà Nội tới năm 2030 mới có 0,46 triệu lượt hành khách/ngày, chưa đạt 2% của 25 triệu chuyến đi trong thành phố 10 triệu dân. Đầu tư như vậy rất đắt đỏ lại hiệu quả thấp, không đạt chuẩn Xanh.

Để tăng hiệu suất sử dụng, hiệu quả đầu tư cần thay sơ đồ rời rạc phân tán bằng phương án “3 tuyến xuyên tâm, 2 vòng tròn kết nối” có tổng đầu tư thấp (10,5 tỷ USD so với 14,6 tỷ USD), nhưng làm được chiều dài gấp đôi (206,0km/96,8km). Năng lực vận chuyển mỗi ngày lớn hơn gấp 3 lần (1,4 triệu/0,46 triệu hành khách ). Các tuyến ĐSĐT khai thác tối ưu hạ tầng hiện có và có khả năng thu hồi vốn nhanh từ mô hình “nhượng quyền khai thác” (TDR).

So sánh phương án “3 tuyến xuyên tâm, 2 vòng tròn kết nối” tổng chiều dài 206 km với dự kiến đầu tư trước 2030 của Hà Nội có 5 đoạn tuyến dài 96,8km rời rạc phân tán

Các thành phố đang phát triển tiếp cận Giao thông đô thị xanh hơn như thế nào?

ĐSĐT Ấn độ vắng khách đã chuyển sang tàu điện chi phí thấp và Metrobus tại Pakistan

Ấn Độ từng kỳ vọng với kế hoạch xây dựng 774km ở 20 thành phố. Nhiều thành phố có ĐSĐT nhưng vắng khách, nên thua lỗ và đang chuyển sang mô hình mới “ MetroLite” tàu điện chở ít người hơn, tiện nghi thấp hơn nhưng chi phí chỉ bằng 40% so với ĐSĐT thông thường và “MetroNeo” tuyến xe bus điện với chi phí bằng 25% so với ĐSĐT… phù hợp với kinh tế địa phương và nhu cầu đi lại. Bài học này đã rất thành công tại quốc gia láng giềng Pakistan: dự án “Lahore Metrobus” (xe bus chay trên cao – Sky BUS) chi phí bằng 10% ĐSĐT.

Trong khi các thành phố khôn ngoan chọn giao thông đô thị xanh với chi phí thấp thì không ít thành phố tại Bangladest, Sri Lanka… sa lầy trong các món nợ lớn để đầu tư dự án hạ tầng đắt tiền, dẫn đến nợ xấu và phải chuyển giao các cảng biển cho chủ nợ nước ngoài. Chưa thấy xanh hóa đô thị đâu nhưng đã thấy tương lai xám xịt của cả nền kinh tế quốc gia.

Cơ hội cho Hà Nội trở thành thành phố Xanh nhanh hơn

Hà Nội rất cần 40km ĐSĐT nối Văn Cao tới Hòa Lạc trị giá 2,8 tỷ USD Nghiên cứu của JICA cho biết tuyến này nếu có 400 nghìn khách/ngày thì sau 48 năm khai thác mới hoàn vốn …nên không hấp dẫn đầu tư trong ngoài nước.

Các hạng mục dự án Sky Bus Văn Cao – Hòa Lạc có thể huy động 100% doanh nghiệp Việt Nam thực hiện: xây lắp, xe Bus, quản lý, vận hành tự động ứng dụng công nghệ số

City Solution đề xuất giải pháp làm tuyến xe bus nhanh chạy trên cao (Sky Bus), di chuyển 40km dưới 55 phút , đầu tư chỉ bằng 20% ĐSĐT (khoảng 13 nghìn tỷ đồng). Thi công 12-18 tháng. Công suất 150.000 khách/ngày. Khi lượng khách tăng tới 20.000 người/ngày thì chuyển sang đi ĐSĐT, tuyến Sky Bus rẽ ngang đổi hướng phục vụ hoặc gom khách cho ĐSĐT.

Phát triển giao thông Xanh cho đô thị được phân kỳ: Chuẩn bị hạ tầng cho kết cấu hạ tầng ĐSĐT trên cao cho xe BUS chạy bằng nhiên liệu sạch (CNG, LPG, Hybrid, xe điện …). Chuyển đổi thành ĐSĐT theo theo nhu cầu đi lại và năng lực kinh tế - kỹ thuật. Kết hợp đầu tư giao thông xanh với tái thiết đô thị, bảo tồn di sản.
Đoạn tuyến ĐSĐT đi ngầm từ Ga Hà Nội xuống Hoàng Mai (đang triển khai thiết kế kỹ thuật) có chi phí lớn (1,8 tỷ USD), nhưng vắng khách đi tầu do chạy tới vùng hồ ao, dân cư thưa thớt. Cần được đánh giá toàn diện hiệu quả đầu tư để tránh lãng phí – một vấn nạn được coi là nguy hiểm hơn cả tham nhũng.
Chuyển hướng tuyến ĐSĐT đi ngầm từ Ga Hà Nội sang Ga Gia Lâm sẽ thu hút được lượng khách lớn, tận dụng hạ tầng nhà ga, nhà máy xe lửa Gia Lâm hiện có. Kết hợp cầu ngầm đường sắt với đường bộ lại không gay xung đột với giao thông nội đô. Tạo cơ hội phát triển không gian ngầm đa năng trong trung tâm thành phố- tăng khả năng thu hồi vốn đầu tư.

Để thu hút được trái phiếu Xanh cần cân nhắc nhiều yếu tố nhằm đáp ứng các mục tiêu phát triển Xanh – bền vững toàn cầu (SDG). Một trong những chỉ số quan trọng là cải thiện các bất cập nội tại, ví dụ như con số sử dụng giao thông công cộng hiện tại của Hà Nội không chính xác (Báo cáo rà soát quy hoạch là 19% nhưng không có số liệu thống kê chứng minh. Chuyên gia quốc tế cho rằng mới đạt 4%).

Như vậy sẽ cần phải triển khai phương pháp tiếp cận mới và các tổ chức quốc tế đã khởi động dự án “Vé điện tử” cho hệ thống GTCC Hà Nội. Vé điện tử không chỉ có giá 1 USD cho mỗi chuyến đi mà còn giúp xác định chính xác khoản hỗ trợ tài chính của Thành phố cho từng doanh nghiệp cung cấp dịch vụ giao thông công cộng, có thể lên tới hàng chục, hàng trăm triệu USD mỗi năm cũng như định ra sự hấp dẫn của các dự án đầu tư hệ thống GTCC hàng tỷ USD. Đó là những mắt xích liên kết bền vững tạo ra chuỗi giá trị tổng hợp của thành phố, quốc gia và những khoản đầu tư không biên giới.

Muốn tiếp cận trái phiếu Xanh, tất cả các bước triển khai của các dự án phải tiếp cận công cụ giám sát đánh giá ESG: Environmental (Môi trường), Social (Xã hội) và Governance (Quản trị). Hiện tại các đề án, kế hoạch, quy hoạch của Hà Nội chưa có nhưng không thiếu các tư vấn chuyên nghiệp Việt Nam hợp tác quốc tế có năng lực thực hiện.

Tạp chí Kiến trúc

TOD những góc nhìn Cũ – Mới

Ngày 15/10/2026, Hội KTS Hà Nội tổ chức Toạ đàm “Đường sắt đô thị mở đường cho hiện đại hóa đô thị Hà Nội, tầm nhìn 100 năm” quy tụ nhiều ý kiến của các cơ quan quản lý, chuyên gia nhằm phân tích chuyên sâu về cơ hội và thách thức mới và cũ khi phát triển các đô thị xung quanh nhà ga theo mô hình TOD.

Kỹ sư Vũ Đình Thanh và Thượng tướng AHLLVT Nguyễn Huy Hiệu: Tâm huyết với những trang sử dân tộc

Sau hơn một thập kỷ nghiên cứu, sưu tầm và đối chiếu tư liệu lịch sử từ nhiều nguồn, kỹ sư Vũ Đình Thanh – chuyên gia kỹ thuật, đại diện Tập đoàn vũ khí hàng không Nga NPO ALMAZ tại Việt Nam tiếp tục công bố những luận điểm nghiên cứu về triều đại Tây Sơn trên cơ sở các văn bản lưu trữ của Pháp. Cùng với sự trao đổi, đồng hành nghiên cứu của Thượng tướng, Viện sĩ, Tiến sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Huy Hiệu, những tư liệu được giới thiệu mở ra thêm hướng tiếp cận lịch sử quân sự Việt Nam cuối thế kỷ XVIII.

Đột phá thể chế, khơi thông sức mạnh tư nhân

Việc Hà Nội ký hợp đồng chìa khóa trao tay triển khai đồng thời năm tuyến đường sắt đô thị mở ra một phép thử lớn về năng lực tổ chức thực hiện, đồng thời đặt ra yêu cầu thay đổi tư duy quản lý các dự án đầu tư công quy mô lớn. Trong thời gian dài, việc triển khai những công trình như vậy thường gắn với quan niệm Nhà nước phải trực tiếp nắm giữ và quản lý chặt chẽ các khâu thực hiện.

Tính chuyên biệt trong quy hoạch di tích: Nghiên cứu trường hợp di sản Mỹ Sơn

Phạm vi nghiên cứu của bài viết là không gian di tích lịch sử - văn hóa tại Việt Nam. Đối tượng nghiên cứu là quần thể di tích lịch sử văn hóa, bao gồm các cụm (nhóm) công trình xây dựng, địa điểm, di chỉ khảo cổ… có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học. Mục tiêu nghiên cứu là xác định tính chuyên biệt trong thực hành quy hoạch di tích tại Việt Nam. Khung nghiên cứu của bài viết là quá trình đánh giá di sản Mỹ Sơn, đối chiếu khái niệm “tính chuyên biệt” trong quy hoạch bảo tồn di sản đã được thế giới công nhận, bài viết nhận diện ba trụ cột nền tảng hình thành tính chuyên biệt trong quy hoạch di tích, bao gồm: Tính thiêng, không gian thiêng và cộng đồng tín ngưỡng. Trên cơ sở ba trụ cột đó, bài viết đi sâu phân tích tính chuyên biệt trong quy hoạch di tích tại di sản Mỹ Sơn theo các vấn đề như: phương pháp quy hoạch, xác định giới hạn không gian can thiệp, định hướng cấu trúc không gian, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch hạ tầng và sự tham gia cộng đồng. Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học để hoàn thiện công tác quy hoạch quần thể di tích lịch sử văn hóa tại Việt Nam.

Những tư liệu quý từ Pháp mở thêm hướng tiếp cận mới cho giới nghiên cứu

Việc xuất hiện các văn kiện ngoại giao, báo cáo quân sự và ấn bản chính thức được lưu giữ tại Pháp đã bổ sung nguồn tư liệu có giá trị cho công tác nghiên cứu, lưu trữ tại Việt Nam. Đây được xem là bước tiến đáng chú ý trong hành trình tiếp cận các nguồn sử liệu gốc, góp phần làm phong phú thêm kho tư liệu phục vụ nghiên cứu khoa học và bảo tồn di sản tư liệu.

Ý kiến của bạn

SunGroup
VINGROUP
Rạng Đông
Nam Group
Mây trà shan
Vinmikh