Xã Nội Bài (Hà Nội): Khánh thành đền, chùa Thanh Nhàn hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Đền Thanh Nhàn được xếp hạng di tích nghệ thuật cấp quốc gia từ năm 1990, thờ Phù Đổng Thiên Vương – Thánh Gióng, với truyền thuyết ngài đã dừng chân, tuyển quân tại đây trên đường ra trận chống giặc. Chùa Thanh Nhàn có niên đại từ thế kỷ XVIII, lưu giữ bia năm 1733 và chuông đồng năm 1819, là trung tâm sinh hoạt văn hóa – tín ngưỡng của cộng đồng qua hàng trăm năm.

Đại diện lãnh đạo xã Nội Bài cho biết: “Đền, chùa Thanh Nhàn không chỉ là công trình kiến trúc, tín ngưỡng mà còn là nơi lưu giữ những lớp trầm tích lịch sử, những giá trị văn hóa, tâm linh và ký ức cộng đồng được bồi đắp, trao truyền qua nhiều thế hệ.” Sự tồn tại của di tích gắn liền với đời sống người dân, với các nghi lễ, phong tục, sinh hoạt lễ hội và sự gắn bó của các dòng họ, các bậc cao niên – đó chính là sức sống riêng, là bản sắc của vùng đất này.

Việc khánh thành công trình hôm nay là kết quả của một quá trình dài, thể hiện sự phối hợp nhiều phía. Hai dự án được khởi công từ ngày 16/7/2025: dự án tu bổ, tôn tạo đền Thanh Nhàn với tổng mức đầu tư hơn 29 tỷ đồng; dự án tu bổ, tôn tạo chùa Thanh Nhàn hơn 23 tỷ đồng, chủ yếu từ nguồn ngân sách Thành phố và xã. Quá trình thi công được kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt coi trọng việc bảo tồn yếu tố gốc của di tích: các cấu kiện được đánh giá, phân loại, ưu tiên tái sử dụng, chỉ thay thế những bộ phận thực sự hư hỏng. Đến nay, công trình đã được nghiệm thu kỹ thuật, đáp ứng yêu cầu chất lượng, kỹ thuật và mỹ thuật, đủ điều kiện bàn giao vào sử dụng.

Điểm đáng lưu ý là sự kiện này diễn ra trong năm đầu tiên cả nước triển khai Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 theo Nghị quyết số 80 ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị. Đây không phải là một sự trùng hợp ngẫu nhiên, mà là sự đồng bộ trong nhận thức: văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là nguồn lực nội sinh, động lực quan trọng cho phát triển nhanh và bền vững. Nghị quyết đặt ra yêu cầu đưa văn hóa thực sự thấm sâu vào mọi lĩnh vực đời sống, lấy Nhân dân làm chủ thể sáng tạo, gìn giữ và thụ hưởng văn hóa. Đối với một địa bàn đang trong giai đoạn phát triển nhanh như Nội Bài, khi không gian mở rộng, tiềm năng kết nối vùng gia tăng, thì trách nhiệm song hành vừa phát triển kinh tế, vừa bảo tồn bản sắc càng trở nên cấp bách.

Điều đáng ghi nhận là trong năm 2026, xã Nội Bài đã có 10 di tích được xếp hạng di tích cấp Thành phố, thể hiện sự quan tâm hệ thống của chính quyền địa phương và sự đồng thuận của người dân trong công tác bảo tồn. Cùng với đó, những bước đi cụ thể đang được triển khai: phối hợp tổ chức tọa đàm khoa học về phát huy giá trị văn hóa phi vật thể tại đền Thanh Nhàn; kết nối với các doanh nghiệp lữ hành để nâng cấp chất lượng dịch vụ du lịch.

Tư duy đang dần hình thành tại địa phương là một chuỗi liên kết: nghiên cứu để nhận diện đúng giá trị di sản; bảo tồn để gìn giữ bản sắc; kết nối để phát huy di sản thành nguồn lực phục vụ sự phát triển. Đây là một hướng đi đúng đắn, bởi bảo tồn không có nghĩa là giữ di tích trong sự tĩnh lặng, ngăn cách với đời sống hiện đại, mà ngược lại, phải làm cho di sản sống, lan tỏa, góp phần nâng cao chất lượng đời sống tinh thần và kinh tế cho cộng đồng.

Tuy nhiên, một công trình được khánh thành chỉ là bước khởi đầu. Vấn đề cốt lõi, như đại diện lãnh đạo xã Nội Bài đã chỉ ra, là làm sao để di sản thực sự có sức sống trong đời sống đương đại và được trao truyền nguyên vẹn cho thế hệ sau. Điều này đòi hỏi nhiều hơn sự hoàn thành một dự án: đó là trách nhiệm lâu dài của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Cần coi trọng quản lý và phát huy giá trị di tích, giữ gìn sự tôn nghiêm của không gian tín ngưỡng, xây dựng nếp sống văn minh trong lễ hội. Cần phát huy vai trò tự quản của cộng đồng dân cư, bởi chính người dân mới là người gắn bó nhất, hiểu rõ nhất và có trách nhiệm lớn nhất với di sản của quê hương mình.

Giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ cũng là yếu tố then chốt. Khi các em hiểu nguồn gốc, trân trọng những giá trị mà cha ông để lại, thì di sản mới có người kế thừa. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa tư liệu, quảng bá rộng rãi hình ảnh di tích ra bên ngoài cũng cần được đẩy mạnh, biến di tích thành không gian giáo dục, thành điểm đến du lịch văn hóa hấp dẫn, nhưng phải trên cơ sở bền vững, không đánh đổi giá trị cốt lõi lấy lợi ích tức thời.

Di sản văn hóa không phải là gánh nặng, mà chính là tài sản quý giá nhất mà mỗi thế hệ nhận được và có nghĩa vụ trao đi. Thành công của dự án tu bổ, tôn tạo đền, chùa Thanh Nhàn hôm nay cho thấy: khi có sự quan tâm của chính quyền ở các cấp, có sự đồng hành của chuyên gia, doanh nghiệp và trên hết là sự chung lòng của Nhân dân, thì việc bảo tồn và phát huy di sản hoàn toàn có thể đi cùng với phát triển kinh tế – xã hội. Vấn đề nằm ở tư duy và sự kiên trì. Khánh thành công trình dễ, nhưng giữ gìn và làm cho di sản luôn tỏa sáng thì đó là một hành trình không có điểm dừng – hành trình đó cần sự tham gia của mỗi chúng ta.