Triển lãm tài liệu lưu trữ về kiến trúc, đô thị Việt Nam, đang đề cử UNESCO ghi danh

Đây không chỉ là nguồn tài liệu cho giới nghiên cứu, mà còn là cầu nối giúp thế hệ hôm nay hiểu rõ hơn giá trị đích thực của di sản mình đang sở hữu. Nhân dịp Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23 tháng 11 và đặc biệt là năm đầu tiên tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam 24 tháng 11 theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước đã phối hợp chặt chẽ với Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam tổ chức triển lãm “Phong cách kiến trúc Pháp tại Việt Nam 1858–1945 trong tài liệu lưu trữ”, tại Không gian giới thiệu Di sản Tư liệu Thế giới và Tài liệu Lưu trữ Quốc gia Tiêu biểu, số 12 Đào Tấn, phường Giảng Võ, thành phố Hà Nội, với lễ khai mạc chính thức diễn ra vào ngày 23/11.

Triển lãm là kết quả của sự hợp tác sâu sắc, bền chặt giữa hai bên: từ kho tài liệu bảo quản tại các Trung tâm Lưu trữ Quốc gia Việt Nam đến nguồn tư liệu quý do Lưu trữ Quốc gia Hải ngoại Pháp cung cấp, lần này cùng được hệ thống hóa, chọn lọc và trưng bày một cách có phương pháp. Thông qua những bản vẽ gốc, bản đồ quy hoạch chi tiết, hồ sơ thiết kế và hình ảnh hiếm có, triển lãm như mở ra một cuốn sách lịch sử sống động, tái hiện từng giai đoạn hình thành kiến trúc, từ những công trình đầu tiên cho đến những thiết kế thể hiện sự giao thoa độc đáo giữa tư duy quy hoạch châu Âu và điều kiện tự nhiên, khí hậu, văn hóa Việt Nam. Khán giả sẽ không chỉ ngắm nhìn những nét đẹp của kiến trúc, mà còn hiểu rõ hơn: làm sao những công trình ấy được đặt đúng vị trí, thích nghi với nắng mưa miền Bắc, gió mùa miền Trung hay độ ẩm miền Nam, và qua đó, khẳng định giá trị riêng có, vượt ra ngoài khuôn khổ một quốc gia, trở thành di sản có tầm vóc toàn cầu.

Điểm nhấn đặc biệt của sự kiện chính là khối tài liệu này hiện đang được hai phía Việt Nam và Pháp phối hợp xây dựng hồ sơ, hướng tới mục tiêu ghi danh vào Danh mục Ký ức Thế giới của UNESCO. Điều này cho thấy, những trang giấy, nét bút, nét vẽ mà chúng ta sắp được chiêm ngưỡng không chỉ có giá trị lịch sử trong nước, mà còn thuộc về kho tàng chung của toàn nhân loại. Bên cạnh trưng bày tư liệu gốc, triển lãm còn có sự đồng hành của AA Corporation, các cơ quan chuyên môn, cơ sở đào tạo, trường học, cùng đông đảo kiến trúc sư, nhà nghiên cứu, chuyên gia. Khách tham quan sẽ được xem các mô hình kiến trúc sinh động, tham khảo các ấn phẩm nghiên cứu chuyên sâu, và có cơ hội trao đổi trực tiếp với những người đang ngày đêm gìn giữ, phát huy di sản này.

Với nội dung phong phú và ý nghĩa sâu xa, triển lãm cũng là hiện thân sinh động cho quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong thời kỳ mới: coi di sản là nguồn lực quý, vừa là nền tảng bản sắc, vừa là cầu nối hợp tác quốc tế. Bảo tồn di sản không chỉ là giữ gìn những tòa nhà còn đứng vững theo thời gian, mà quan trọng hơn, là bảo vệ những chứng cứ nguyên bản – những hồ sơ, bản vẽ – nơi lưu giữ chính xác từng bước hình thành, từng ý tưởng, từng điều chỉnh để công trình ra đời. Khi công trình có thể bị phong hóa, tài liệu lưu trữ chính là tiếng nói trung thực nhất, giúp những giá trị ấy không bao giờ bị phai mờ hay hiểu sai.

Ban Tổ chức mong rằng, triển lãm sẽ không chỉ giới thiệu một kho tư liệu quý, mà còn khơi dậy trong mỗi người xem niềm tự hào và trách nhiệm: di sản không phải của riêng ai, mà là của tất cả chúng ta, cần được cùng nhau trân trọng, bảo vệ và truyền lại cho thế hệ sau. Với sự tham gia đa dạng của các đơn vị và giới chuyên môn, triển lãm hứa hẹn trở thành một hoạt động điểm nhấn, một không gian gặp gỡ, kết nối yêu di sản, yêu lịch sử, góp phần làm Ngày Văn hóa Việt Nam đầu tiên trở nên ý nghĩa và để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng công chúng.