Việt Nam – EU thúc đẩy hợp tác thương mại gắn với chuyển đổi xanh

Thương mại song phương duy trì đà tăng trưởng tích cực

Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái phát biểu khai mạc diễn đàn. (Nguồn: BTC)

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang có những thay đổi sâu sắc, việc mở rộng hợp tác với các đối tác chiến lược trở thành một trong những hướng đi quan trọng của Việt Nam. Trong đó, Liên minh châu Âu (EU) được đánh giá là đối tác có nhiều tiềm năng nhờ quy mô thị trường lớn, trình độ công nghệ phát triển và những định hướng tương đồng về tăng trưởng bền vững.

Ngày 4/11, tại Hà Nội, Diễn đàn Hợp tác kinh tế thương mại Việt Nam - EU 2026 được tổ chức với chủ đề “Định hình tương lai kinh tế xanh và chuỗi giá trị mới”. Sự kiện do Bộ Công Thương phối hợp với Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam, Hội đồng Kinh doanh EU - ASEAN (EU-ABC) và Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu (EuroCham) tổ chức, hướng tới tăng cường đối thoại chính sách, thúc đẩy kết nối thương mại và mở rộng cơ hội đầu tư giữa hai bên.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái cho biết đây là lần thứ 9 diễn đàn được tổ chức, tiếp tục duy trì kênh trao đổi giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam - EU. Thông qua các hoạt động đối thoại, hai bên có thêm điều kiện cập nhật chính sách, tháo gỡ khó khăn trong quá trình hợp tác, đồng thời tìm kiếm những hướng đi mới nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng thị trường.

Theo Thứ trưởng Lương Hoàng Thái, Việt Nam đang đặt ra nhiều mục tiêu phát triển kinh tế mang tính chiến lược trong giai đoạn 2026 - 2030. Trong đó, nhiệm vụ duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên và đưa Việt Nam vào nhóm 30 nền kinh tế lớn nhất thế giới vào năm 2030 được xác định là những định hướng quan trọng.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, bên cạnh nguồn lực trong nước, Việt Nam cần tiếp tục huy động hiệu quả nguồn vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản trị từ các đối tác quốc tế. EU được xem là một trong những đối tác có vai trò quan trọng, không chỉ bởi năng lực kinh tế mà còn nhờ sự bổ trợ trong cơ cấu thương mại, đầu tư và định hướng phát triển dài hạn.

Những kết quả đạt được từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đang tạo nền tảng thuận lợi cho quá trình hợp tác. Sau hơn 6 năm thực thi, hiệp định đã góp phần thúc đẩy giao thương, mở rộng thị trường và tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp hai bên tham gia sâu hơn vào các hoạt động kinh tế quốc tế.

Đáng chú ý, trong 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - EU đạt hơn 65 tỷ USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ năm trước. EU hiện là đối tác thương mại lớn thứ tư của Việt Nam, đồng thời là thị trường xuất khẩu lớn thứ ba và thị trường nhập khẩu lớn thứ sáu của nước ta. Ở chiều ngược lại, Việt Nam tiếp tục giữ vị trí đối tác thương mại lớn nhất của EU trong ASEAN và đứng thứ chín trong nhóm các nhà cung ứng hàng hóa hàng đầu cho thị trường này.

Những con số trên cho thấy dư địa hợp tác giữa hai bên vẫn còn đáng kể. Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là gia tăng kim ngạch xuất nhập khẩu mà còn phải cải thiện chất lượng hàng hóa, nâng cao giá trị gia tăng và khả năng tham gia vào các chuỗi sản xuất có hàm lượng công nghệ cao.

Chuyển đổi xanh trở thành trọng tâm hợp tác mới

Ông Noel Clehane, Phó Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh EU – ASEAN (EU-ABC) phát biểu tại diễn đàn. (Nguồn: BTC)

Bên cạnh việc mở rộng quy mô thương mại, nâng cao chất lượng hợp tác và chuyển dịch sang mô hình kinh tế xanh đang trở thành những nội dung được Việt Nam và EU quan tâm.

Việt Nam đặt mục tiêu tăng tỷ trọng các sản phẩm có hàm lượng công nghệ, được chế biến sâu và mang lại giá trị gia tăng cao trong hoạt động xuất khẩu sang châu Âu. Đồng thời, nhu cầu tiếp cận máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, công nghệ tiên tiến và các giải pháp phục vụ kinh tế tuần hoàn cũng ngày càng lớn.

Đây được xem là cơ hội để doanh nghiệp châu Âu phát huy lợi thế về công nghệ, năng lực quản trị và tiềm lực tài chính khi tham gia vào thị trường Việt Nam. Thông qua các dự án hợp tác cụ thể, hai bên có thể thúc đẩy quá trình đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất và từng bước hình thành những chuỗi giá trị có tính liên kết cao hơn.

Tại diễn đàn, Việt Nam bày tỏ mong muốn các đối tác EU tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và đầu tư vốn cho những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược như chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng và phát triển kinh tế tuần hoàn.

Đặc biệt, trong bối cảnh các tiêu chuẩn phát triển bền vững ngày càng được chú trọng tại những thị trường lớn, việc chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp Việt Nam.

Sự tham gia của các đối tác châu Âu có thể góp phần giúp doanh nghiệp trong nước tiếp cận những mô hình quản lý hiện đại, ứng dụng công nghệ sạch và cải thiện năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Qua đó, hàng hóa Việt Nam có thêm điều kiện duy trì lợi thế cạnh tranh, đồng thời hạn chế những rào cản có thể phát sinh từ xu hướng xanh hóa thương mại toàn cầu.

Một trong những cơ chế hợp tác đáng chú ý là Quan hệ đối tác về chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP). Việt Nam kỳ vọng EU tiếp tục phát huy vai trò trong nhóm đối tác quốc tế, hỗ trợ cụ thể hơn về tài chính và công nghệ để triển khai các dự án phù hợp với định hướng chuyển dịch năng lượng của đất nước.

Việc phát triển JETP thành kênh huy động vốn dài hạn, có sức hấp dẫn đối với thị trường và thu hút sự tham gia của nhiều bên được xem là yếu tố quan trọng. Điều này không chỉ giúp bổ sung nguồn lực cho các dự án năng lượng mà còn tạo điều kiện để quá trình chuyển đổi diễn ra ổn định, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội.

Ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo và công nghệ mới

Ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), đánh giá cao vai trò của EU trong quan hệ hợp tác song phương cũng như trong khuôn khổ JETP. (Nguồn: BTC)

Trong các lĩnh vực hợp tác giữa Việt Nam và EU, năng lượng được xác định là một trong những hướng đi có nhiều triển vọng. Với kinh nghiệm phát triển công nghệ, hệ thống quản lý và nguồn vốn đầu tư xanh, các doanh nghiệp châu Âu có thể đóng góp vào quá trình hiện đại hóa hạ tầng năng lượng tại Việt Nam.

Trao đổi tại diễn đàn, ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), đánh giá cao vai trò của EU trong quan hệ hợp tác song phương cũng như trong khuôn khổ JETP. Theo ông, các doanh nghiệp và định chế tài chính châu Âu có nhiều lợi thế về công nghệ, kinh nghiệm quản lý, vận hành hệ thống điện và khả năng cung cấp nguồn vốn xanh.

Trong thời gian tới, Việt Nam mong muốn tăng cường hợp tác với EU ở ba lĩnh vực ưu tiên. Trọng tâm đầu tiên là phát triển điện gió ngoài khơi, lĩnh vực được kỳ vọng đóng góp vào việc đa dạng hóa nguồn cung và thúc đẩy khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng tái tạo.

Bên cạnh đó, phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) và nâng cao tính linh hoạt của hệ thống điện cũng được đặt ra như một yêu cầu quan trọng. Khi tỷ trọng các nguồn năng lượng tái tạo ngày càng tăng, khả năng lưu trữ và điều tiết nguồn điện sẽ góp phần cải thiện hiệu quả vận hành, bảo đảm tính ổn định và đáp ứng nhu cầu tiêu thụ.

Lĩnh vực ưu tiên thứ ba là phát triển nguồn nhân lực và chuỗi cung ứng công nghiệp năng lượng mới. Đây được xem là nền tảng để Việt Nam từng bước nâng cao năng lực nội địa hóa, mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp trong nước vào các dự án năng lượng và giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.

Để thúc đẩy những định hướng này, đại diện Bộ Công Thương khẳng định Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư và tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư tham gia phát triển ngành điện.

Sự kết hợp giữa tiềm năng năng lượng tái tạo của Việt Nam với thế mạnh công nghệ, kinh nghiệm và nguồn lực tài chính của EU được kỳ vọng sẽ tạo ra những dự án hợp tác thiết thực. Qua đó, quá trình chuyển dịch năng lượng có thêm động lực, đồng thời đóng góp vào mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững.

Hoàn thiện môi trường đầu tư, nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng

Toàn cảnh buổi diễn đàn. (Nguồn: BTC)

Không chỉ tập trung vào các dự án năng lượng và chuyển đổi xanh, việc cải thiện môi trường kinh doanh cũng là điều kiện quan trọng để quan hệ hợp tác Việt Nam - EU phát triển sâu rộng hơn.

Năm 2026 đánh dấu bước chuyển mới trong quan hệ song phương khi Việt Nam và EU nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện. Đây là nền tảng chính trị quan trọng để hai bên mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực, đồng thời tạo thêm động lực cho cộng đồng doanh nghiệp tăng cường kết nối và đầu tư.

Đại sứ, Trưởng Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam Julien Guerrier khẳng định EU coi Việt Nam là đối tác chiến lược. Theo ông, EVFTA tiếp tục giữ vai trò trụ cột trong quan hệ kinh tế giữa hai bên, góp phần thúc đẩy thương mại và đầu tư. Việc triển khai đầy đủ, hiệu quả hiệp định có ý nghĩa thiết yếu để khai thác tối đa tiềm năng hợp tác.

Đại diện EU cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo đảm khả năng tiếp cận thị trường công bằng, cân bằng, qua đó duy trì niềm tin của các quốc gia thành viên và cộng đồng doanh nghiệp đối với hiệp định.

Một trong những nội dung được EU quan tâm là cải cách thể chế và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật tại Việt Nam. Theo đó, việc chuyển từ cơ chế kiểm soát trước sang quản lý dựa trên rủi ro, đồng thời bảo đảm các quy định được áp dụng thống nhất giữa các địa phương sẽ góp phần cải thiện chất lượng môi trường đầu tư.

Những thay đổi này có ý nghĩa thiết thực đối với hoạt động của doanh nghiệp, giúp giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và nâng cao tính minh bạch trong quá trình triển khai dự án. Đây cũng là yếu tố quan trọng để Việt Nam thu hút thêm dòng vốn đầu tư chất lượng cao từ châu Âu.

Trong bối cảnh các chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, cơ hội dành cho Việt Nam không chỉ nằm ở việc mở rộng thị trường xuất khẩu mà còn ở khả năng tham gia vào những công đoạn sản xuất có giá trị cao hơn. Muốn đạt được điều đó, doanh nghiệp trong nước cần tiếp tục đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe về môi trường, quản trị và phát triển bền vững.

Các trao đổi tại diễn đàn cho thấy Việt Nam và EU đang hướng tới mô hình hợp tác có chiều sâu hơn, trong đó thương mại, đầu tư, công nghệ và chuyển đổi xanh được đặt trong mối liên kết chặt chẽ. Việc tận dụng hiệu quả EVFTA, kết hợp với những cơ hội từ quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, sẽ góp phần mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp hai bên.

Với nền tảng hợp tác đã được xây dựng cùng những định hướng mới về kinh tế xanh, Việt Nam - EU được kỳ vọng tiếp tục củng cố quan hệ kinh tế theo hướng thực chất, cân bằng và bền vững. Đây cũng là cơ sở để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng vị thế trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu trong những năm tới.