"Nam Tước - Những mảnh ghép" – Điểm kết nối với những giá trị di sản

Sự kết hợp tinh hoa của văn hóa truyền thống với những ý tưởng sáng tạo đương đại

Triển lãm mỹ thuật ứng dụng "Nam Tước - Những mảnh ghép” là triển lãm lần thứ ba của Nghệ nhân ưu tú Trần Nam Tước tiếp nối thành công của 2 triển lãm "Linh thú thời nay" và "Nam Tước - Hồn của đất".

Với tên gọi "Những mảnh ghép", triển lãm mang một ý nghĩa sâu sắc: "Mỗi người đều là một mảnh ghép của xã hội và di sản không phải là điều xa vời mà nằm trong chính những người thợ làm ra nó".

Phát biểu tại triển lãm, Hoạ sỹ Lương Xuân Đoàn - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam cho biết, "Các tác phẩm của Trần Nam Tước không chỉ là gốm, không chỉ là mỹ thuật, mà còn liên quan đến kiến trúc truyền thống của người Việt. Trần Nam Tước không hề nương theo những giá trị cũ, mà anh đã kết hợp tinh hoa của văn hóa truyền thống với những ý tưởng sáng tạo đương đại. Anh không chỉ dừng lại ở những sản phẩm gốm men thông thường mà còn tạo ra những tác phẩm độc đáo, có chiều sâu. Và điều đáng quý ở anh là luôn tôn trọng quá khứ nhưng không ngừng đổi mới".

Nghệ nhân ưu tú Tô Thanh Sơn nhận định, buổi triển lãm lần này có lẽ là một sự kiện mang tính bước ngoặt không chỉ đối với cá nhân Trần Nam Tước mà còn đối với cả những người nghệ nhân làng gốm như chúng tôi. Các tác phẩm, từ cách trang trí đến bài trí, đều hàn lâm hơn và có sức thuyết phục mạnh mẽ. Bản thân mỗi tác phẩm đã tự kể câu chuyện của nó thay lời tác giả và đó chính là thành công lớn nhất.

Trong khi đó, Nhà sử học Dương Trung Quốc đã gọi Trần Nam Tước là một "hiện tượng". Tài năng của anh đã được công nhận từ lâu, dù anh rất khiêm tốn và ít khi nhắc đến.

"Triển lãm lần này là cách Trần Nam Tước tri ân Bát Tràng, nơi đã giúp anh trưởng thành. Anh đã tìm thấy di sản gốm Hạ Lan gần như thất truyền ở Thái Bình qua các triển lãm tại Bảo tàng Mỹ thuật và mong muốn phục hồi dòng gốm quê hương mình", Nhà sử học Dương Trung Quốc chia sẻ.

Theo Nghệ nhân ưu tú Vương Mạnh Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội nghệ nhân gốm cổ truyền Bát Tràng cho biết, nghệ nhân Trần Nam Tước có một nguồn năng lượng sáng tạo không giới hạn. Anh không chỉ phát triển gốm sứ ở Việt Nam và trên thế giới, mà các tác phẩm của anh còn hiện diện trong các công trình kiến trúc tâm linh và di tích lịch sử quốc gia…

Tại triển lãm, các khách mời tham dự đều đánh giá rằng, triển lãm "Nam Tước - Những mảnh ghép" là một bước ngoặt không chỉ đối với cá nhân Nghệ nhân ưu tú Trần Nam Tước mà còn đối với cả những người làm nghề gốm.

Mỗi con người đều là một mảnh ghép của xã hội

Chia sẻ tại triển lãm, Nghệ nhân ưu tú Trần Nam Tước cho biết, "tôi đã phải đi xa, đi gần để tìm ra giá trị đích thực của mình. Triển lãm lần này của tôi mang tên "Những mảnh ghép" vì tôi tin rằng mỗi con người đều là một mảnh ghép của xã hội. Mỗi mảnh ghép đều có giá trị tương đồng trong từng lĩnh vực và trải nghiệm."

“Những gì cần bảo tồn thì nên bảo tồn, còn những gì không cần thì nên cho nó một đời sống mới. Đời sống mới ấy phải mang hơi thở và giá trị đích thực của nó trong quốc gia mà chúng ta đang sinh sống”, theo quan điểm của Nghệ nhân ưu tú Trần Nam Tước.

Bày tỏ về nghề cũng như nhân duyên với gốm, Nghệ nhân ưu tú Trần Nam Tước cho biết, đối với tôi, gốm sứ không chỉ là một nghề, mà còn là một hành trình gắn liền với văn hóa và di sản dân tộc. Mong muốn của tôi là truyền tải được hơi thở của đất, tiếng nói của nước và câu chuyện của làng vào từng tác phẩm, đặc biệt là nói lên được mong muốn của người thợ.

Tên gọi "Những mảnh ghép" mang ý nghĩa rằng, tôi chỉ là một mảnh ghép nhỏ trong dòng chảy văn hóa đương đại. Di sản không phải là một thứ gì đó xa xôi, mà nó tồn tại trong chính những người thợ, trong những làng nghề đã tạo ra nó. Chúng ta cần kết nối những giá trị đó lại để tạo nên một bức tranh hoàn chỉnh.

Triển lãm "Nam Tước – Những mảnh ghép" hiện trưng bày 35 tác phẩm của Nghệ nhân Trần Nam Tước. Các tác phẩm đa dạng về chất liệu và theo từng năm sáng tác. Không gian trưng bày được chia thành 3 phần chính:

Phần 1: Trưng bày các hình khối điêu khắc, trang trí truyền thống bằng chất liệu gốm, đất nung như: đao góc, đầu kìm, lồng đèn đồng trụ kích cỡ lớn. Các hiện vật này phù hợp với những công trình văn hóa đương đại, gồm: gạch gốm ốp trang trí, phù điêu, ám họa men đa sắc với các chủ đề về điển tích, truyền thuyết dân gian. Ngoài ra, phần đấu vòi, cửa thông phong được giới thiệu tại triển lãm là những yếu tố đã và đang được ứng dụng vào các công trình trong suốt 25 năm của nghệ nhân, mang đậm dấu ấn Gốm Trần Tước.

Phần 2: Giới thiệu các mảng chạm khắc gỗ, tiêu biểu là những điển tích: “Tứ đại con gà (ò ó o o)”, bộ cửa "12 cánh Trung Hiếu Môn" – tác phẩm này giúp Nghệ nhân Ưu tú Trần Nam Tước đoạt giải Nhất Mỹ thuật ứng dụng toàn quốc lần thứ 4 năm 2019.

Các tác phẩm ở phần 2 mang phong cách đục bấm, phối hợp với trang trí mảng màu tam lam hoặc sơn thếp truyền thống, được nghệ nhân thể hiện sáng tạo mới mẻ, độc đáo.

Phần 3: Trưng bày các bản vẽ tay thủ công, tư liệu thiết kế đã được Nghệ nhân Ưu tú Trần Nam Tước ứng dụng vào nhiều công trình trong suốt 25 làm nghề.

Những tác phẩm mang tính ứng dụng cao nhưng vẫn giữ được giá trị nghệ tuật sâu sắc

Ông Vũ Đình Mạnh -  Chủ tịch HĐQT Không Gian Gốm Bát Tràng đánh giá, triển lãm “Nam Tước – Những mảnh ghép” lần này là một dấu ấn hoàn toàn mới, thể hiện sự kết hợp rất hoàn hảo giữa các chất liệu như gỗ và gốm. Đây không chỉ là sự kết hợp về vật liệu mà còn là sự giao thoa giữa văn hóa dân gian và âm hưởng hiện đại. Các tác phẩm đã chạm đến cảm xúc của người xem và những người yêu kiến trúc, bởi chúng vừa mang tính tiếp nối văn hóa truyền thống, vừa có hơi thở của thời đại.

Dưới góc nhìn của một người tới tham quan triển lãm, ông Nguyễn Trọng Phi - Chủ tịch Giovanni Group cho biết, dù làm việc trong lĩnh vực thời trang, nhưng tôi nhận thấy có nhiều điểm tương đồng giữa thời trang và gốm sứ, vì cả hai đều là nghệ thuật, đều đòi hỏi sự sáng tạo và tâm huyết.

“Tuy một triển lãm không thể nói hết được toàn bộ công trình, nghiên cứu và kho tàng đồ sộ mà Nghệ nhân Ưu tú Trần Nam Tước đã dày công xây dựng, nhưng thông qua triển lãm đã thể hiện được những gì anh muốn truyền tải…”, ông Nguyễn Trọng Phi khẳng định.

Đến với triển lãm, "Nam Tước – Những mảnh ghép" - lần đầu tiên những bản vẽ này được trình làng, chia sẻ với công chúng, bạn bè thưởng thức.

Đây cũng sẽ là cơ hội để công chúng chiêm ngưỡng những tác phẩm mang tính ứng dụng cao nhưng vẫn giữ được giá trị nghệ thuật sâu sắc, hòa quyện giữa hơi thở đương đại và nét văn hóa cổ xưa - kết tinh cho tài năng và tâm huyết của Nghệ nhân ưu tú Trần Nam Tước – người thợ gốm “bách nghệ” tài hoa của làng gốm Bát Tràng.

Để tìm hiểu thêm về hành trình và các tác phẩm của Nghệ nhân ưu tú Trần Nam Tước, trân trọng kính mời công chúng và những người yêu nghệ thuật ghé thăm Triển lãm Mỹ thuật Ứng dụng "Nam Tước – Những mảnh ghép”.

Một số tác phẩm được trưng bày tại triển lãm: