Tránh lãng phí trụ sở sau sắp xếp - cần ứng dụng công nghệ trong quản lý tài sản

Theo thông tin của Bộ Nội vụ: Tổng hợp theo số liệu báo cáo của các địa phương, tổng số trụ sở công cấp tỉnh của 52 tỉnh, thành phố thực hiện sắp xếp là 38.182 trụ sở; tiếp tục sử dụng 33.956 trụ sở (89%); dôi dư 4.226 trụ sở (11%).

Như vậy sẽ dôi dư ra một khối lượng công sản lớn dưới dạng đất đai, công trình kiến trúc trụ sở công sản. Đây là một khối tài sản lớn được đầu tư bằng ngân sách, là của cải xã hội tích lũy trong nhiều năm, hình thành các cơ sở vật chất để phục vụ các hoạt động của bộ máy hành chính của cả nước và hoàn thành nhiệm vụ của nó trong giai đoạn tồn tại. Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, khối tài sản này sẽ là nguồn của cải xã hội, tiếp tục phát huy những giá trị mới, trong chức năng sử dụng mới, của giai đoạn phát triển mới. 

Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để tránh lãng phí trong việc khai thác sử dụng những trụ sở hành chính dôi dư? Chúng ta thấy rằng đây là cơ hội vì chúng ta có thêm tài sản xã hội, dù ở trạng thái nào thì có tài sản vẫn vui hơn là không có tài sản. Vấn đề cần thiết trong lúc này là kiểm kê rà soát toàn diện các tài sản hiện có bao gồm đất đai, công trình và vật kiến trúc trên đất công. Chúng ta cần lưu ý nội dung này vì báo chí đưa tin tại vài địa phương đã vội vã chặt cây lâu năm trong khuôn viên trụ sở tỉnh, hoặc di chuyển những vật dụng khác (ví dụ như hòn non bộ của trụ sở xã) từ xã cũ sang xã mới… Công tác kiểm đếm hiện trạng tài sản công này không những cần thực hiện khẩn trương, nghiêm túc mà còn cần thực hiện bằng những công cụ mới: không chỉ hồ sơ, sổ sách, giấy tờ theo lối cũ mà cần số hóa toàn bộ khối lượng tài sản này: bao gồm bản đồ đất đai, hồ sơ công trình và vật kiến trúc trên đất cũng thể hiện bằng bản vẽ số, cần định danh, định vị giá trị hiện thời cũng như giá trị văn hóa lịch sử gắn liền với tài sản. 

Trong thế kỷ XXI, thế giới đã phát triển nhanh, làm ra nhiều của cải, nhưng thế giới còn phát triển nhanh hơn trong công nghệ quản lý tài sản (cả công lẫn tư) gọi chung là công nghệ Quản lý cơ sở vật chất (FM - Facilities Management). Toàn bộ tài sản được mô tả trên hệ thống thông tin địa lý số hóa (GIS - Geographic Information System) bao gồm thông tin định vị trên bản đồ vệ tinh, các thông số kỹ thuật, định giá trị vật lý và phi vật lý của tài sản… Chúng ta cần tận dụng các công kỹ nghệ mới để thống kê, rà soát, kiểm đếm tài sản. Từ hồ sơ hiện trạng chi tiết đó, chúng ta sẽ nhận diện được những điểm mạnh, yếu của tài sản mà khai thác tối ưu vào các chức năng mới.

Theo Bộ Nội vụ: việc bố trí, sử dụng trụ sở, xử lý tài chính, tài sản công sau sắp xếp cấp tỉnh sẽ thực hiện theo quy định của Chính phủ, chỉ đạo của Thủ tướng và hướng dẫn của Bộ Tài chính. Có ý kiến cho rằng việc kiểm kê đánh giá trụ sở hiện trạng một cách toàn diện, chính xác cần có sự phối hợp của nhiều cơ quan từ TW đến địa phương, đặc biệt là vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan địa phương mới và từng tổ chức cá nhân liên quan

Riêng tại Hà Nội, từ bộ máy của 30 quận huyện, hơn 500 xã phường trực thuộc Thành phố, nay tổ chức thành chính quyền 2 cấp: từ Thành phố tới 126 xã phường thì chính 126 vị lãnh đạo của xã phường mới sẽ là những người có trách nhiệm cao nhất. Họ là những người đứng đầu bộ máy công quyền tại địa phương, tiếp quản toàn bộ công sản (trong đó có trụ sở hành chính) bao gồm cả trụ sở cũ và mới. Họ sẽ tiếp nhận những công sản tiếp tục sử dụng khai thác và cả các công sản dôi dư… Họ sẽ thể hiện năng lực quản trị công ngay trong giai đoạn đầu này, trong đó vừa bảo toàn được tài sản công lại vừa phát huy giá trị cao nhất, tối ưu nhất công sản dôi dư đã hoàn thành trong một giai đoạn cũ nay tiếp tục đóng góp vào giai đoạn phát triển mới. 

Mặc dù các địa phương đang rất nỗ lực trong việc kiểm đếm rà soát đánh giá và lập các phương án sử dụng các công sản, nhưng cũng sẽ còn đối mặt không ít thách thức. Ngay trong lúc này đã có sẵn những bài học thành công và thất bại cần sớm rút kinh nghiệm để khắc phục. Trường hợp trụ sở các cơ quan của tỉnh Hà Tây cũ, sau 17 năm sáp nhập vào Hà Nội (2008-2025) vẫn còn rất nhiều trụ sở bỏ hoang. Đó mới chỉ là của một tỉnh. Ngày nay, con số công sản dôi dư còn lớn hơn rất nhiều, liên quan trực tiếp là ngành Tài chính - cơ quan có trách nhiệm hướng dẫn quy trình quản lý khai tác công sản. Nếu như trong nhiều năm qua bài học công sản tỉnh Hà Tây cũ vẫn còn đó về sự lãng phí chưa được khắc phục thì cơ quan chuyên quản lấy đó làm bài học kinh nghiệm để có những cách tiếp cận mới, cần cách nhận diện, lượng hóa tài sản một cách chính xác, tiến hóa hơn, muốn vậy cần có sự hợp tác nhiều bên, đặc biệt công nghệ số hóa tài sản đồng bộ với sự tiến hóa của thế giới. Nếu chúng ta vẫn một mình một chợ, vẫn làm theo cách cũ thì bài học thất bại trong quản lý tài sản dôi dư của Hà Tây sẽ có quy mô lớn hơn, gây thiệt hại cho xã hội nhiều hơn rất nhiều./.