Thiết kế an toàn: Cách các kiến ​​trúc sư và giám định pháp y suy nghĩ lại về an ninh trên mọi quy mô

Thiết kế an toàn: Cách các kiến ​​trúc sư và giám định pháp y suy nghĩ lại về an ninh trên mọi quy mô

Nhiều thập kỷ sau sự kiện 11/9 và bạo lực hàng loạt đã gây áp lực buộc các thành phố, tại Hoa Kỳ và trên toàn cầu, phải xem xét lại ý nghĩa của "an toàn". Đó là về rào chắn, cọc tiêu, giám sát? Hay là về niềm tin, khả năng hiển thị, bằng chứng, khả năng phục hồi? Một số dự án đang đối mặt với những câu hỏi này ở nhiều quy mô khác nhau để chứng minh cách kiến ​​trúc và tư duy pháp lý có thể cùng nhau bảo vệ cộng đồng và đời sống dân sự.
10:00, 30/10/2025

Quy mô cộng đồng
Khu Erith Park ở Đông Nam London từng là một tòa tháp bê tông cao tầng, cơ sở hạ tầng xã hội xuống cấp, băng đảng và nạn buôn bán ma túy hoành hành. Năm 2013, một kế hoạch tái thiết đã được triển khai, trong đó các tòa nhà chung cư bị phá bỏ và thay thế bằng nhà ở thấp tầng và trung bình. Bố cục đường phố truyền thống được thiết lập và thiết kế nhà ở hỗn hợp được hướng dẫn bởi chương trình An ninh Thiết kế (SBD). Nỗ lực này được thực hiện cẩn thận để đạt được kết quả rõ ràng - tội phạm giảm khoảng 80% so với phần còn lại của khu vực. Trong ranh giới khu dân cư, không có vụ trộm cắp, tội phạm sử dụng vũ khí, tội phạm liên quan đến ma túy, cướp giật hoặc trộm cắp cá nhân nào được ghi nhận.

Sự chuyển đổi của Erith Park được thúc đẩy bởi thiết kế có chủ đích xoay quanh việc giám sát tự nhiên - tầm nhìn thoáng đãng và ít ngõ ngách khuất nẻo, mặt tiền hướng ra đường, không gian riêng tư/bán riêng tư an toàn, hệ thống chiếu sáng, lối vào được kiểm soát, cửa ra vào/cửa sổ chắc chắn, bố cục tránh các không gian mơ hồ, trung gian. Trong bối cảnh này, kiến ​​trúc đóng vai trò chủ động, với sự hợp tác của các kiến ​​trúc sư, lực lượng thực thi pháp luật, nhà phát triển và cộng đồng để tích hợp an ninh vào khu dân cư của họ.

Lý thuyết Không gian Phòng thủ của Oscar Newman cho rằng chính bố cục của môi trường xây dựng có thể định hình hành vi xã hội bằng cách xây dựng ý thức sở hữu và trách nhiệm, từ đó ngăn chặn tội phạm. Vượt ra ngoài tầm nhìn và hàng rào, việc tái thiết khu dân cư có thể nhấn mạnh tính thẩm mỹ và việc bảo trì như những công cụ kiểm soát xã hội. Những khu vườn được thiết kế cảnh quan, vật liệu bền chắc và lối đi được chiếu sáng đã cải thiện môi trường về mặt thị giác nhưng đồng thời truyền tải thông điệp rằng không gian được chăm sóc và trân trọng. Kiến trúc trở thành một hình thức thuyết phục xã hội, tinh tế ngăn chặn những hành vi không mong muốn.

Quy mô thành phố

Ở quy mô này, các mối đe dọa ít liên quan đến tội phạm cá nhân mà tập trung nhiều hơn vào an toàn công cộng trong bối cảnh tụ tập đông người, tấn công bằng xe cộ và khủng bố. Giải pháp thay thế là một thế hệ thiết kế an ninh mới, kết hợp giữa bảo vệ và đời sống dân sự. Từng chỉ mang tính chức năng đơn thuần, cột chắn khiêm tốn đã phát triển thành một biểu tượng của thiết kế phòng thủ, thường được che đậy dưới dạng chậu cây, ghế dài hoặc các hình thức điêu khắc. Bên cạnh đó, có thể thiết kế dự đoán rủi ro một cách tinh tế nhưng đồng bộ, chẳng hạn như sử dụng hệ thống chiếu sáng, bố trí đường phố và các rào chắn kín đáo.

Bất kỳ thiết kế an ninh nào trong kết cấu đô thị công cộng đều phải cân bằng giữa an toàn, hòa nhập và minh bạch. Đây là kiến ​​trúc mang tính địa chính trị; cũng là đạo đức.

Xuyên suốt các can thiệp ở quy mô gia đình và thành phố, kiến ​​trúc dự đoán rủi ro thay vì phản ứng với nó. An toàn không phải là một ý tưởng phụ, được trang bị thêm cổng, camera hay rào chắn, mà là một logic dẫn dắt được tích hợp vào mô hình đường phố, bố cục tòa nhà và cơ sở hạ tầng dân sự. Tại London, đường phố và mặt tiền của Erith Park được thiết kế để "thiết kế để loại bỏ tội phạm", trong khi cơ sở hạ tầng thành phố tìm cách lồng ghép sự cảnh giác mà không xóa bỏ nhịp sống thường nhật.

Quy mô thay đổi, nhưng các nguyên tắc vẫn được giữ nguyên. Giám sát tự nhiên, không gian phòng thủ, ranh giới công/tư rõ ràng, độ bền vật liệu và tính minh bạch tạo nên một bộ công cụ để tái tạo kiến ​​trúc bảo vệ. Môi trường xây dựng có thể củng cố nỗi sợ hãi hoặc xây dựng niềm tin. Khi kiến ​​trúc phù hợp với tội phạm học và pháp y, an toàn được định hình lại từ trạng thái không có tội phạm sang trạng thái có khả năng phục hồi.

Giám sát so với quyền riêng tư, củng cố so với cởi mở, và chính trị về việc ai được ưu tiên an toàn, tất cả đều hội tụ tại điểm giao thoa giữa kiến ​​trúc và an toàn. Các biện pháp bảo vệ có thể thay thế hoặc kỳ thị, tạo ra ảo tưởng rằng chỉ có kiến ​​trúc mới giải quyết được bất bình đẳng xã hội. Sự căng thẳng này cho phép kiến ​​trúc khẳng định giá trị đạo đức. An toàn không chỉ được xây dựng - nó được tưởng tượng, thực hiện và liên tục tranh luận, phản ánh cả những giá trị lẫn những điểm yếu của những người mà nó phục vụ.

archdaily

Cận cảnh thi công tuyến đường 10 làn xe xuyên đảo đầu tiên của Việt Nam tại Phú Quốc

Hệ thống hạ tầng giao thông xương sống tại Phú Quốc đang được Sun Group đẩy nhanh tiến độ, trong đó tuyến đường DT975 mở rộng 10 làn xe đã đạt 15% sản lượng chỉ sau hơn 3 tháng thi công. Trong khi đó, định hướng phát triển tàu điện đô thị (LRT) cũng đang dần được hình thành, hứa hẹn hoàn thiện mạng lưới giao thông hiện đại, kết nối sân bay, trung tâm hội nghị và các khu đô thị, du lịch trên toàn đảo trước APEC 2027.

Hà Tĩnh sắp có thêm hơn 1.900 căn nhà ở xã hội

Sáng 27/3/2026, tại phường Trần Phú, Hà Tĩnh, Công ty TNHH Phúc Đạt Hà Tĩnh đã tổ chức lễ động thổ dự án nhà ở xã hội quy mô lớn, đánh dấu bước tiến quan trọng trong chiến lược phát triển đô thị gắn với đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn.

Siêu đô thị thế hệ mới: Từ định hướng chính sách đến thực tiễn kiến tạo tại Việt Nam

Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và yêu cầu chất lượng sống ngày càng cao, mô hình “siêu đô thị thế hệ mới” đang trở thành xu hướng tất yếu tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Không chỉ khắc phục hạn chế của đô thị truyền thống, mô hình này còn mở ra không gian sống hiện đại, đồng bộ, tạo động lực tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh trong hội nhập.

Tầm nhìn Trăm năm cho “Siêu đô thị thế hệ mới” TPHCM

Tại Hội thảo "Siêu đô thị thế hệ mới động lực tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững đô thị Việt Nam trong kỷ nguyên mới" tại Hà Nội ngày 21/3/2026, TS.KTS Ngô Viết Nam Sơn đã có tham luận Tầm nhìn trăm năm cho “siêu đô thị thế hệ mới”. Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh các đô thị lớn Việt Nam bước sang kỷ nguyên mới với các mục tiêu phát triển đột phá, tăng trưởng mạnh, các siêu đô thị lớn hình thành sau sáp nhập các địa phương và vận hành chính quyền 2 cấp! Hội thảo đặt ra những góc nhìn, đánh giá cũng như xác định những căn cơ về “tầm nhìn trăm năm” của “siêu đô thị thế hệ mới” trên thế giới và Việt Nam.

Lùi hạn hoàn thành quy hoạch phân khu đại lộ cảnh quan sông Hồng đến tháng 7

Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội vừa đề xuất UBND TP điều chỉnh thời hạn hoàn thành đồ án quy hoạch phân khu đô thị ven sông Hồng đến tháng 7, thay vì tiến độ gấp rút như yêu cầu trước đó. Động thái này nhằm bảo đảm sự đồng bộ với các quy hoạch cấp cao hơn đang được nghiên cứu, hoàn thiện trong cùng giai đoạn.

Ý kiến của bạn

SunGroup
VINGROUP
Rạng Đông
Nam Group
Mây trà shan
Vinmikh