Thiết kế an toàn: Cách các kiến ​​trúc sư và giám định pháp y suy nghĩ lại về an ninh trên mọi quy mô

Thiết kế an toàn: Cách các kiến ​​trúc sư và giám định pháp y suy nghĩ lại về an ninh trên mọi quy mô

Nhiều thập kỷ sau sự kiện 11/9 và bạo lực hàng loạt đã gây áp lực buộc các thành phố, tại Hoa Kỳ và trên toàn cầu, phải xem xét lại ý nghĩa của "an toàn". Đó là về rào chắn, cọc tiêu, giám sát? Hay là về niềm tin, khả năng hiển thị, bằng chứng, khả năng phục hồi? Một số dự án đang đối mặt với những câu hỏi này ở nhiều quy mô khác nhau để chứng minh cách kiến ​​trúc và tư duy pháp lý có thể cùng nhau bảo vệ cộng đồng và đời sống dân sự.
10:00, 30/10/2025

Quy mô cộng đồng
Khu Erith Park ở Đông Nam London từng là một tòa tháp bê tông cao tầng, cơ sở hạ tầng xã hội xuống cấp, băng đảng và nạn buôn bán ma túy hoành hành. Năm 2013, một kế hoạch tái thiết đã được triển khai, trong đó các tòa nhà chung cư bị phá bỏ và thay thế bằng nhà ở thấp tầng và trung bình. Bố cục đường phố truyền thống được thiết lập và thiết kế nhà ở hỗn hợp được hướng dẫn bởi chương trình An ninh Thiết kế (SBD). Nỗ lực này được thực hiện cẩn thận để đạt được kết quả rõ ràng - tội phạm giảm khoảng 80% so với phần còn lại của khu vực. Trong ranh giới khu dân cư, không có vụ trộm cắp, tội phạm sử dụng vũ khí, tội phạm liên quan đến ma túy, cướp giật hoặc trộm cắp cá nhân nào được ghi nhận.

Sự chuyển đổi của Erith Park được thúc đẩy bởi thiết kế có chủ đích xoay quanh việc giám sát tự nhiên - tầm nhìn thoáng đãng và ít ngõ ngách khuất nẻo, mặt tiền hướng ra đường, không gian riêng tư/bán riêng tư an toàn, hệ thống chiếu sáng, lối vào được kiểm soát, cửa ra vào/cửa sổ chắc chắn, bố cục tránh các không gian mơ hồ, trung gian. Trong bối cảnh này, kiến ​​trúc đóng vai trò chủ động, với sự hợp tác của các kiến ​​trúc sư, lực lượng thực thi pháp luật, nhà phát triển và cộng đồng để tích hợp an ninh vào khu dân cư của họ.

Lý thuyết Không gian Phòng thủ của Oscar Newman cho rằng chính bố cục của môi trường xây dựng có thể định hình hành vi xã hội bằng cách xây dựng ý thức sở hữu và trách nhiệm, từ đó ngăn chặn tội phạm. Vượt ra ngoài tầm nhìn và hàng rào, việc tái thiết khu dân cư có thể nhấn mạnh tính thẩm mỹ và việc bảo trì như những công cụ kiểm soát xã hội. Những khu vườn được thiết kế cảnh quan, vật liệu bền chắc và lối đi được chiếu sáng đã cải thiện môi trường về mặt thị giác nhưng đồng thời truyền tải thông điệp rằng không gian được chăm sóc và trân trọng. Kiến trúc trở thành một hình thức thuyết phục xã hội, tinh tế ngăn chặn những hành vi không mong muốn.

Quy mô thành phố

Ở quy mô này, các mối đe dọa ít liên quan đến tội phạm cá nhân mà tập trung nhiều hơn vào an toàn công cộng trong bối cảnh tụ tập đông người, tấn công bằng xe cộ và khủng bố. Giải pháp thay thế là một thế hệ thiết kế an ninh mới, kết hợp giữa bảo vệ và đời sống dân sự. Từng chỉ mang tính chức năng đơn thuần, cột chắn khiêm tốn đã phát triển thành một biểu tượng của thiết kế phòng thủ, thường được che đậy dưới dạng chậu cây, ghế dài hoặc các hình thức điêu khắc. Bên cạnh đó, có thể thiết kế dự đoán rủi ro một cách tinh tế nhưng đồng bộ, chẳng hạn như sử dụng hệ thống chiếu sáng, bố trí đường phố và các rào chắn kín đáo.

Bất kỳ thiết kế an ninh nào trong kết cấu đô thị công cộng đều phải cân bằng giữa an toàn, hòa nhập và minh bạch. Đây là kiến ​​trúc mang tính địa chính trị; cũng là đạo đức.

Xuyên suốt các can thiệp ở quy mô gia đình và thành phố, kiến ​​trúc dự đoán rủi ro thay vì phản ứng với nó. An toàn không phải là một ý tưởng phụ, được trang bị thêm cổng, camera hay rào chắn, mà là một logic dẫn dắt được tích hợp vào mô hình đường phố, bố cục tòa nhà và cơ sở hạ tầng dân sự. Tại London, đường phố và mặt tiền của Erith Park được thiết kế để "thiết kế để loại bỏ tội phạm", trong khi cơ sở hạ tầng thành phố tìm cách lồng ghép sự cảnh giác mà không xóa bỏ nhịp sống thường nhật.

Quy mô thay đổi, nhưng các nguyên tắc vẫn được giữ nguyên. Giám sát tự nhiên, không gian phòng thủ, ranh giới công/tư rõ ràng, độ bền vật liệu và tính minh bạch tạo nên một bộ công cụ để tái tạo kiến ​​trúc bảo vệ. Môi trường xây dựng có thể củng cố nỗi sợ hãi hoặc xây dựng niềm tin. Khi kiến ​​trúc phù hợp với tội phạm học và pháp y, an toàn được định hình lại từ trạng thái không có tội phạm sang trạng thái có khả năng phục hồi.

Giám sát so với quyền riêng tư, củng cố so với cởi mở, và chính trị về việc ai được ưu tiên an toàn, tất cả đều hội tụ tại điểm giao thoa giữa kiến ​​trúc và an toàn. Các biện pháp bảo vệ có thể thay thế hoặc kỳ thị, tạo ra ảo tưởng rằng chỉ có kiến ​​trúc mới giải quyết được bất bình đẳng xã hội. Sự căng thẳng này cho phép kiến ​​trúc khẳng định giá trị đạo đức. An toàn không chỉ được xây dựng - nó được tưởng tượng, thực hiện và liên tục tranh luận, phản ánh cả những giá trị lẫn những điểm yếu của những người mà nó phục vụ.

archdaily

Hà Nội dự kiến đầu tư hơn 30.000 tỷ đồng cải tạo, phát huy giá trị hồ Tây

Với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 30.151 tỷ đồng, Hà Nội đang dự kiến triển khai Dự án đầu tư, cải tạo và phát huy giá trị khu vực Hồ Tây và tuyến đường giao thông cảnh quan ven hồ theo phương thức đối tác công tư (PPP), nhằm hình thành không gian văn hóa – du lịch – kinh tế sáng tạo quy mô lớn của Thủ đô.

Hệ sinh thái công nghệ số (AI - Bim - Gis - Digital twin) - động lực và công cụ để đổi mới toàn diện công tác quy hoạch, kiến trúc và quản trị đô thị tại Việt Nam

Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, Ngành Xây dựng với lĩnh vực Quy hoạch, Kiến trúc tại Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp bách về chuyển đổi số để giải quyết các thách thức về đô thị hóa và biến đổi khí hậu. Bài báo này nghiên cứu sự tích hợp đa chiều giữa mô hình thông tin công trình (BIM), trí tuệ nhân tạo (AI) cùng các công nghệ bổ trợ như GIS và Digital Twin, thông qua việc phân tích chuỗi quy trình từ quy hoạch vùng, quy hoạch chung, quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết, thiết kế đô thị đến thiết kế kiến trúc xanh (Biophilic Design), bảo tồn di sản bằng Scan-to-BIM, cho đến vận hành đô thị theo hướng thông minh… Nghiên cứu chỉ ra rằng, sự cộng hưởng công nghệ sẽ giúp tối ưu hóa hiệu suất năng lượng, bảo tồn và gìn giữ hệ sinh thái và môi trường, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống và nâng cao năng lực quản trị đô thị. Kết quả nghiên cứu sẽ đề xuất một lộ trình tích hợp dữ liệu thống nhất, góp phần định hình tương lai bền vững cho quy hoạch, kiến trúc cùng vận hành và quản trị tại các đô thị Việt Nam trong Kỷ nguyên số.

Đẩy nhanh tiến độ thi công cầu Ngọc Hồi, phấn đấu hoàn thành năm 2027 chào mừng APEC

Dự án đầu tư xây dựng cầu Ngọc Hồi và đường hai đầu cầu là một trong những công trình giao thông trọng điểm của Thủ đô Hà Nội, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tăng cường kết nối liên vùng giữa Hà Nội và tỉnh Hưng Yên, đồng thời góp phần hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông khu vực phía Đông Nam thành phố. Trước yêu cầu hoàn thành dự án trong năm 2027 để phục vụ công tác chuẩn bị Hội nghị APEC 2027, chủ đầu tư và Liên danh nhà thầu đang tập trung cao độ, chủ động điều chỉnh giải pháp thi công nhằm rút ngắn tiến độ nhưng vẫn bảo đảm chất lượng, an toàn và hiệu quả đầu tư.

Hơn 860.000 dân nội thành Hà Nội dự kiến di dời để tái cấu trúc đô thị

Gắn với điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô, Hà Nội đề xuất phương án tái cấu trúc đô thị quy mô lớn, với hơn 860.000 dân nội thành dự kiến được di dời trong giai đoạn 2026–2045.

Cầu Mễ Sở tạo trục kết nối mới qua sông Hồng trên Vành đai 4

Trong quá trình triển khai tuyến Vành đai 4 vùng Thủ đô, cầu Mễ Sở được xác định là một trong những công trình hạ tầng giao thông trọng điểm, góp phần hình thành thêm hướng vượt sông Hồng, tăng cường kết nối liên vùng và giảm tải cho các trục giao thông hiện hữu ở khu vực phía Đông Nam Hà Nội.

Ý kiến của bạn

SunGroup
VINGROUP
Rạng Đông
Nam Group
Mây trà shan
Vinmikh