Bùi Duy Đức - Tiến sĩ, Kiến trúc sư tại Toulouse, Pháp, Viện Công Nghệ xây dựng & Giao thông Đô thị, trường Đại học Bình Dương

Trong dòng chảy của đô thị hóa, có những khu công nghiệp cũ được hồi sinh không phải bởi những bản quy hoạch tầm nhìn thế kỷ, mà bởi sự tình cờ của số phận và lòng kiên định của những "kẻ mộng mơ". Câu chuyện về Temple Bar tại trung tâm Dublin, thủ đô Ai-len, là một minh chứng kinh điển cho thấy nghệ thuật và cộng đồng có thể xoay chuyển cả một tương lai đã được an bài.

Nông nghiệp đô thị là một chủ đề được nghiên cứu rộng rãi trong những năm gần đây với mục đích ban đầu là đáp ứng nhu cầu lương thực cho các thành phố. Tại nhiều quốc gia phát triển, nông nghiệp đô thị ngày càng đóng vai trò quan trọng góp phần tạo nên hình ảnh của các thành phố xanh, bằng cách cải thiện chất lượng môi trường sống và hình thành một lối sống đô thị kiểu mới. Vườn di động và các không gian canh tác khác đã tạo nên bản sắc mới cho cảnh quan của các đô thị này, không chỉ dừng lại ở khía cạnh sinh thái, kiến trúc mà còn ở khía cạnh xã hội. Trong bài viết này, chúng tôi muốn trình bày những quan điểm về “tính đô thị”, con đường phát triển từ không gian nông nghiệp trong thành phố đến xây dựng “đô thị nông nghiệp” và chia sẻ một vài ý tưởng đóng góp cho hình ảnh “thành phố xanh” của Hà Nội.

Trong quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm, chúng ta hướng đến xây dựng một thành phố quy mô 20 triệu dân. Hiện trên thế giới có 9 đại đô thị ở quy mô này, trong đó Cairo vượt ngưỡng 20 triệu người từ 2016, giờ đang loay hoay với sự quá tải cực đoan và sức ép đầu tư khổng lồ về hạ tầng. Bằng việc phân tích thực trạng và những vấn đề đô thị của Cairo, ta sẽ hiểu hơn những nghịch lý phát triển trong quy hoạch ưu tiên cơ giới hóa, bối cảnh tái cấu trúc đô thị hóa sa mạc và số phận của những người yếu thế trong cuộc đại dịch chuyển này.

Năm 2008 đánh dấu một bước chuyển đổi về quy mô trọng yếu của Quy hoạch đô thị Hà Nội với việc sát nhập tỉnh Hà Tây và một số địa phận tỉnh Vĩnh Phúc, Hoà Bình vào địa giới mở rộng thủ đô Hà Nội. Chính vì thế, quy hoạch chung vùng Hà Nội năm 2012 là bản quy hoạch thành phố đầu tiên phản ánh tầm nhìn chiến lược cũng như những định hướng không gian nền tảng cho phát triển Vùng Thủ đô hiện nay. Từ đó đến nay, Hà Nội tiếp tục có những đồ án Quy hoạch được phê duyệt: Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Quy hoạch chung Thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065. Lần này xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất, tránh chồng chéo hai quy trình quy hoạch. Trong quá trình thiết lập bản đồ Quy hoạch và lấy ý kiến nhân dân, chúng ta cũng cần rút ra những kinh nghiệm từ các bản quy hoạch trước đó.