Không có loài cây xấu, chỉ có cây đặt sai chỗ: Nhìn từ những bất cập mảng xanh TPHCM

Bài học từ những lựa chọn loài cây đô thị

Kinh nghiệm quốc tế và bài học về lựa chọn cây

Nhìn ra quốc tế, nhiều đô thị cũng phải giải quyết bài toán cân bằng giữa công năng sinh thái, an toàn và giá trị cảnh quan trong lựa chọn cây xanh đường phố. Trúc đào là một trường hợp đáng xem xét. Mặc dù chứa các hợp chất có độc tính cao, loài cây này có vị đắng mạnh, có thể hạn chế việc trẻ em ăn một lượng lớn lá; một số nghiên cứu cũng ghi nhận tỷ lệ tử vong do ngộ độc trúc đào nhìn chung thấp. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc nguy cơ ngộ độc không đáng kể, bởi cây vẫn có thể gây ngộ độc nghiêm trọng khi nuốt phải. 

Về mặt cảnh quan, trúc đào có khả năng chịu hạn, chịu nắng nóng, kháng nitơ đioxit (NO2), thích nghi với nhiều điều kiện môi trường khắc nghiệt. Loài cây này được sử dụng rộng rãi tại một số khu vực thuộc vùng Địa Trung Hải và nhiều đô thị có khí hậu nóng. Tuy nhiên, việc sử dụng cây tại các khu vực này cần được xem xét trong mối liên hệ với điều kiện sinh thái, đặc điểm không gian và phương thức quản lý cụ thể. Trong quy hoạch cây xanh đường phố, trúc đào có thể được cân nhắc tại các dải phân cách hoặc khu vực hạn chế người đi bộ tiếp cận, trong khi những không gian dành cho trẻ nhỏ cần được đánh giá thận trọng hơn. Cách tiếp cận này cho thấy việc lựa chọn cây xanh không nên chỉ dựa trên một đặc tính riêng lẻ, mà cần xem xét tổng hợp độc tính, khả năng thích nghi sinh thái, công năng cảnh quan và điều kiện tiếp xúc của con người. Vì vậy, trước khi đưa ra quyết định hạn chế hoặc loại bỏ một loài cây khỏi danh mục cây xanh đô thị, cơ quan quản lý cần có cơ sở khoa học đa chiều, đồng thời cân nhắc giải pháp quản lý phù hợp với từng vị trí trồng. 

Ở một khía cạnh khác, chính quyền thành phố Phúc Châu (Trung Quốc) lại chọn cách ứng xử linh hoạt với hàng cây Xoài xanh (theo tên gọi địa phương). Dù quả xoài chín có thể rơi vãi, nhưng vì cây đã lớn, tán bóng mát tốt và bám rễ chịu bão giỏi nên thành phố quyết định giữ lại cây cũ, đồng thời quy định không trồng mới loài cây này ở các khu đô thị mới để tránh ảnh hưởng giao thông.

Tuy nhiên, với những loài cây gây rủi ro an toàn trực tiếp thì cần loại bỏ kiên quyết. Trường hợp người đi bộ ở Phật Sơn, Quảng Đông (Trung Quốc) bị bẹ lá Cau vua nặng rơi trúng bất tỉnh, hay việc cây Kè Mỹ (Washingtonia filifera) ở Đài Loan liên tục rụng bẹ lá khổng lồ xuống lòng đường làm ảnh hưởng người đi xe máy, là minh chứng cho thấy sự nguy hiểm của các loài cau, cọ...có bẹ lá to khi trồng trên phố đông người.

Bên cạnh câu chuyện chọn loài cây thân gỗ, kinh nghiệm xử lý không gian hẹp cũng mang lại bài học quý giá. Tại các đô thị có đặc điểm khí hậu và hạ tầng tương đồng với TPHCM như Bangkok (Thái Lan), đối với những tuyến đường đông đúc có vỉa hè quá hẹp, chính quyền không cố chọn các loài cây bóng mát thân gỗ lớn. Thay vào đó, họ triển khai giải pháp giàn khung sắt thiết kế sẵn cho cây bụi leo như cây Móng rồng (Artabotrys hexapetalus) phủ bên trên. Giải pháp này vừa cung cấp bóng mát hiệu quả cho người đi bộ, vừa bảo đảm không gian lưu thông và hoàn toàn loại bỏ rủi ro trồi rễ hay gãy đổ cành nhánh trong mùa mưa bão.

Những trường hợp điển hình tại TPHCM

Từ bài học kinh nghiệm quốc tế nhìn về thực tế quy hoạch mảng xanh tại các đô thị Việt Nam, đặc biệt là TPHCM, bên cạnh việc lựa chọn đúng cây để trồng ở một số tuyến đường thì cũng cho thấy nhiều bất cập do cách lựa chọn cây trồng thiếu tính toán kỹ thuật.

Hoa sữa: Khi giá trị văn hóa không đồng nghĩa với sự phù hợp trong quy hoạch

Điển hình là câu chuyện của cây Hoa sữa. Khi loài cây này đi vào thơ ca qua giai điệu nổi tiếng "Hà Nội mùa thu, mùa thu Hà Nội, mùa hoa sữa về thơm từng ngọn gió..." (sáng tác của NS. Trịnh Công Sơn), do yêu thích cảm xúc từ bài hát, nhiều nơi đã tìm bằng được hoa sữa về trồng. Việc một số tuyến phố ưu tiên trồng hoa sữa với mật độ quá dày đặc đã dẫn đến hậu quả nghiêm trọng: mùi hương trở nên nồng gắt, gây khó chịu và dị ứng hô hấp cho cư dân. Không dừng lại ở đó, do đặc tính sinh trưởng nhanh, hệ rễ nổi thô đại của loài cây này xới tung vỉa hè, cản trở thoát nước, trong khi chất gỗ giòn lại cực kỳ dễ gãy đổ khi có bão. Hiện nay, công tác đốn hạ, xử lý rễ hay thay thế loài cây này đang tiêu tốn nguồn kinh phí và nhân lực rất lớn của đô thị. Nếu cây hoa sữa chỉ được trồng với mật độ ít, xen kẽ cùng cây khác để tạo điểm nhấn sẽ thích hợp.

Còng (Me tây): Bài học về rủi ro hạ tầng và mật độ trồng từ Đại lộ Võ Văn Kiệt

Nếu câu chuyện hoa sữa mang đến bài học về mùi hương và hệ rễ, thì bài học từ Đại lộ Võ Văn Kiệt lại cho thấy việc trồng quá nhiều cây Me tây (Samanea saman) - một loài dễ gãy cành và bật gốc, rụng lá mùa khô và rễ lan tỏa, nhô cao  đã tạo ra nhiều rủi ro hạ tầng. Mỗi mùa mưa đến, loài cây này đã bộc lộ nhiều rủi ro khi thực tế có trường hợp rất nhiều cây bị bật gốc, thậm chí ngã đổ hàng loạt gây hư hỏng xe cho người tham gia giao thông.

Lộc vừng: Cây cảnh quan đẹp nhưng cần lựa chọn đúng không gian

Bên cạnh bài học về mật độ và loài cây, một trường hợp khác cho thấy sự xung đột giữa công năng thẩm mỹ và không gian sử dụng là cây Lộc vừng (Barringtonia acutangula). Lộc vừng sinh trưởng tốt ở nơi có khí hậu ấm áp và nhiều nước. Đặc điểm sinh học của cây là có đợt rụng lá tập trung trước khi ra chồi non, khiến cành nhánh trơ trọi và trút ra lượng rác lá khổng lồ. Trong thời kỳ ra hoa (từ tháng 11 đến tháng 3), những chồi non màu đỏ xuất hiện rồi trổ hoa nở nhiều về đêm và rụng dần vào sáng sớm. Dù hoa có mùi thơm, nhưng hương thơm này không phải ai cũng thấy dễ chịu. Việc trồng quá nhiều lộc vừng tại những địa điểm tập trung đông du khách quốc tế như phố đi bộ Nguyễn Huệ vô tình tạo ra sự phiền hà cho những người không hợp mùi hương này.

Đáng chú ý hơn, trái lộc vừng có hình thuôn dài với bốn cạnh nhô như trái khế. Khi rụng xuống đường trong trạng thái còn tươi, chúng gây mất vệ sinh và dễ làm du khách trượt té nếu không được dọn dẹp kịp thời. Do đó, ở những không gian có lưu lượng người đi bộ lớn và tần suất sử dụng liên tục, trồng lộc vừng phát sinh chi phí bảo dưỡng rất cao. Thế nhưng, điều đó không có nghĩa lộc vừng là loài cây "xấu". Ngoài tự nhiên, lộc vừng thường phân bố ven sông, kênh rạch và từ xưa đã được trồng trước nhà để rễ cây giữ đất chống sạt lở. Như vậy, loài cây này không sai về mặt sinh thái, mà chỉ sai khi đặt vào vỉa hè bê tông; chúng phù hợp hơn tại công viên, vườn cảnh hoặc những không gian đường phố ven sông hồ - nơi đặc tính tự nhiên của cây được phát huy đúng cách.

Giá tỵ: Bài học về việc cân bằng giữa đặc tính rụng lá và nhu cầu che bóng

Tương tự lộc vừng, trường hợp cây giá tỵ hay còn gọi là tếch (Tectona grandis) trên một số tuyến đường trung tâm TPHCM cũng mang lại bài học đắt giá về mục tiêu che bóng. Loài cây lâm nghiệp này bám rễ tốt, ít trồi mặt đường, nhưng lại rụng lá nhiều vào mùa khô. Điều này dẫn đến mâu thuẫn: khả năng che bóng của cây giảm đúng vào thời điểm nhu cầu tránh nắng của người đi bộ tăng cao nhất. Dù vậy, đặc điểm này vẫn có thể chấp nhận nếu bố trí ở các tuyến đường hẹp không đặt nặng yêu cầu che bóng mát sớm.

Những nguyên tắc rút ra cho TPHCM

Từ thực tiễn trên thế giới và Tp. HCM, có thể đúc kết ba nguyên nhân cốt lõi dẫn đến bất cập trong phát triển mảng xanh đô thị:

• Chọn sai loài: đặc điểm sinh học của cây không phù hợp với mục tiêu che bóng, yêu cầu vệ sinh hoặc độ an toàn địa phương.
• Đặt sai vị trí: cây thích hợp với công viên, bờ sông lại bị đưa vào vỉa hè hẹp, tuyến phố đông người.
• Thiết kế hạ tầng không phù hợp: hố trồng quá nhỏ, đất nén chặt, thiếu không gian cho rễ phát triển khiến cây suy yếu hoặc trồi rễ phá vỡ công trình.

Tất cả những kinh nghiệm này khẳng định một sự thật: không tồn tại một loài cây duy nhất phù hợp cho mọi vị trí. Cây cảnh quan đẹp chưa chắc hợp vỉa hè hẹp, cây lớn nhanh chưa chắc bền vững và cây bản địa không mặc nhiên đúng cho mọi tuyến phố. Do đó, TPHCM cần chuyển từ cách chọn cây theo sở thích thẩm mỹ sang phương pháp quy hoạch khoa học dựa trên nguyên tắc cốt lõi: "Chọn đúng cây, đặt đúng chỗ".

Tiêu chí khoa học trong lựa chọn cây xanh đường phố

Hình thái và cấu trúc rễ, thân, tán lá

Đối với bộ rễ, hệ rễ bám sâu, chịu được triều cường/ngập úng tạm thời, không bị thối rễ khi ngập nước. Cần đánh giá cả xu hướng phát triển, khả năng neo giữ cây và mức độ tương thích với không gian đất. Không nên chỉ dựa vào khái niệm rễ cọc hay rễ nông để kết luận một loài cây có an toàn hay không, bởi cấu trúc rễ thực tế còn phụ thuộc vào điều kiện đất, mực nước ngầm và không gian phát triển.

Ưu tiên những loài có thân tương đối thẳng, kết cấu gỗ dẻo dai, phân cành dẻo chịu lực tốt , tán lá thoát gió tố, cung cấp bóng mát hiệu quả; loại bỏ/hạn chế cây gỗ mục, cành giòn, mọng nước dễ gãy ngang khi gặp gió giật. Chiều cao phân cành, độ rộng tán và đặc điểm phát triển của cành cần tương thích với mặt cắt đường, tầm nhìn giao thông, hệ thống chiếu sáng và công trình phía trên.

Cây có khả năng duy trì tán lá tương đối ổn định trong thời gian dài thường có lợi thế đối với mục tiêu che bóng. Tuy nhiên, đặc điểm rụng lá theo mùa cần được đánh giá trong mối quan hệ với chu kỳ khí hậu và nhu cầu sử dụng của từng tuyến đường.

An toàn sinh học và môi trường

Thân không có hóa chất độc hay chất gây nghiện, không mùi hôi, không tiết nhựa dính hỏng xe, không có gai nhọn;

Hoa không có mùi hôi  hoặc mùi thơm quá gắt gây khó chịu, ngột ngạt và phấn hoa gây dị ứng.

Tránh các loài có quả to/nặng rơi nguy hiểm (như Dừa), quả chín rụng nát làm dơ bẩn mặt đường  hay quả cứng dễ gây té ngã khi đạp phải.

Sức chống chịu trong môi trường đô thị và tốc độ phát triển hợp lý

 Cây đường phố phải chịu nhiều áp lực như nhiệt độ bề mặt cao, đất bị nén chặt, không gian rễ hạn chế, thiếu nước cục bộ, bụi và các chất ô nhiễm. Do đó, cần ưu tiên những loài có sức chống chịu phù hợp với điều kiện môi trường tại vị trí trồng, đồng thời có khả năng phục hồi sau những đợt thời tiết bất lợi.

Khả năng chống chịu sâu bệnh, chất lượng gỗ và độ ổn định của bộ rễ cần được xem xét đồng thời. Không nên coi một đặc tính đơn lẻ là bảo đảm tuyệt đối cho độ an toàn của cây trưởng thành. Cần lựa chọn cây giống khỏe mạnh, có bộ rễ phát triển cân đối, thân không bị tổn thương và phù hợp với kích thước hố trồng. Tốc độ sinh trưởng nên được xem xét cùng với độ bền kết cấu, tuổi thọ, nhu cầu chăm sóc và khả năng thích nghi sau trồng.

Cây sinh trưởng quá nhanh có thể làm tăng nhu cầu cắt tỉa hoặc phát sinh xung đột với hạ tầng; trong khi cây sinh trưởng chậm có thể kéo dài thời gian đạt được hiệu quả che bóng. Vì vậy, cần lựa chọn dựa trên hiệu quả tổng thể thay vì chỉ dựa vào tốc độ lớn.

Khả năng thích nghi với điều kiện địa phương

Cần đánh giá mức độ phù hợp của cây với loại đất, độ pH, chế độ thoát nước, mực nước ngầm, điều kiện ngập úng, độ mặn và đặc điểm khí hậu của từng khu vực.

Đối với TPHCM, sự khác biệt giữa khu vực trung tâm đô thị, vùng đất thấp, khu vực ven sông ven biển và các khu vực chịu ảnh hưởng của triều cường đòi hỏi phương án lựa chọn cây không thể áp dụng đồng nhất cho toàn thành phố.

Nguyên tắc thẩm mỹ và bản sắc đô thị

Ngoài chức năng sinh thái và kỹ thuật, cây xanh còn đóng vai trò định hình hình ảnh đô thị. Giá trị thẩm mỹ của một loài cây có thể được thể hiện ở các bộ phận khác nhau của cơ thể nó. Một số cây được đánh giá cao vì lá, một số vì cành, và một số vì quả. Các loài cây được chọn để phủ xanh đường phố truyền thống chủ yếu là cây lá xanh và có màu sắc đơn điệu. Vì vậy, khi lựa chọn các loài cây phủ xanh hiện nay, người ta chú trọng đến việc làm nổi bật màu sắc của cây, hoa, hình thái tán, có thể tạo nên đặc trưng riêng cho từng tuyến phố. Tuy nhiên, yếu tố thẩm mỹ cần được cân bằng với an toàn và khả năng thích nghi.

Định hướng quy hoạch và lựa chọn cây xanh cho TPHCM

Phân vùng sinh thái và ưu tiên loài cây phù hợp địa phương

TPHCM cần tiếp cận việc lựa chọn cây xanh theo đặc điểm sinh thái và điều kiện lập địa của từng khu vực, thay vì áp dụng một danh mục cây giống đồng nhất cho toàn thành phố. Ở những khu vực có điều kiện đất và không gian phát triển phù hợp, có thể xem xét các loài cây bóng mát có giá trị sinh thái và cảnh quan. Tuy nhiên, việc lựa chọn phải căn cứ vào kích thước trưởng thành, đặc điểm bộ rễ, yêu cầu đất, khả năng chống chịu và khoảng không gian thực tế.

Tại những khu vực đất thấp, thường xuyên ngập hoặc chịu ảnh hưởng của triều cường, cần ưu tiên các loài đã được kiểm chứng về khả năng chịu ngập trong điều kiện tương ứng. Những nơi có đất mặn hoặc chịu ảnh hưởng của nước lợ cần được đánh giá riêng, bởi khả năng chịu ngập nước ngọt không đồng nghĩa với khả năng chịu mặn.

Đối với khu vực trung tâm có mật độ công trình dày đặc, vỉa hè hẹp và lưu lượng người đi bộ lớn, cần ưu tiên những loài có kích thước trưởng thành phù hợp, duy trì bóng mát hiệu quả và ít phát sinh bất tiện do hoa, quả hoặc các bộ phận thực vật rụng.

Kinh nghiệm từ những địa phương có truyền thống lựa chọn cây theo điều kiện sinh thái tại chỗ cho thấy tầm quan trọng của việc hiểu rõ đặc điểm môi trường. Tuy nhiên, cây bản địa không mặc nhiên phù hợp với mọi tuyến phố; việc lựa chọn vẫn phải dựa trên đánh giá khoa học đối với từng loài và vị trí trồng. 

Lựa chọn cây theo loại hình tuyến đường

Để nguyên tắc “đúng cây, đúng chỗ” có thể áp dụng trong thực tế, cần phân biệt các loại hình không gian đường phố theo chức năng sử dụng, mật độ người đi bộ và điều kiện hạ tầng.

• Đại lộ và tuyến đường có vỉa hè rộng: có thể ưu tiên cây bóng mát có tán lớn, tuổi thọ cao và kết cấu phù hợp, với điều kiện bảo đảm khoảng cách trồng và không gian phát triển rễ.
• Đường phố trung tâm và khu vực thương mại: cần chú trọng khả năng che bóng, hình thái tán, đặc điểm hoa và quả, mức độ phát sinh chất thải thực vật và nhu cầu vệ sinh.
• Tuyến đường có vỉa hè hẹp: cần cân nhắc kích thước trưởng thành, chiều cao phân cành và mức độ tương thích với công trình ngầm. Nếu không đủ không gian cho cây bóng mát lớn, cần xem xét phương án bố trí cây có kích thước phù hợp thay vì cố trồng cây lớn trong hố nhỏ.

• Khu vực đất thấp, ven sông: Lựa chọn cây dựa trên khả năng chịu ngập, chịu mặn và điều kiện thoát nước thực tế; không đồng nhất các điều kiện này thành một nhóm sinh thái duy nhất. 

Việc phân loại này giúp chuyển các tiêu chí sinh học ở Phần 2 thành căn cứ lựa chọn theo từng loại hình tuyến đường. Một loài cây có thể phù hợp với không gian này nhưng không phù hợp với không gian khác; vì vậy, quyết định lựa chọn cần dựa trên sự kết hợp giữa đặc điểm loài và điều kiện sử dụng thực tế.

Đa dạng hóa loài và duy trì cân bằng sinh thái

Không nên để một hoặc hai loài cây chiếm tỷ lệ quá lớn trên toàn bộ hệ thống đường phố. Khi thành phần cây xanh quá đồng nhất, một loại sâu bệnh hoặc biến động khí hậu bất lợi có thể gây thiệt hại trên diện rộng.Thành phố cần hướng đến cơ cấu cây xanh đa dạng, có tính toán tỷ lệ giữa các loài, khả năng thích nghi và mức độ tương thích với điều kiện trồng. Việc đa dạng hóa không có nghĩa là trồng xen tùy ý, mà phải lựa chọn những loài có yêu cầu sinh thái phù hợp, đặc điểm tán tương thích và không tạo ra xung đột về không gian.

Đối với cây hoa cảnh quan, cần cân nhắc thời gian nở hoa, mùi hương, đặc điểm phấn hoa và khả năng vệ sinh sau khi hoa rụng. Những loài có hoa đẹp nhưng phát sinh bất tiện tại khu vực đông người có thể được bố trí tại công viên, vườn cảnh hoặc những không gian phù hợp hơn, thay vì mặc nhiên sử dụng làm cây bóng mát chủ lực trên mọi tuyến đường. Mục tiêu là xây dựng hệ thống cây xanh có tính đa dạng sinh học, đồng thời bảo đảm chức năng che bóng, an toàn và tính liên tục của cảnh quan đô thị.

Xây dựng danh mục cây xanh đường phố theo mức độ phù hợp

TPHCM có thể xây dựng danh mục cây xanh đường phố theo ba nhóm quản lý, dựa trên bằng chứng khoa học và điều kiện sử dụng cụ thể.

• Nhóm khuyến khích trồng: Những loài có kết quả đánh giá tốt về khả năng thích nghi, độ an toàn, hiệu quả che bóng và mức độ tương thích với hạ tầng tại các điều kiện trồng xác định.
• Nhóm hạn chế trồng hoặc trồng có điều kiện: Những loài có giá trị cảnh quan nhưng tồn tại các đặc điểm cần kiểm soát, chẳng hạn yêu cầu không gian lớn, rụng lá nhiều theo mùa, phát sinh quả gây bất tiện hoặc cần chế độ chăm sóc đặc biệt. Việc sử dụng phải gắn với vị trí trồng, điều kiện hạ tầng và phương án bảo dưỡng.
• Nhóm không khuyến khích trồng mới tại những vị trí không phù hợp: Những loài hoặc dòng cây đã được đánh giá có nguy cơ cao trong điều kiện trồng cụ thể, chẳng hạn do kích thước trưởng thành vượt quá không gian, kết cấu thân cành không đáp ứng yêu cầu an toàn, hoặc bộ phận thực vật có khả năng gây nguy hiểm tại khu vực đông người.

Việc phân nhóm không nên dựa trên một đặc điểm bất lợi đơn lẻ để mặc nhiên cấm một loài trên toàn thành phố. Cần phân biệt giữa rủi ro vốn có của loài và rủi ro phát sinh do trồng sai vị trí, thiết kế hạ tầng không phù hợp hoặc thiếu chăm sóc. Danh mục cần được cập nhật khi có thêm dữ liệu về khả năng sinh trưởng, sự cố, chi phí quản lý và kết quả trồng thực tế.

Đây là cơ sở để các quyết định lựa chọn cây xanh ngày càng sát với điều kiện của TPHCM, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào kinh nghiệm hoặc xu hướng cảnh quan tại từng thời điểm. Để đưa ra danh mục chuẩn xác nhất cần có sự phối hợp giữa các chuyên gia lâm nghiệp, quản lí đô thị công trình, kỹ sư cảnh quan, kiến trúc sư cảnh quan.

Kết luận

Lựa chọn cây xanh đường phố không phải là việc chọn một loài cây đẹp hay lớn nhanh theo cảm tính, mà là bài toán kỹ thuật sinh thái cân bằng giữa đặc tính sinh học – không gian hạ tầng – công năng sử dụng – chi phí quản lý lâu dài.

Những bài học khẳng định rằng giá trị của cây trồng phụ thuộc hoàn toàn vào vị trí đặt nó. Bằng việc kiên trì thực hiện nguyên tắc lựa chọn cây trên cơ sở khoa học, TPHCM sẽ kiến tạo được một hệ thống cây xanh không chỉ xanh - đẹp mà còn an toàn, bền vững cho nhiều thế hệ mai sau. Tuy nhiên, "Chọn đúng cây, đặt đúng chỗ" mới chỉ là 50% chặng đường, 50% còn lại quyết định sự an toàn đô thị nằm ở công tác chăm sóc, cắt tỉa định kỳ và tầm soát rủi ro sâu bệnh/mục nát.

Tài Liệu Tham Khảo

1. Best Spain Living (2021). 4 reasons Oleander plants thrive on Spain’s Costa de Sol. Truy cập ngày 17/10/2026. https://bestspainliving.com/oleander-plants-popular-costa-del-sol/.
2. Cai Yixuan (2024). Cây cối ven đường vừa là bạn vừa là kẻ thù; việc lựa chọn giữa quyền lợi của cây cối và tính mạng con người là một quyết định khó khăn.  Đại học Shih Hsin . Truy cập ngày 17/10/2026. https://shuj.shu.edu.tw/blog/2024/11/14/%E8%A1%8C%E9%81%93%E6%A8%B9%E4%BA%A6%E5%8F%8B%E4%BA%A6%E6%95%B5-%E6%A8%B9%E6%AC%8A%E8%88%87%E4%BA%BA%E5%91%BD%E5%8F%96%E6%8D%A8%E9%9B%A3%E8%A1%A.
3. Giang Canh Vũ (2021). Một chiếc lá rơi từ trên trời xuống ở Phật Sơn, khiến những người qua đường kinh ngạc. Chiếc lá nặng hàng chục kilôgam, thuộc loại cây này; trước đó đã có người thiệt mạng vì nó. Hong Kong Limited. Truy cập ngày 17/10/2026. https://www.hk01.com/%E7%AA%81%E7%99%BC/60352703/%E9%BB%83%E5%A4%A7%E4%BB%99%E7%BF%A0%E7%AB%B9%E8%8A%B1%E5%9C%92%E5%A5%B3%E5%B7%A5%E4%BA%BA%E4%BF%AE%E6%A8%B9-%E8%A2%AB%E9%AB%98%E8%99%95%E5%A2%AE%E4%B8%8B%E6%A8%B9%E6%9E%9D%E6%93%8A%E5%82%B7%E9%A0%AD.
4. Jason Morrow (2024). Những điểm nhấn hoa trong thành phố. Truy cập ngày 17/10/2026. https://happyparker.blogspot.com/2014/04/2014429.html.
5. Luo Xiaoying (2021). Hương thơm của xoài ngập tràn không khí vào giữa mùa hè, mang đến cho người dân Phúc Châu những cảm xúc lẫn lộn. Truy cập ngày 17/10/2026. https://www.cnr.cn/fj/jdt/20210712/t20210712_525532391.shtml.
6. Tree and Arbor Pty Ltd (2024). Calophyllum inophyllum (Beauty Leaf, Beach Calophyllum). Truy cập ngày 17/10/2026. 
7. https://nqtrees.com.au/product/calophyllum-inophyllum/.
8. Trần Kha (2022). TPHCM: Gió quật ngã hàng loạt cây xanh đường Võ Văn Kiệt, đè trúng 3 ô tô. Truy cập ngày 18/10/2026. https://thanhnien.vn/tp-hcm-gio-quat-nga-hang-loat-cay-xanh-duong-vo-van-kiet-de-trung-3-o-to-1851487159.htm
9. Xu Chenlu, Chen Chen (2019) Oleander: A toxic beauty. CGTN. Truy cập ngày 17/10/2026. https://news.cgtn.com/news/2019-07-29/Oleander-A-toxic-beauty-IIBkwcMA80/index.html