Hoàn Kiếm với những phố Hàng xưa

Hoàn Kiếm với những phố Hàng xưa

(Vietnamarchi) - Những tên phố Hàng ngày nay thể hiện được ngành nghề và mặt hàng của phường hội nghề truyền thống trước đây, làm cho bộ mặt xã hội đô thị phong phú. Tuy nhiên, thợ thủ công khi về kinh thành vẫn đem theo phong tục tập quán, tín ngưỡng, lối sống, nếp nghĩ, những chuẩn mực đạo đức, giá trị văn hóa từ làng quê họ sinh ra và lớn lên… làm cho văn hóa Thăng Long tỏa sáng, lung linh, phong phú và đa dạng hơn. Đồng thời cũng làm nên sự kết nối giữa các phố mà ở kinh thành và các làng nghề - nơi chốn của các nghệ nhân. Và Làng nghề - phố nghề đã trở thành nét đặc sắc của văn hóa làng nghề Hà Nội, đặc biệt ở quận Hoàn Kiếm trong trung tâm đô thị lịch sử và Khu phố Cổ là nơi đặc trưng, minh chứng rõ nét nhất.
19:41, 20/11/2023

Làng và làng nghề thủ công gắn với Hà Nội từ khi hình thành, phát triển nhưng phải kể từ khi Vua Lý Công Uẩn dời đô về Thăng Long thì mới thực sự thay đổi lớn. Thợ giỏi, tài hoa, khéo léo được triều đình Lý, Trần, Lê trưng tập từ các làng nghề truyền thống của cả nước về xây dựng kinh thành, dần ở lại và sinh cư, lập nghiệp.

Nhà Lý quê Đình Bảng, nhà Trần miền biển, nhà Lê, Trịnh ở Thanh Hóa, Nghệ An khi định đô ở Thăng Long, Đông Đô cũng kéo theo thợ thủ công tài giỏi. Nên có thể thấy hầu như các nghề trên nước Việt có, thì Hà Nội đều có nhưng để đủ sức sinh cư, lập nghiệp và cung cấp hàng hóa cho Kinh thành và cư dân Thăng Long thì các thợ giỏi phải đua sức, tranh tài, sản phẩm đặc sắc, tinh xảo hơn nghề quê gốc, tạo nên đặc trưng văn hóa làng nghề Thăng Long - Hà Nội, thu hút khách khắp nơi tìm đến các phường thủ công,

Thăng Long thời Lý Trần gồm 61 phường, thời Lê 36 phường và 12 nghề thủ công. Việc làm ăn, buôn bán thời Nguyễn và giai đoạn thuộc Pháp ngày càng sôi động, đường sá được mở mang. Cách thức sản xuất và buôn bán tại chỗ kiểu phường hội thay đổi, cấu trúc một căn nhà cũng không còn là nơi kết hợp ở + buôn bán + sản xuất ban đầu mà chuyển sang dạng cửa hiệu của tuyến phố bán chung một mặt hàng, không còn sản xuất tại chỗ mà liên kết với các làng nghề gốc gác. Trong mỗi khu vực vẫn giữ được các đình thờ tổ nghề và mỗi khi có lễ hội thì bái vọng về nơi quê hương của họ.

Phố Hàng Mã

Những tên phố Hàng ngày nay thể hiện được ngành nghề và mặt hàng của phường hội nghề truyền thống trước đây, làm cho bộ mặt xã hội đô thị phong phú.

Tuy nhiên, thợ thủ công khi về kinh thành vẫn đem theo phong tục tập quán, tín ngưỡng, lối sống, nếp nghĩ, những chuẩn mực đạo đức, giá trị văn hóa từ làng quê họ sinh ra và lớn lên… làm cho văn hóa Thăng Long tỏa sáng, lung linh, phong phú và đa dạng hơn. Đồng thời, cũng làm nên sự kết nối giữa các phố ở kinh thành và các làng nghề - nơi chốn của các nghệ nhân. Và làng nghề - phố nghề đã trở thành nét đặc sắc của văn hóa làng nghề Hà Nội, đặc biệt, ở quận Hoàn Kiếm trong trung tâm đô thị lịch sử và Khu phố Cổ là nơi đặc trưng, minh chứng rõ nét nhất:

Nghề chạm bạc: Các làng Định Công (quận Hoàng Mai), Châu Khê (Hải Dương), Đồng Xâm (Thái Bình) lập nên phố Hàng Bạc (có đình Kim Ngân thờ tổ sư nghề đúc bạc);

Nghề Kim Hoàn biểu diễn tại Đình Kim Ngân
Phố Hàng Bạc

Nghề làm mành: Làng Giới Tó (Yên Phong, Bắc Ninh) lập nên phố Hàng Mành;

Nghề đúc đồng: Làng Đông Mai (Thuận Thành, Bắc Ninh) lập nên phố Ngũ Xã; Làng Bưởi (xã Đại Bái, Thuận Thành, Bắc Ninh) và làng Cầu Nôm (Khoái Châu, Hưng Yên) lập nên phố Hàng Đồng…

Nghề thêu: Quất Động (Thường Tín) lập nên phố Hàng Thêu, Hàng Hành;

Nghề gốm (bát, đĩa, niêu): Làng Bát Tràng (Gia Lâm) lập nên phố Bát Đàn (có đình Nhân Nội);

Nghề nhuộm tơ, lụa: Làng Đan Loan (Bình Giang, Hải Dương) lập nên phố Hàng Đào (Hàng Điều) có đình Hoa Lộc;

Nghề tiện gỗ, làm kính, làm khóa: Làng Nhị Khê (Thường Tín) lập nên phố Hàng Tiện, Tô Tịch;

Phố Thuốc Bắc
Phố Lãn Ông

Nghề làm quạt giấy: Làng Đào Xá (Ân Thi, Hưng Yên), Canh Hoạch (Thanh Oai) lập nên phố Hàng Quạt (có đền Xuân Phiến);

Nghề làm dao kéo: Làng Canh (huyện Hoài Đức) và làng Đa Sỹ (Kiến Hưng, quận Hà Đông) lập nên phố Sinh Từ (Nguyễn Khuyến ngày nay);

Nghề làm đèn lồng mặt nạ, đầu sư tử phố Hàng Mã với nguồn hàng chủ yếu được sản xuất từ các làng nghề như làng Hảo (xã Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên), làng Hậu Ái (xã Vân Canh, huyện Hoài Đức);

Nghề thuộc da: Làng Ninh Hiệp (Bắc Ninh) và Hưng Yên lập nên phố Hàng Da;

Nghề làm trống, làm lọng: Làng Liêu Xá (Yên Mỹ, Hưng Yên), Đọi Tam (Hà Nam) lập nên các phố Hàng Trống, Hàng Lọng;

Nghệ nhân Lê Đình Nghiên giữ gìn dòng tranh Hàng Trống

Nghề khảm trai đồ gỗ và mỹ nghệ sơn mài: Làng Chuyên Mỹ (Phú Xuyên) lập nên phố Hàng Khay, Tràng Tiền;

Nghề làm sơn: Làng Thọ Vực (Văn Giang, Hưng Yên) lập nên phố Nam Ngư;

Nghề mộc: Làng Liễu Viên (Thường Tín) lập nên phố Lò Sũ;

Nghề rèn nông cụ: mai, thuổng, răng bừa, lưỡi cày: Làng Đa Hội (Đông Anh) lập nên phố Lò Sũ, Lò Rèn; Làng Hòe Thị (Từ Liêm) lập nên phố Sinh Từ, Lò Rèn (có đình Lò Rèn);

Nghề dệt chiếu: Làng Hới (Hưng Hà, Thái Bình), Nga Sơn (Thanh Hóa), Kim Chính (Hoa Lư, Ninh Bình) lập nên phố Hàng Chiếu;

Phố Hàng Chiếu

Có thể nói với việc làng nghề tạo nên các phố nghề của Thăng Long - Hà Nội, tập trung chủ yếu ở Khu phố Cổ, quận Hoàn Kiếm ngày nay không chỉ minh chứng cho sự phát triển của các nghề thủ công truyền thống, mà đã tạo nên đời sống sinh hoạt năng động đặc trưng, làm phong phú thêm cho đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của quận trung tâm Thủ đô./.

Từ mô hình nông nghiệp công nghệ cao đến khát vọng trồng “rừng trong thành phố”

Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1259/QĐ-TTg ngày 26/7/2011 (QHC 1259) đã trở thành công cụ pháp lý quan trọng cho công tác quản lý quy hoạch phát triển Thủ đô Hà Nội từ năm 2011 đến nay, trong đó, đặc biệt quan tâm đến các vấn đề liên quan đến phát triển một Hà Nội xanh, thông minh, bản sắc.

Hành lang xanh phía Tây Hà Nội: định hướng quy hoạch phát triển vùng nông thôn ngoại vi dựa trên bảo tồn

(KTVN 250) Hành lang xanh (HLX) phía Tây Hà Nội là không gian đặc thù trong cấu trúc đô thị Hà Nội; được hình thành trong quy hoạch thủ đô Hà Nội mở rộng tại QĐ 1259 năm 2012 [1]. Đến nay Hà Nội đang lập đồ án điều chỉnh quy hoạch chung QĐ 1259 [2], HLX Hà Nội tiếp tục được xác định là một trong những không gian quan trọng vừa ngăn chặn phát triển đô thị hoá tràn lan, vừa phát triển bền vững dựa trên bảo tồn những giá trị môi trường sinh thái và văn hoá truyền thống “Xứ Đoài”. Bài viết chia sẻ gợi ý về định hướng quy hoạch phát triển dựa trên bảo tồn Hành lang xanh phía Tây Hà Nội.

Nông nghiệp đô thị trên thế giới gắn với phát triển kinh tế đô thị và bảo vệ hệ sinh thái môi trường

(KTVN 250) Các đô thị ra đời đã kéo theo sự hình thành loại hình nông nghiệp mới của nhân loại - Đó chính là nông nghiệp đô thị (NNĐT). Các đô thị ở nhiều quốc gia trên thế giới đã chú ý đến nông nghiệp đô thị rất sớm và họ cũng đã đạt được nhiều thành công trong việc phát triển loại hình nông nghiệp mới này.

Phát triển công viên rừng trong cấu trúc đô thị hiện đại

(KTVN 250) Công viên rừng trong các đô thị trên thế giới đã tồn tại từ lâu. Nó có thể xuất phát từ những những khoảng rừng tự nhiên còn xót lại trong quá trình phát triển đô thị bởi nhiều lý do khác nhau; từ quyền sở hữu đất hay thú chơi của các nhà quý tộc với các lâu đài hay những cánh rừng bao quanh nó; hoặc từ những công viên tự nhiên hay được chăm tỉa với những bộ sưu tập cây, con đa dạng…Trải qua nhiều năm tồn tại chúng đã phát triển như một cánh rừng, tạo ra phong cảnh, nét chơi tao nhã ấn tượng, đặc sắc.

Xác định các tiêu chí cơ bản của kiến trúc thế kỷ 21

Việc Việt Nam muốn quản lý hay định hướng phát triển kiến trúc là một mục tiêu khó khăn và phức tạp. Trong khi đa số các nước có nền kiến trúc tiên tiến trên thế giới thường không trực tiếp lập định hướng phát triển kiến trúc mà thường tập trung vào việc nghiên cứu, kiện toàn nền tảng cơ sở pháp lý nhằm thúc đẩy thuận lợi cho phát triển quy hoạch kiến trúc. Bài viết nhằm xác định các tiêu chí cơ bản của kiến trúc để đặt ra những vấn đề trọng tâm cho định hướng tương lai của kiến trúc Việt Nam.

Ý kiến của bạn

PHÁP LUẬT KIẾN TRÚC XÂY DỰNG – TẠP CHÍ KIẾN TRÚC VIỆT NAM
SunGroup
VINGROUP
Rạng Đông
Nam Group
Hưng Thịnh Land
Lumi