Viện Kiến trúc Quốc gia (Bộ Xây dựng) chuyển giao thiết kế mẫu Trường nội trú liên cấp cho các xã biên giới: Nền tảng mới cho giáo dục và phát triển bền vững

TS.KTS Hồ Chí Quang – Viện trưởng Viện Kiến trúc Quốc gia (Bộ Xây dựng).

Chủ trì, định hướng và cam kết đồng hành

Tại điểm cầu trung tâm (Hà Nội), Viện trưởng Viện Kiến trúc Quốc gia, TS.KTS Hồ Chí Quang và Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch – Kiến trúc, ông Nguyễn Chí Ngọc đồng chủ trì hội nghị, chỉ đạo, điều hành và định hướng nội dung chương trình làm việc. 

Phát biểu khai mạc, TS.KTS Hồ Chí Quang -Viện trưởng Viện Kiến trúc Quốc gia nhấn mạnh: “Chính phủ đã giao cho Viện Kiến trúc Quốc gia chủ trì xây dựng bộ thiết kế mẫu Trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới. Đây là kết quả nghiên cứu nghiêm túc, khoa học, với sự tham gia của nhiều nhà khoa học, sự chỉ đạo trực tiếp của lãnh đạo Bộ Xây dựng và sự phối hợp của các địa phương, đơn vị tư vấn, chuyên gia”.

Viện Kiến trúc Quốc gia đã xây dựng và gửi đến các địa phương 15 mẫu thiết kế Trường nội trú liên cấp, phân theo 4 vùng, miền đặc trưng. Mỗi vùng được nghiên cứu và thiết kế dựa trên các yếu tố đặc thù về khí hậu, địa hình, điều kiện kinh tế – xã hội, đảm bảo phù hợp với thực tế triển khai. Những đặc trưng này đã được trình bày rõ ràng trong tài liệu hướng dẫn đi kèm, là cơ sở để các địa phương lựa chọn và vận dụng mẫu thiết kế phù hợp nhất.

Các mẫu thiết kế mang tính gợi mở, linh hoạt, cho phép điều chỉnh, bổ sung theo nhu cầu và điều kiện cụ thể của từng địa phương. Trong quá trình triển khai, nếu có sự khác biệt về quy mô diện tích đất, hiện trạng xây dựng hoặc yêu cầu sử dụng, các địa phương hoàn toàn có thể chủ động điều chỉnh để bảo đảm tính thực tiễn và hiệu quả đầu tư.

15 mẫu thiết kế cho trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền để chuyển giao, phổ biến cho 22 địa phương trên cả nước.

Bộ hồ sơ thiết kế – 5 nhiệm vụ trọng tâm: Theo Viện Kiến trúc Quốc gia, bộ hồ sơ sản phẩm được xây dựng trên nền tảng nghiên cứu đa ngành, gồm 5 nhiệm vụ lớn:

Thứ nhất: Thiết kế kiến trúc tổng thể cho mô hình trường nội trú liên cấp, đảm bảo công năng và tính thẩm mỹ.

Thứ  hai: Nghiên cứu quy chuẩn, tiêu chuẩn và dây chuyền công nghệ phù hợp với đặc thù xây dựng trường học vùng biên giới.

Thứ ba: Giải pháp kỹ thuật chuyên sâu: kết cấu, phòng cháy chữa cháy, hệ thống cơ điện… do Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng chủ trì.

Thứ tư: Nghiên cứu bản sắc vùng miền và điều kiện khí hậu tại 22 tỉnh biên giới, làm cơ sở đề xuất giải pháp kiến trúc thích ứng, gần gũi văn hóa bản địa.

Thứ năm: Bộ thiết kế mẫu hoàn chỉnh, căn cứ trên tiêu chuẩn xây dựng, yêu cầu thực tiễn và tính linh hoạt để các địa phương áp dụng hiệu quả.

TS.KTS Hồ Chí Quang khẳng định: “Sau khi chỉnh sửa, hoàn thiện, chúng tôi gửi bộ thiết kế đến các Sở Xây dựng. Rất mong các địa phương sớm triển khai, để học sinh vùng biên giới được hưởng nền tảng giáo dục mới mà Đảng, Nhà nước và Chính phủ đã quan tâm bố trí. Đây sẽ là hành trang quan trọng cho thế hệ tương lai trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước”.

Ông Nguyễn Chí Ngọc – Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch – Kiến trúc (Bộ Xây dựng).

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Chí Ngọc – Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch – Kiến trúc (Bộ Xây dựng) cho biết, tập mẫu thiết kế Trường nội trú liên cấp hiện đã được nghiên cứu, hoàn thiện về mặt cấu trúc tổng thể, công năng sử dụng và giải pháp kiến trúc, trên cơ sở bảo đảm tính phù hợp với điều kiện vùng miền và định hướng quy hoạch giáo dục ở khu vực biên giới.

Tuy nhiên, theo phản hồi từ một số Sở Xây dựng địa phương, quá trình triển khai thực tế cần có sự linh hoạt trong áp dụng, tùy thuộc vào điều kiện cụ thể tại từng địa phương, bao gồm: quy hoạch tổng thể, quy mô đầu tư, diện tích ô đất xây dựng, cũng như hiện trạng hạ tầng kỹ thuật hiện có.

Trước thực tế đó, ông Nguyễn Chí Ngọc đề nghị các địa phương, trong quá trình triển khai, có thể chủ động liên hệ với Viện Kiến trúc Quốc gia – đơn vị đầu mối kỹ thuật – để được tư vấn, hướng dẫn và hỗ trợ điều chỉnh phương án thiết kế, nhằm đảm bảo việc áp dụng mẫu đạt hiệu quả cao, phù hợp với thực tiễn địa phương nhưng vẫn tuân thủ định hướng chuyên môn của Bộ Xây dựng.

Tại hội nghị, thay mặt nhóm nghiên cứu và thiết kế tập mẫu phương án kiến trúc Trường nội trú liên cấp, ThS.KTS Nguyễn Quốc Hoàng đã giới thiệu chi tiết về các mẫu thiết kế tiêu biểu, đồng thời trực tiếp giải đáp ý kiến, kiến nghị từ đại diện lãnh đạo Sở Xây dựng các tỉnh, thành phố tại các điểm cầu.

Những ý kiến trao đổi, chia sẻ và cung cấp thông tin thực tiễn từ địa phương được đánh giá là tiền đề quan trọng cho quá trình hỗ trợ, phối hợp, điều chỉnh và áp dụng mẫu trong giai đoạn tiếp theo. Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu cũng đã gửi tới các địa phương tài liệu liên quan đến tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, làm cơ sở để triển khai thiết kế phù hợp với điều kiện địa hình, địa lý, khí hậu và đặc điểm phát triển từng vùng, miền.

Thay mặt nhóm nghiên cứu cơ bản và thiết kế tập mẫu phương án kiến trúc các trường học nội trú liên cấp, ThS.KTS Nguyễn Quốc Hoàng đã trình chiếu thiết kế mẫu.

Đại biểu đại diện sở Xây dựng các tỉnh đồng thuận cao

Tại hội nghị, các đại biểu đến từ Nghệ An, Thừa Thiên Huế, Lai Châu, Cao Bằng, Quảng Ngãi, Lâm Đồng, Đồng Tháp… đều đánh giá cao nỗ lực của Bộ Xây dựng và Viện Kiến trúc Quốc gia trong việc chủ động nghiên cứu, xây dựng hồ sơ thiết kế mẫu trường nội trú liên cấp cho vùng biên giới. Đồng thời, nhiều ý kiến thẳng thắn cũng được chia sẻ, góp phần hoàn thiện hơn bộ thiết kế trong quá trình triển khai thực tế.

Đại diện Sở Xây dựng Thừa Thiên Huế cho biết: “Chúng tôi đánh giá cao tính khoa học, quy củ của hồ sơ mẫu. Tuy nhiên, với đặc thù nhiều xã biên giới có địa hình phức tạp, mong hồ sơ được hoàn thiện hơn về thông số kỹ thuật, bảo đảm vừa đáp ứng tiêu chuẩn, vừa có tính linh hoạt theo điều kiện khí hậu từng vùng miền”.

Từ Cao Bằng, đại diện Sở Xây dựng nêu thực tiễn: “Trong thời gian qua, chúng tôi đã khảo sát hai điểm trường theo hồ sơ mẫu. Tuy nhiên, hiện vẫn thiếu phần hồ sơ kết cấu, gây khó khăn cho việc áp dụng tại địa hình đồi núi. Rất mong Bộ sớm bổ sung để có căn cứ triển khai”.

Đại diện Thanh Hóa cũng đồng thuận với bộ thiết kế mẫu nhưng chỉ ra vướng mắc: “Tỉnh thống nhất với mẫu thiết kế, song quá trình áp dụng còn gặp nhiều thủ tục pháp lý. Chúng tôi đề nghị Bộ nghiên cứu, ban hành bộ tiêu chuẩn – quy chuẩn tối thiểu riêng cho trường nội trú biên giới, đồng thời có phương án cải tạo mẫu để thích ứng linh hoạt hơn”.

Trong khi đó, Đồng Tháp – địa phương có 6 xã biên giới – chia sẻ: “Chúng tôi dự kiến thí điểm tại một xã. Tuy nhiên, diện tích khu đất khác so với hồ sơ mẫu. Vì vậy, rất cần hướng dẫn điều chỉnh phương án kiến trúc để phù hợp hơn với thế đất thực tế”.

Các đại biểu tại điểm cầu địa phương trao đổi, góp ý nhằm hoàn thiện thiết kế mẫu Trường nội trú liên cấp vùng biên giới.

Giải đáp thắc mắc của các địa phương tại hội nghị, TS.KTS Hồ Chí Quang, Viện trưởng Viện Kiến trúc Quốc gia, cho biết: Sau khi tiếp nhận bộ thiết kế mẫu, các địa phương có thể căn cứ vào đơn giá của Nhà nước để áp dụng chi phí xây dựng, thực hiện theo Thông tư 03 về khối lượng công việc được tính toán từ bản vẽ. Theo ông, Sở Xây dựng các tỉnh cần dựa trên khối lượng cụ thể để xác định giá thành, bảo đảm tuân thủ đúng quy định hiện hành.

Liên quan đến câu hỏi về giải pháp kết cấu, ông Quang nhấn mạnh, do đặc thù của các địa bàn biên giới — địa hình đồi núi phức tạp, nhiều nơi thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lũ, sạt lở — nên trong giai đoạn đầu, thiết kế mới dừng ở mức tổng thể, chưa có bản tính chi tiết. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối, đặc biệt ở những khu vực nguy cơ cao, cần có nghiên cứu và thiết kế chính xác hơn trong bước triển khai thực tế.

Viện trưởng cũng lưu ý, trong tài liệu hướng dẫn kèm theo, Viện đã đưa ra nhiều giải pháp kỹ thuật như: ứng dụng công nghệ bê tông, cốt thép lắp ghép; kết cấu bê tông toàn khối; công nghệ kết cấu thép; hay các giải pháp nền móng, tường chắn nhằm hạn chế nguy cơ đất yếu, ngập lụt, sạt lở. Các địa phương khi đưa mẫu thiết kế vào thực tế cần tiến hành khảo sát địa chất, tính toán điều kiện khí hậu, động đất, tác động môi trường để đưa ra phương án phù hợp, bảo đảm đúng tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng.

“Điều quan trọng nhất của hoạt động này là tạo ra những điều kiện học tập tốt nhất cho học sinh vùng biên giới – nơi còn nhiều khó khăn – để các em được tiếp cận với môi trường giáo dục tương tự như ở đồng bằng hay các đô thị lớn”, TS.KTS Hồ Chí Quang khẳng định.

Trong thời gian tới, Viện Kiến trúc Quốc gia sẽ phối hợp chặt chẽ với Sở Xây dựng các tỉnh, cử cán bộ phụ trách từng địa bàn để hỗ trợ triển khai. Đồng thời, Viện cũng sẽ đồng hành cùng các địa phương trong việc xây dựng các văn bản, tờ trình, đề xuất giải pháp nhằm trình cấp có thẩm quyền xem xét, tháo gỡ khó khăn, bảo đảm hiệu quả và tính khả thi của chương trình.

Viện khuyến nghị các địa phương tích cực, chủ động trong quá trình áp dụng và điều chỉnh mẫu thiết kế, trên cơ sở các quy định hiện hành về phân cấp, phân quyền sau sắp xếp tổ chức chính quyền địa phương, đặc biệt ở cấp xã và cấp tỉnh. Việc chủ động lựa chọn phương án phù hợp sẽ góp phần đẩy nhanh tiến độ triển khai, tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao chất lượng công trình giáo dục tại các xã biên giới.

Phát biểu bế mạc hội nghị, TS.KTS Hồ Chí Quang, Viện trưởng Viện Kiến trúc Quốc gia, trân trọng cảm ơn sự tham gia tích cực của các đại biểu và ghi nhận những ý kiến đóng góp thiết thực từ đại diện Sở Xây dựng các tỉnh biên giới. Ông nhấn mạnh, những ý kiến này sẽ là cơ sở quan trọng để Viện tiếp tục hoàn thiện, điều chỉnh và triển khai hiệu quả bộ thiết kế mẫu, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với điều kiện thực tiễn từng địa phương./.

Minh Hiếu - Lê Tâm - Xuân Hiển