16:36 17/11/2026 GMT+7

PV: Thưa ông, với thông điệp “Công nghệ bản sao số Digital Twin kiến tạo đô thị thông minh”, TPGroup nhìn nhận đâu là những bài toán cấp thiết mà công nghệ này có thể góp phần giải quyết tại các đô thị Việt Nam?

Ông Lại Thiên Phong: Theo tôi, thách thức lớn nhất của các đô thị Việt Nam hiện nay không chỉ là tốc độ đô thị hóa nhanh mà còn là khả năng quản lý, dự báo và điều hành đô thị dựa trên dữ liệu.

Chúng ta đang đối mặt với nhiều vấn đề như quản lý trật tự xây dựng, biến động đất đai, ùn tắc giao thông, ngập úng đô thị, ô nhiễm môi trường, quá tải hạ tầng kỹ thuật và những bất cập trong công tác quy hoạch.

Trong khi đó, phương thức quản lý truyền thống phần lớn vẫn dựa trên hồ sơ, báo cáo và xử lý sự việc sau khi đã phát sinh. Đây chính là điểm mà công nghệ bản sao số có thể tạo ra sự thay đổi căn bản.

TPGroup nhìn nhận bản sao số không đơn thuần là mô hình đô thị 3D đẹp mắt, mà phải là một hệ thống quản trị số có khả năng phản ánh hiện trạng, giám sát biến động, phân tích, mô phỏng và dự báo để hỗ trợ chính quyền ra quyết định.

Chẳng hạn, với công tác quản lý trật tự xây dựng, khi có dữ liệu địa không gian 3D được cập nhật thường xuyên bằng UAV, LiDAR, kết hợp dữ liệu cấp phép xây dựng và trí tuệ nhân tạo, hệ thống có thể hỗ trợ phát hiện những thay đổi về chiều cao, diện tích, hình khối công trình để cơ quan quản lý kiểm tra, xác minh kịp thời.

Trong quản lý ngập úng, khi kết hợp mô hình địa hình số, hệ thống thoát nước, dữ liệu mưa và cảm biến mực nước, bản sao số có thể mô phỏng các kịch bản ngập, xác định khu vực có nguy cơ cao và hỗ trợ phương án ứng phó.

Đặc biệt, trong bối cảnh vận hành chính quyền địa phương hai cấp, bản sao số có thể trở thành công cụ trực tiếp phục vụ cán bộ cấp xã, phường trong quản lý đất đai, xây dựng, hạ tầng và giải quyết thủ tục hành chính, đồng thời liên thông dữ liệu với cấp tỉnh và các bộ, ngành.

Quan điểm của TPGroup là phải chuyển từ quản lý đô thị dựa trên hồ sơ tĩnh sang quản trị đô thị dựa trên dữ liệu động; từ xử lý bị động sang giám sát chủ động, mô phỏng và dự báo.

Đó mới là giá trị cốt lõi mà công nghệ Digital Twin mang lại cho đô thị thông minh và phát triển bền vững.

PV: Dữ liệu đô thị hiện được quản lý ở nhiều lĩnh vực và hệ thống khác nhau. Theo ông, khó khăn lớn nhất khi kết nối các nguồn dữ liệu này là gì và TPGroup định hướng giải quyết như thế nào?

Ông Lại Thiên Phong: Theo tôi, khó khăn lớn nhất hiện nay không hẳn là chúng ta thiếu dữ liệu, mà là dữ liệu đang phân tán, thiếu chuẩn hóa và chưa được kết nối trên một nền tảng không gian thống nhất.

Dữ liệu đất đai do ngành nông nghiệp và môi trường quản lý; dữ liệu quy hoạch, xây dựng thuộc các cơ quan chuyên ngành xây dựng; dữ liệu giao thông, thoát nước, cấp điện, cấp nước lại nằm ở những hệ thống khác nhau.

Mỗi hệ thống có thể sử dụng một cấu trúc dữ liệu, định dạng, hệ tọa độ và phương thức quản lý riêng. Điều này khiến việc tích hợp, chia sẻ và khai thác dữ liệu đa ngành gặp nhiều khó khăn.

TPGroup xác định muốn xây dựng bản sao số đô thị hiệu quả, trước hết phải hình thành được hạ tầng dữ liệu địa không gian thống nhất, trong đó mỗi thửa đất, công trình, tuyến đường và tài sản hạ tầng đều được gắn với vị trí địa lý và mã định danh phù hợp.

Chúng tôi đang định hướng phát triển VNGIS trở thành nền tảng công nghệ lõi do người Việt Nam làm chủ, có khả năng tích hợp, quản lý, phân tích và khai thác dữ liệu địa không gian 2D/3D đa ngành.

Trên nền tảng này, các lớp dữ liệu địa chính, quy hoạch, công trình xây dựng, giao thông, hạ tầng kỹ thuật, môi trường và dữ liệu cảm biến có thể được tích hợp theo các tiêu chuẩn chung, bảo đảm khả năng kết nối và chia sẻ có kiểm soát.

TPGroup đề xuất cách tiếp cận gồm ba nguyên tắc.

Thứ nhất, lấy dữ liệu địa không gian làm nền tảng liên kết dữ liệu đa ngành, bởi hầu hết các hoạt động quản lý đô thị đều gắn với vị trí, không gian và thời gian.

Thứ hai, xây dựng kiến trúc mở, sử dụng các tiêu chuẩn dữ liệu và giao diện kết nối phù hợp để tránh phụ thuộc vào một nhà cung cấp công nghệ.

Thứ ba, bảo đảm dữ liệu được quản lý theo đúng thẩm quyền của từng cơ quan, đồng thời có cơ chế phân quyền, chia sẻ và cập nhật thống nhất từ địa phương đến Trung ương.

Chúng tôi không chủ trương xây dựng một hệ thống mới để thay thế toàn bộ các phần mềm chuyên ngành hiện có. Thay vào đó, VNGIS được định hướng trở thành lớp nền tảng tích hợp và khai thác dữ liệu không gian, kết nối với các hệ thống đang vận hành.

Khi dữ liệu được liên kết với nhau bằng vị trí địa lý, định danh đối tượng và thời gian, chúng ta mới có điều kiện hình thành một bản sao số đô thị thống nhất, phục vụ quản trị liên ngành thay vì quản lý riêng lẻ.

PV: Bản sao số cần có những yếu tố nào để trở thành công cụ hỗ trợ quản trị, điều hành, thay vì chỉ dừng ở mô hình trực quan 3D? TPGroup có thể chia sẻ một trường hợp ứng dụng hoặc kịch bản cụ thể để làm rõ giá trị đó?

Ông Lại Thiên Phong: Tôi cho rằng cần phân biệt rất rõ giữa mô hình 3D và bản sao số.

Mô hình 3D chủ yếu giúp chúng ta nhìn thấy hình thái không gian của đô thị. Trong khi đó, bản sao số phải có khả năng phản ánh trạng thái của đô thị theo thời gian, kết nối dữ liệu thực tế, phân tích biến động, mô phỏng các kịch bản và hỗ trợ đưa ra quyết định quản lý.

Để thực hiện được điều đó, bản sao số cần có năm thành phần quan trọng: dữ liệu không gian 2D/3D chính xác; dữ liệu chuyên ngành gắn với từng đối tượng; dữ liệu cập nhật từ thực tế thông qua thiết bị đo đạc, UAV, camera và cảm biến IoT; các mô hình phân tích, mô phỏng, dự báo ứng dụng AI; và cuối cùng là quy trình nghiệp vụ để cơ quan quản lý sử dụng kết quả phân tích trong thực tiễn.

Tôi lấy ví dụ về định hướng triển khai bản sao số phục vụ quản lý đô thị tại phường Cầu Giấy, Hà Nội, một địa bàn có diện tích khoảng 4 km² mà TPGroup đang nghiên cứu phương án thí điểm.

Trên cơ sở dữ liệu hiện trạng 3D, dữ liệu LiDAR và mô hình địa hình số, chúng tôi định hướng tích hợp thêm dữ liệu địa chính, quy hoạch, giấy phép xây dựng, hạ tầng kỹ thuật và thông tin môi trường.

Khi kết hợp dữ liệu bay chụp UAV định kỳ với công nghệ AI, hệ thống có thể tự động so sánh hiện trạng công trình giữa các thời điểm, phát hiện dấu hiệu biến động về hình khối hoặc quy mô xây dựng.

Những biến động này được đối chiếu với dữ liệu quy hoạch và giấy phép để hỗ trợ cán bộ chuyên môn xác minh, xử lý theo thẩm quyền.

Tương tự, khi tích hợp cảm biến chất lượng không khí, dữ liệu thời tiết và các mô hình phân tích, hệ thống có thể hỗ trợ theo dõi, cảnh báo và từng bước dự báo diễn biến môi trường đô thị.

Ở các giai đoạn tiếp theo, có thể phát triển các mô hình mô phỏng ngập úng và ùn tắc giao thông khi có đủ dữ liệu đầu vào.

Điểm quan trọng là các kết quả phân tích phải được đưa vào quy trình quản lý thực tế, giúp cán bộ có thể xác định vị trí, kiểm tra hồ sơ, giao nhiệm vụ và theo dõi kết quả xử lý ngay trên nền tảng số.

Giá trị của bản sao số không nằm ở việc chúng ta nhìn thấy đô thị 3D đẹp đến đâu, mà ở chỗ hệ thống giúp chính quyền phát hiện vấn đề sớm hơn, dự báo tốt hơn và đưa ra quyết định chính xác hơn.

Đó là mục tiêu mà TPGroup đang hướng tới.

Đại biểu và khách tham quan tại gian trưng bày “Công nghệ bản sao số – Kiến tạo đô thị thông minh” của TPGroup.

PV: Đối với quy hoạch và kiến trúc, các giải pháp của TPGroup có thể hỗ trợ ra sao trong đánh giá phương án phát triển không gian, dự báo áp lực hạ tầng và thích ứng với biến đổi khí hậu?

Ông Lại Thiên Phong: Quy hoạch đô thị là lĩnh vực mà tôi cho rằng bản sao số có thể tạo ra giá trị đặc biệt lớn, bởi các quyết định quy hoạch hôm nay có thể tác động đến sự phát triển của đô thị trong hàng chục năm tiếp theo.

Với phương thức truyền thống, chúng ta thường đánh giá phương án quy hoạch thông qua bản vẽ 2D, chỉ tiêu kỹ thuật và một số mô hình trực quan.

Khi ứng dụng bản sao số, các phương án quy hoạch có thể được đặt trực tiếp vào mô hình không gian 3D của đô thị hiện hữu, giúp cơ quan quản lý và đơn vị tư vấn đánh giá tác động một cách trực quan và định lượng hơn.

Ví dụ, trước khi phê duyệt một khu đô thị mới hoặc một tổ hợp nhà cao tầng, chúng ta có thể mô phỏng chiều cao công trình, mật độ xây dựng, khả năng che chắn ánh sáng, tác động đến cảnh quan kiến trúc và sự thay đổi của không gian đô thị.

Nếu tích hợp thêm dữ liệu dân số, giao thông, cấp thoát nước, điện năng và các mô hình chuyên ngành, hệ thống có thể hỗ trợ đánh giá áp lực gia tăng đối với hạ tầng hiện hữu.

Đặc biệt, đối với biến đổi khí hậu, dữ liệu địa không gian có ý nghĩa rất quan trọng.

Chẳng hạn, khi có mô hình địa hình số DEM đủ độ chính xác, dữ liệu hệ thống thoát nước, lượng mưa và mực nước, chúng ta có thể xây dựng các mô hình thủy văn, thủy lực để mô phỏng nguy cơ ngập úng theo các kịch bản mưa khác nhau.

Từ đó, cơ quan quy hoạch có thể so sánh hiệu quả của các phương án cải tạo hệ thống thoát nước, bổ sung hồ điều hòa, điều chỉnh cao độ nền hoặc phát triển không gian xanh.

Trong tương lai, khi các mô hình bản sao số được tích hợp đầy đủ dữ liệu và các công cụ phân tích, chính quyền có thể đánh giá nhiều phương án phát triển đô thị trước khi quyết định đầu tư.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng độ tin cậy của kết quả mô phỏng phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng dữ liệu đầu vào và việc hiệu chỉnh, kiểm chứng các mô hình chuyên ngành.

Theo tôi, một đô thị thông minh không chỉ là đô thị được số hóa, mà phải là đô thị có khả năng sử dụng dữ liệu để lựa chọn phương án phát triển tối ưu hơn, sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn và nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Đó cũng là định hướng mà TPGroup theo đuổi khi nghiên cứu phát triển hệ sinh thái bản sao số phục vụ quy hoạch, kiến trúc và quản lý đô thị.

PV: Với những địa phương còn hạn chế về kinh phí, nhân lực và dữ liệu, ông đề xuất bắt đầu triển khai bản sao số từ đâu? Cần lấy những tiêu chí nào để đánh giá hiệu quả đầu tư và lợi ích đối với người dân, doanh nghiệp?

Ông Lại Thiên Phong: Theo tôi, các địa phương không nhất thiết phải đầu tư ngay một hệ thống bản sao số quy mô lớn, cũng không nên bắt đầu bằng việc xây dựng mô hình 3D toàn bộ địa bàn nếu chưa xác định rõ nhu cầu sử dụng.

Cách tiếp cận phù hợp nhất là bắt đầu từ những bài toán quản lý cụ thể, có dữ liệu sẵn có, có nhu cầu cấp thiết và có thể đo lường hiệu quả.

Đối với chính quyền cấp xã, phường, tôi đề xuất ưu tiên ba lĩnh vực: quản lý đất đai, quản lý trật tự xây dựng và quản lý hạ tầng đô thị.

Đây đều là những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp và chiếm tỷ trọng lớn trong hoạt động quản lý của chính quyền cơ sở.

Trước tiên, địa phương cần rà soát, chuẩn hóa và tận dụng tối đa dữ liệu hiện có như bản đồ địa chính, dữ liệu quy hoạch, hồ sơ công trình và hệ thống hạ tầng kỹ thuật.

Tiếp theo, chỉ tiến hành thu thập bổ sung dữ liệu địa không gian 3D, UAV hoặc LiDAR tại những khu vực thực sự cần thiết, tránh đầu tư dàn trải.

Trên nền tảng dữ liệu đó, địa phương có thể triển khai một số nghiệp vụ cụ thể như tra cứu thông tin thửa đất, kiểm tra quy hoạch, giám sát biến động xây dựng, quản lý tài sản công hoặc hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính.

Đối với việc đánh giá hiệu quả, tôi cho rằng cần chuyển từ cách đánh giá dựa trên số lượng thiết bị, phần mềm hay dữ liệu được đầu tư sang đánh giá bằng kết quả thực tế.

Chẳng hạn, thời gian giải quyết thủ tục hành chính có được rút ngắn hay không; cán bộ có giảm được thời gian tra cứu, xác minh hồ sơ hay không; việc phát hiện và xử lý vi phạm xây dựng có kịp thời hơn không; chi phí khảo sát, kiểm tra hiện trường có được tiết giảm hay không; và người dân, doanh nghiệp có thể tiếp cận thông tin minh bạch, thuận tiện hơn hay không.

Các chỉ tiêu này cần được đo lường trước và sau khi triển khai để xác định hiệu quả thực chất.

Về kinh phí, tôi cho rằng cần khuyến khích các mô hình hợp tác giữa Nhà nước và doanh nghiệp, huy động nguồn lực xã hội hóa theo quy định, đồng thời ưu tiên các nền tảng có khả năng dùng chung và mở rộng.

TPGroup sẵn sàng nghiên cứu, đề xuất những mô hình thí điểm phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, từng bước hoàn thiện và nhân rộng khi chứng minh được hiệu quả.

Chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi người dân được phục vụ tốt hơn, doanh nghiệp tiết kiệm được thời gian và chi phí, còn chính quyền nâng cao được năng lực quản trị bằng dữ liệu.

Đó phải là thước đo cuối cùng của hiệu quả đầu tư công nghệ.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Diễn đàn Phát triển bền vững đô thị Việt Nam 2026.

PV: Gắn với sứ mệnh “Tiên phong phụng sự”, TPGroup xác định những ưu tiên nào trong nghiên cứu, làm chủ công nghệ và hợp tác với cơ quan quản lý, địa phương để đưa các giải pháp vào thực tiễn?

Ông Lại Thiên Phong: Đối với TPGroup, “Tiên phong phụng sự” không chỉ là một khẩu hiệu mà là định hướng xuyên suốt trong chiến lược nghiên cứu, phát triển công nghệ và đồng hành cùng quá trình chuyển đổi số quốc gia.

Chúng tôi xác định Việt Nam cần từng bước làm chủ những công nghệ nền tảng quan trọng, đặc biệt là công nghệ địa không gian, bản đồ số, định vị vệ tinh, trí tuệ nhân tạo và bản sao số.

Bởi nếu chỉ phụ thuộc vào những nền tảng công nghệ bên ngoài, chúng ta sẽ gặp nhiều hạn chế trong việc chủ động phát triển, mở rộng hệ thống, bảo đảm an toàn dữ liệu và tối ưu chi phí lâu dài.

Vì vậy, TPGroup đang tập trung vào ba định hướng chiến lược.

Thứ nhất, nghiên cứu và làm chủ công nghệ lõi.

Chúng tôi định hướng phát triển VNGIS trở thành nền tảng công nghệ địa không gian do người Việt Nam làm chủ, phục vụ tích hợp dữ liệu 2D/3D, xây dựng bản sao số đô thị và tiến tới đóng góp vào hạ tầng dữ liệu địa không gian quốc gia.

Song song với đó là nghiên cứu, phát triển các giải pháp GNSS, mạng trạm định vị vệ tinh CORS, UAV, LiDAR, IoT và GeoAI để từng bước làm chủ chuỗi công nghệ từ thu thập dữ liệu, xử lý, phân tích đến khai thác.

Thứ hai, đưa công nghệ vào giải quyết những bài toán thực tiễn.

TPGroup ưu tiên các lĩnh vực có nhu cầu cấp thiết như quản lý đất đai, trật tự xây dựng, quy hoạch đô thị, giải phóng mặt bằng, quản lý khoáng sản, giám sát công trình và phòng chống thiên tai.

Chúng tôi đặc biệt quan tâm đến việc đưa công nghệ xuống cấp xã, phường, nơi trực tiếp phục vụ người dân và doanh nghiệp trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Mục tiêu là xây dựng những công cụ thiết thực, dễ sử dụng, có thể kết nối dữ liệu và hỗ trợ cán bộ xử lý công việc hằng ngày, thay vì tạo thêm những hệ thống công nghệ phức tạp.

Thứ ba, tăng cường hợp tác với cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và các đối tác công nghệ trong nước, quốc tế.

TPGroup mong muốn đồng hành cùng Bộ Xây dựng, các bộ, ngành liên quan và chính quyền địa phương trong việc nghiên cứu, xây dựng, thử nghiệm và từng bước hoàn thiện các mô hình bản sao số.

Chúng tôi cũng coi trọng việc hợp tác nghiên cứu công nghệ mới, đào tạo đội ngũ kỹ sư Việt Nam và từng bước hình thành hệ sinh thái công nghệ địa không gian có năng lực cạnh tranh quốc tế.

Theo tôi, muốn xây dựng đô thị thông minh và phát triển bền vững, Việt Nam cần có một nền tảng dữ liệu địa không gian đủ mạnh, được cập nhật thường xuyên và có khả năng kết nối các lĩnh vực quản lý.

Đây cũng là cơ sở quan trọng để tiến tới xây dựng bản sao số ở quy mô địa phương, ngành và quốc gia.

TPGroup mong muốn đóng góp vào quá trình đó bằng công nghệ do người Việt Nam nghiên cứu, phát triển và làm chủ, với tinh thần doanh nghiệp công nghệ không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn phải góp phần giải quyết những bài toán lớn của đất nước.

Tôi tin rằng khi Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu cùng đồng hành, Việt Nam hoàn toàn có cơ hội phát triển những nền tảng bản sao số mang bản sắc công nghệ Việt Nam, phục vụ hiệu quả quản trị quốc gia, phát triển đô thị bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

 

TỪ KHÓA #Bản sao số #mở hướng quản trị đô thị #dựa trên dữ liệu #Chủ tịch HĐQT TPGroup
Tin cùng chuyên mục