“Bệ phóng” cho Hà Nội tiến tới mô hình không gian đô thị đa tầng - đa lớp

Trên cơ sở điểm a khoản 3 Điều 11 Luật Thủ đô 2026, HĐND Thành phố Hà Nội khóa XVII đã cụ thể hóa, ban hành Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND quy định về việc lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh Quy hoạch không gian tầm thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội.

HĐND Thành phố Hà Nội nhấn mạnh, Nghị quyết được xây dựng trên cơ sở quy định của Luật Thủ đô 2026, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật Tổ chức chính quyền địa phương... Đây là những cơ sở pháp lý xác lập thẩm quyền và nguyên tắc hoạt động cơ bản của chính quyền địa phương trong việc quản lý, phát triển kinh tế - xã hội.

Về lĩnh vực liên quan, tại các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành chưa quy định “không gian tầm thấp”; Nghị quyết chỉ xây dựng các nguyên tắc quy hoạch và trình tự, thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch không gian tầm thấp trên địa bàn Hà Nội.

Trên cơ sở thực tiễn, Luật Thủ đô 2026 được Quốc hội thông qua, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đã thiết lập khuôn khổ pháp lý mới với nhiều cơ chế, chính sách đặc thù, phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền Thành phố Hà Nội trong quản lý đầu tư, phát triển đô thị. Trong đó, không gian tầm thấp là khái niệm mới, đã được xác định như một phần của cấu trúc Không gian đa tầng – đa lớp trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và định hướng tại Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới”.

Việc xây dựng và ban hành Nghị quyết của HĐND Thành phố về việc lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch không gian tầm thấp nhằm cụ thể hóa một phần nội dung tại điểm a, khoản 3, điều 11 Luật Thủ đô năm 2026, cụ thể hóa (1 tầng không gian) trong mô hình Không gian đa tầng – đa lớp trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, là yêu cầu nhiệm vụ cấp thiết, đã được xác định trong Kế hoạch số 09/KH-HĐND ngày 29/4/2026 của HĐND Thành phố, Kế hoạch số 177/KH-UBND ngày 1/5/2026 của UBND Thành phố về tổ chức thi hành Luật Thủ đô.

Việc xây dựng, ban hành Nghị quyết không chỉ bảo đảm tuân thủ quy định của Luật mà còn góp phần sớm đưa các cơ chế, chính sách đặc thù vào thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của Thủ đô Hà Nội trong giai đoạn mới.

Bên cạnh đó, việc xây dựng và ban hành Nghị quyết là cơ sở quản lý đô thị và khai thác tận dụng lợi thế không gian phục vụ phát triển kinh tế, hình thành động lực tăng trưởng mới cho Thủ đô; đồng thời đảm bảo sự đồng bộ trong quản lý không gian và vùng trời đô thị giữa các cấp Chính quyền đô thị và các Cơ quan Trung ương.

Bản đồ quy hoạch không gian ngầm, không gian đa tầng - đa lớp trong Quy hoạch Tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND của HĐND Thành phố gồm 4 Chương và 14 Điều đã hình thành khung pháp lý quy định trình tự tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh Quy hoạch không gian tầm thấp trên địa bàn Hà Nội; tạo tiền đề cấu trúc ban đầu của mô hình không gian đô thị đa tầng – đa lớp, làm cơ sở đề xuất, xây dựng, ban hành các quy định về khai thác sử dụng và quản lý các hoạt động trong không gian tầm thấp.

Điểm mới, vượt trội của Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND so với pháp luật hiện hành thể hiện ở chỗ không gian tầm thấp chưa từng được quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật (chỉ có quy định tại Luật Thủ đô năm 2026). Đồng thời, việc lập quy hoạch không gian tầm thấp bước đầu sơ bộ kiến tạo không gian, mở đường cho giao thông trên không, phục vụ phát triển kinh tế tầm thấp (ứng dụng cho các hoạt động vận tải logistic, du lịch, nông nghiệp, thương mại dịch vụ); phục vụ cứu nạn cứu hộ trong các tình huống khẩn cấp (như vận chuyển người bệnh, chữa cháy…), nâng cao hiệu quả quản lý đô thị, giám sát việc thực hiện quy hoạch và môi trường (thêm chiều không gian quản lý từ trên cao).

Không khó để nhận thấy, Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND có tác động tích cực đối với sự phát triển của Hà Nội trong giai đoạn mới. Cụ thể, Nghị quyết này kịp thời quy định quy phạm pháp luật cụ thể hóa Luật Thủ đô 2026 đối với loại hình quy hoạch mới; đảm bảo kết hợp hài hòa phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô gắn với các yêu cầu về bảo đảm an ninh quốc phòng.

Nghị quyết còn tác động về kinh tế - xã hội khi hình thành mạng lưới giao thông hàng không đô thị, mở đường cho phương tiện bay không người lái tham gia chuỗi cung ứng logistics, cắt giảm chi phí và thời gian vận chuyển. Cùng đó, tạo lập thị trường xây dựng hạ tầng thông minh (bãi đáp, trạm sạc, trung tâm điều hành bay) thu hút nguồn lực, nguồn nhân lực rất lớn. Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND còn nâng cao hiệu quả sử dụng đất thông qua việc tích hợp hạ tầng tầm thấp vào các tổ hợp thương mại, chung cư cao tầng, các khu phức hợp, khu vực TOD (nhà ga, đề-pô đường sắt).

Về mặt xã hội và môi trường, với Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND, Hà Nội tận dụng khai thác các hoạt động bằng phương tiện không người lái trong không gian tầm thấp, góp phần giảm tải áp lực ùn tắc cho hệ thống giao thông mặt đất. Song song đó nâng cao hiệu quả, năng lực ứng phó y tế, cứu nạn cứu hộ bằng đường hàng không tại các khu vực đông dân cư.

Tác động tích cực khác của Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND là thúc đẩy chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng điện, giảm lượng khí thải carbon, hướng tới “đô thị xanh”. Mặt khác đảm bảo hài hòa giữa phát triển kinh tế với kiểm soát tĩnh không, thiết lập hành lang bay, vùng cấm bay để bảo vệ tuyệt đối an ninh vùng trời.

Ngoài ra, từ Nghị quyết kể trên, Hà Nội lập Vùng quản lý các hoạt động của các phương tiện bay, tránh xung đột cảnh quan, ảnh hưởng đến các khu vực bảo tồn, khu vực an ninh quốc phòng cần kiểm soát. Hơn nữa, khi triển khai hiệu quả các quy định, mục tiêu đặt ra tại Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND sẽ góp phần đưa Việt Nam thành quốc gia trong nhóm tiếp cận sớm với việc khai thác tận dụng không gian và làm chủ bầu trời./.

Trung Kiên/NHN