Thương mại điện tử thúc đẩy xuất khẩu: Cơ hội chuyển đổi lớn cho doanh nghiệp

Tham gia hội thảo có nhiều lãnh đạo các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức và doanh nghiệp trong nước và quốc tế về thương mại điện tử, kinh tế số, xuất nhập khẩu, xúc tiến thương mại và logistics.

Tham gia Hội thảo, TS. Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) đã chia sẻ về chủ đề “Chính sách thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới”. TS. Lê Hoàng Oanh nhấn mạnh thương mại điện tử xuyên biên giới đã trở thành một động lực tăng trưởng quan trọng, hỗ trợ mạnh mẽ cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa mở rộng thị trường một cách hiệu quả. Luật Thương mại điện tử và Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030 đã thiết lập khung pháp lý và chính sách cho hoạt động thương mại điện tử và tạo ra môi trường kinh doanh minh bạch, giảm rủi ro pháp lý. Đồng thời, TS. Lê Hoàng Oanh cũng đưa ra những kiến nghị đối với doanh nghiệp khi tham gia thương mại điện tử xuyên biên giới, tận dụng đòn bẩy công nghệ và khai thác hiệu quả các chính sách của nhà nước.

TS. Lê Hoàng Oanh - Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) chia sẻ với nội dung "Chính sách thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới"

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã chia sẻ bức tranh tổng quan về xuất nhập khẩu và vai trò của thương mại điện tử xuyên biên giới giai đoạn 2026-2030. Ông cho biết tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đã tăng từ mức khiêm tốn 13,4 tỷ USD vào năm 1995 lên con số kỷ lục 930 tỷ USD vào năm 2025, tương đương khoảng 70 lần trong vòng 30 năm. Năm 2025, Việt Nam cũng ghi nhận là năm xuất siêu thứ 10 liên tiếp. Theo ông Hải, xuất nhập khẩu qua thương mại điện tử tăng nhanh nhưng kim ngạch năm 2025 mới đạt 4,45 tỷ USD và còn rất nhiều cơ hội để phát triển. Ông Hải đã nêu bật nhiều vấn đề các doanh nghiệp triển khai xuất khẩu trực tuyến cần lưu ý, phân tích lợi thế của các vùng kinh tế và một số ngành hàng khi ứng dụng thương mại điện tử thúc đẩy xuất khẩu.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu chia sẻ nội dung "Tổng quan về Xuất Nhập khẩu và vai trò của thương mại điện tử xuyên biên giới  giai đoạn 2026 - 2030"

Ông Sam Charlton, Giám đốc Access Partnership cho biết làn sóng gia tăng của xuất khẩu thương mại điện tử đang tạo ra cơ hội mạnh mẽ cho Việt Nam, nội thất và thời trang là các ngành dẫn đầu xu thế này. Tuy nhiên ông cũng chỉ ra bốn rào cản lớn đối với hoạt động xuất khẩu trực tuyến của các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa ở Việt Nam: i) Rào cản về chi phí (Chi phí logistics xuyên biên giới cao); ii) Rào cản về quy định (Các quy định phức tạp và thay đổi liên tục tại các thị trường xuất khẩu); iii) Rào cản về kiến thức (Hiểu biết hạn chế về các khía cạnh khác nhau của xuất khẩu thông qua thương mại điện tử); iv) Rào cản về năng lực (Thiếu hụt nguồn nhân lực, kỹ năng và quan hệ đối tác). Ngoài ra, các thách thức về quy định và thủ tục trong nước cũng đang hạn chế khả năng tham gia xuất khẩu trực tuyến của các doanh nghiệp. Ông cũng đề cao các sáng kiến cấp quốc gia và cấp tỉnh trong lĩnh vực thương mại điện tử hỗ trợ xuất khẩu của Việt Nam.

Ông Sam Charlton, Giám đốc Access Partnership chia sẻ nội dung "Hỗ trợ bởi thương mại điện tử: Sự mở rộng xuất khẩu nội thất và thời trang tại Việt Nam"

Từ góc độ nền tảng hỗ trợ xuất khẩu trực tuyến, Ông Darren Ong, Giám đốc Chính sách công Đông Nam Á của Amazon cho biết hơn 60% doanh thu trên cửa hàng Amazon đến từ các đối tác bán hàng bên thứ ba, trong đó có nhiều doanh nghiệp đến từ Việt Nam. Amazon cũng ghi nhận các chỉ số tăng trưởng ấn tượng trong năm 2025 vừa qua của các doanh nghiệp Việt Nam như: Hàng triệu sản phẩm của doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu ra toàn cầu trên nền tảng Amazon, số lượng đối tác bán hàng Việt Nam trên Amazon đạt doanh thu trên 1 triệu USD/năm tăng 60%, doanh thu từ các sản phẩm có thương hiệu do doanh nghiệp Việt bán ra trên nền tảng này tăng trưởng 40%. Amazon cho biết đã triển khai dịch vụ Amazon Global Logistics (AGL) tại Việt Nam nhằm cung cấp giải pháp logistics trọn gói, giúp doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa đơn giản hóa quy trình xuất khẩu, giảm chi phí và mở rộng tiếp cận thị trường quốc tế.

Ông Darren Ong, Giám đốc Chính sách Công Đông Nam Á của Amazon chia sẻ nội dung "Hoạt động của Amazon Global Selling hỗ trợ thương nhân Việt Nam"

Tại phiên thảo luận ông Nguyễn Phú Tiến, Phó Vụ trưởng Ông Vụ Kinh tế và Xã hội số (Bộ Khoa học và Công nghệ) nhấn mạnh vai trò của TMĐT trong nền kinh tế số và giới thiệu về các chiến lược, đề án phát triển kinh tế số cũng như các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp. Ông Hoàng Minh Chiến, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) giới thiệu hoạt động chuyển đổi số trong lĩnh vực xúc tiến thương mại hỗ trợ xuất khẩu. Ông Chiến cũng nhấn mạnh trong năm 2026 Cục sẽ tổ chức nhiều chương trình nâng cao năng lực của doanh nghiệp về xúc tiến thương mại trên môi trường số. Bà Virginia Foot – Chủ tịch Amcham Hà Nội có những chia sẻ sâu sắc về những khó khăn khi xuất khẩu trực tuyến vào Hoa Kỳ trong bối cảnh phức tạp hiện nay và một số lưu ý doanh nghiệp cần lưu tâm.

Hội thảo “Thương mại điện tử thúc đẩy xuất khẩu – Thực trạng và Giải pháp” được tổ chức trong bối cảnh Luật Thương mại điện tử sẽ có hiệu lực từ tháng 7 năm 2026 với quy định Nhà nước hỗ trợ và phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới, mở rộng thị trường quốc tế cho hàng hóa, dịch vụ của Việt Nam. Đồng thời, Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 – 2030 đã đề ra mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới.

Trong năm 2026 Hiệp hội Thương mại điện tử sẽ tiếp tục phối hợp với nhiều cơ quan, tổ chức triển khai các hoạt động hỗ trợ xuất khẩu trực tuyến. Dự kiến cuối năm Liên minh Hỗ trợ xuất khẩu trực tuyến (VESA) thuộc Hiệp hội sẽ tổ chức giải thưởng vinh danh những doanh nghiệp có thành tích nổi bật trong lĩnh vực này.

* Một số hoạt động hoạt động nổi bật liên quan tới thương mại điện tử xuyên biên giới

Thương mại điện tử ở Việt Nam phát triển với tốc độ tăng trưởng cao trong giai đoạn 2016 – 2020 và bùng nổ mạnh mẽ từ đại dịch Covid-19. Nhiều doanh nghiệp và thương nhân đã ứng dụng các công cụ trực tuyến để tìm kiếm đối tác xuất khẩu hàng hoá theo hình thức doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B) và từng bước triển khai bán hàng trực tuyến hàng hoá tới người tiêu dùng cuối cùng ở nước ngoài (B2C). Từ năm 2020, các nền tảng số trung gian thương mại điện tử B2C lớn như Amazon hay Shopee đã tích cực hỗ trợ thương nhân Việt Nam xuất khẩu trực tuyến. Một số nhà cung cấp dịch vụ thanh toán quốc tế đã góp phần tích cực vào xu hướng này. Ở chiều ngược lại, xu hướng người tiêu dùng trong nước mua sắm trực tuyến hàng hoá từ nước ngoài tăng nhanh, đặc biệt là theo kênh chuyển phát nhanh đường bộ từ Trung Quốc thông qua các nền tảng số trung gian thương mại điện tử B2C nội địa như Shopee, Lazada, Tiktok Shop. Từ năm 2023, nhập khẩu trực tuyến của người tiêu dùng đã thu hút cao sự chú ý của nhiều bên liên quan, bao gồm các cơ quản quản lý, các hiệp hội nghề nghiệp và doanh nghiệp trong nước.

Tháng 01 năm 2025 Dự án Thương mại số (Vietnam Digital Trade) đã công bố Báo cáo "Việt Nam - Thương mại điện tử xuyên biên giới 2024" giới thiệu tổng quan tình hình thương mại điện tử xuyên biên giới trên thế giới và quy mô xuất khẩu, nhập khẩu trực tuyến của Việt Nam năm 2024.

Tháng 12 năm 2025 tại Diễn đàn "Thương mại điện tử xuyên biên giới 2025" do VECOM phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (iDEA) và VITV tổ chức, iDEA đã công bố quy mô xuất khẩu trực tuyến (XKO) và nhập khẩu trực tuyến (NKO) năm 2025.

Nguồn: Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (iDEA) và Vietnam Digital Trade

Access Partnership đã có những nghiên cứu đầu tiên và nổi bật về xuất khẩu trực tuyến của Việt Nam. Báo cáo năm 2022 “Người bán hàng địa phương, Khách tiêu dùng toàn cầu – Nắm bắt cơ hội xuất khẩu qua thương mại điện tử tại Việt Nam” lần đầu tiên đưa ra thông tin định lượng về thương mại điện tử xuyên biên giới của nước ta, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp hữu ích nhằm thúc đẩy xuất khẩu trực tuyến.

Tháng 12 năm 2024 VECOM đã phối hợp với Access Partnership tổ chức Hội thảo Phát triển xuất khẩu trực tuyến 2024. Tại hội thảo này Access Partnership đã công bố Báo cáo “Chuyển đổi thương mại – Chuyển đổi thương mại điện tử tại Việt Nam”.

Năm 2025 Amazon Global Selling nhận định tốc độ tăng trưởng xuất khẩu qua thương mại điện tử ở nước ta nhanh hơn so với tốc độ tăng trưởng xuất khẩu chung, số lượng và chất lượng các nhà bán hàng đang tăng mạnh, đồng thời số lượng sản phẩm Việt bán trên nền tảng này năm 2025 tăng gần 35% so với năm 2024.