Phong trào công trình xanh Việt Nam cần có một Tổ chức Chính phủ điều hành

Hiện nay trên thế giới có hai mô hình lãnh đạo và thực hành CTX.

Mô hình 1: Phong trào CTX do các tổ chức phi chính phủ, gọi là các “Hội đồng CTX/Green Building Council” điều hành. Nhiều nước phát triển như Mỹ, Úc, châu Âu… và cả Malaysia cũng theo mô hình này. Tuy nhiên, họ cũng được sự ủng hộ của chính quyền. Ví dụ Thống đốc Bang California yêu cầu các công trình muốn được cấp phép xây dựng ở đây phải đạt từ chứng chỉ CTX bạc trở lên (trên bạc là vàng và bạch kim).

Mô hình 2: Phong trào CTX do một tổ chức của Chính phủ điều hành, có sự tham gia phối hợp của các tổ chức phi chính phủ, như các Hội, Hội đồng. Các nước Nhật Bản, Đài Loan, Trung quốc, Singapore,… theo mô hình này. Ví dụ BCA (Building and Construction Authority) của Singapore là một cơ quan do chính phủ trực tiếp điều hành, cấp chứng chỉ CTX và đưa ra các kế hoạch phát triển CTX. Hội đồng CTX Singapore chỉ phối hợp thực hiện và cấp “Chứng chỉ công nghệ xanh”.

Việt Nam cần có một cơ quan nhà nước (ví dụ Bộ Xây dựng, hoặc Bộ Tài nguyên và Môi trường) đứng ra nhận trách nhiệm trọng đại này (theo Mô hình 2, như Singapore) mới có thể dần dần đuổi kịp phong trào này trên thế giới.

Tiếp theo, cần ban hành ngay “Hệ thống tiêu chí CTX Việt Nam” được Hội đồng lãnh đạo quốc gia CTX phê duyệt. Mỗi hệ thống đánh giá phải xét đến điều kiện xây dựng (công nghệ và vật liệu), điều kiện khí hậu (đặc biệt vùng nhiệt đới ẩm Việt Nam), hệ sinh thái địa phương, và cả văn hóa sống của từng dân tộc.

Trên thế giới, ngoài Hệ thống đầu tiên BREEAM của Anh và LEED của Mỹ (được nhiều nước phát triển), các nước trong khu vực đều có hệ thống đánh giá riêng, như: Green Building Index (Malaysia), BCA Green Mark (Singapore), EEWH (Đài Loan), Green Building Label (Trung Quốc), CASBEE (Nhật Bản), Green Star (Úc),…

Bên cạnh đó, còn phải tiếp tục nghiên cứu xây dựng các Hệ thống tiêu chí đánh giá riêng biệt cho mỗi loại công trình, như các nước đã làm. Tại Mỹ đã có 12 Hệ thống đánh giá cho các loại công trình xây dựng. BCA Singapore còn có cả Hệ thống đánh giá cơ sở hạ tầng, đặc biệt đánh giá các công viên (hiện có và mới).

Để khuyến khích phong trào CTX trong giai đoạn đầu, nhà nước cần có chính sách khuyến khích như giảm thuế, giảm lãi suất ngân hàng, ưu tiên cấp phép xây dựng, có giải thưởng và cả sự tôn vinh của xã hội. Theo kinh nghiệm nhiều nước, những bước đi đầu tiên bao giờ cũng khó khăn, nhưng sau đó phong trào sẽ lớn mạnh nhanh chóng.

CTX không phải là một cuộc thi công trình xây dựng, mà là một phong trào trong toàn lĩnh vực xây dựng. Chỉ khi đó chúng ta mới có thể góp sức cùng toàn thế giới chống lại biến đổi khí hậu./.