Phát triển hệ sinh thái Khu công nghiệp thông minh, bền vững và có giá trị gia tăng cao

Các khu công nghiệp thế hệ mới cần trở thành không gian đổi mới sáng tạo

Ngày 29/5, tại Hà Nội, Liên chi hội Bất động sản công nghiệp Việt Nam (thành viên Hiệp hội Bất động sản Việt Nam) đã long trọng tổ chức Diễn đàn “Thúc đẩy phát triển khu công nghiệp: Giải pháp toàn diện và đầu tư bền vững”.

Phát biểu chúc mừng tại Lễ khai mạc và Phiên toàn thể, TS. Nguyễn Văn Khôi - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) cho biết, diễn đàn hôm nay được tổ chức trong giai đoạn Việt Nam đang tập trung bước vào kỷ nguyên vươn mình đưa đất nước phát triển thịnh vượng. Đây là một sự kiện có ý nghĩa quan trọng, quy tụ những tiếng nói uy tín và tâm huyết từ nhiều lĩnh vực, cùng hướng tới một mục tiêu chung là phát triển hệ sinh thái khu công nghiệp thông minh, bền vững và có giá trị gia tăng cao cho nền kinh tế quốc gia.

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã vươn lên trở thành một điểm đến hấp dẫn trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Mặc dù nhiều thách thức từ bối cảnh kinh tế thế giới đầy biến động, dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vào lĩnh vực công nghiệp, chế biến, chế tạo và bất động sản công nghiệp vẫn giữ được đà tăng trưởng mạnh mẽ.

Điều này cho thấy tiềm năng và dư địa phát triển rất lớn của các khu công nghiệp tại Việt Nam, đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu mới về chất lượng quy hoạch, khả năng kết nối hạ tầng, quản trị thông minh và cam kết mạnh mẽ với các mục tiêu phát triển bền vững.

Đặc biệt, việc chuyển dịch sản xuất toàn cầu, làn sóng "xanh hóa" các chuỗi cung ứng và xu hướng công nghiệp 4.0 đang tạo ra những thay đổi căn bản trong tư duy phát triển khu công nghiệp. Không chỉ đơn thuần là nơi đặt nhà máy, các khu công nghiệp thế hệ mới cần trở thành không gian đổi mới sáng tạo, tích hợp công nghệ cao, phát triên xanh, sử dụng năng lượng sạch và đảm bảo các tiêu chuẩn đánh giá toàn diện hoạt động của doanh nghiệp về môi trường, trách nhiệm xã hội và quản trị (ESG)...

5 giải pháp chiến lược thúc đẩy xúc tiến đầu tư

Phát biểu đề dẫn tại diễn đàn, ông Phạm Thanh Bình - Giám đốc Trung tâm Xúc tiến, Thông tin và Hỗ trợ đầu tư phía Bắc Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ tài Chính) nhấn mạnh, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, hiện đại và bền vững. Trong tiến trình đó, các khu công nghiệp tiếp tục giữ vai trò then chốt trong thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp và tạo lập động lực tăng trưởng vùng.

Tuy nhiên, mô hình khu công nghiệp (KCN) truyền thống - vốn chú trọng vào mở rộng diện tích, tận dụng lao động giá rẻ và ưu đãi về đất - đang bộc lộ nhiều hạn chế: thiếu liên kết chuỗi, sử dụng tài nguyên chưa hiệu quả, áp lực môi trường và cản trở chuyển đổi xanh. Để đáp ứng yêu cầu phát triển chất lượng cao, KCN Việt Nam cần một cuộc "chuyển đối mô hình" mang tính chiến lược.

Do vậy, từ góc độ của đơn vị xúc tiến đầu tư, ông Phạm Thanh Bình đã kiến nghị 5 giải pháp lớn cần được đồng hành triển khai trong thời gian tới: Thứ nhất, đẩy mạnh quy hoạch tích hợp vùng: KCN không thể đơn lẻ mà phải kết nối đồng bộ với đô thị, cảng biển, cao tốc và trung tâm đổi mới sáng tạo - giáo dục - hậu cần. Điều này đòi hỏi tư duy liên ngành, phối hợp liên vùng; Thứ hai, hoàn thiện cơ chế hỗ trợ KCN sinh thái: Xây dựng bộ tiêu chí cấp phép, ưu đãi thuế - tín dụng cho KCN áp dụng tuần hoàn nước, tái chế chất thải, sử dụng năng lượng sạch. Khuyến khích mô hình "khu công nghiệp tuần hoàn".

Thứ ba, phát triển hạ tầng số cho khu công nghiệp thông minh: Xây dựng trung tâm điều hành IP, ứng dụng LoT, Big Data trong giám sát môi trường, an ninh, năng lượng và logistics.

Thứ tư, gắn đào tạo - công nghệ - công nghiệp: Hình thành các cụm liên kết "KCN - Trường nghề - Trung tâm đổi mới sáng tạo", từ đó tạo nguồn lao động kỹ thuật số, kỹ năng xanh, nhân lực AI - tự động hóa, sẵn sàng phục vụ sản xuất thông minh.

Thứ năm, thiết lập các nền tảng xúc tiến đầu tư số, công khai dữ liệu quy hoạch, đất đai, logistics, dịch vụ hỗ trợ, từ đó giảm chi phí tiếp cận thông tin và tăng hiệu quả thu hút nhà đầu tư...

"Thời điểm vàng" để các doanh nghiệp đầu tư phát triển hạ tầng khu công nghiệp

Đóng góp tham luận với chủ đề "Đầu tư phát triển hạ tầng khi công nghiệp gắn với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội" tại diễn đàn, bà Nguyễn Thi Dung - Phó Chủ tịch Liên chi hội Bất động sản Công nghiệp Việt Nam – VIREA cho biết, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với tham vọng trở thành nước có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nước phát triển vào năm 2050. Trong bối cảnh này, đầu tư phát triển hạ tầng khu công nghiệp không chỉ là nhu cầu cấp thiết mà còn là cơ hội đầu tư tiềm năng lớn. Với sự định hướng rõ ràng, Việt Nam đang tạo ra một hệ sinh thái đầu tư thuận lợi cho phát triển khu công nghiệp hiện đại, xanh và bền vững...

Mặc dù tiềm năng phát triển rất lớn, nhưng việc đầu tư phát triển hạ tầng khu công nghiệp vẫn gặp phải một số thách thức quan trọng. Các "điểm nghẽn", cụ thể về thủ tục hành chính; quy hoạch hạ tầng; kết nối hạ tầng... đã khiến doanh nghiệp bị ứ đọng nguồn vốn, không phát huy được hiệu quả đầu tư. Đặc biệt, hiện vẫn còn nhiều điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng làm ảnh hưởng đến việc nghiệm thu, quyết toán, dẫn đến thực tế là có những đoạn đường thi công xong nhiều năm không ai sử dụng vì không kết nối được.

Tại Nghị định 35/2022/NĐ-CP về quản lý khu công nghiệp đã mang lại những thay đổi tích cực, kịp thời nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho đầu tư hạ tầng khu công nghiệp. Khu công nghiệp được xác định là đã được thành lập kể từ ngày cấp có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư...

Đưa ra lợi ích của việc đầu tư vào khu công nghiệp xanh và một vài đề xuất thiết thực, bà Nguyễn Thi Dung khuyến nghị, xu hướng "xanh hóa" khu công nghiệp không chỉ là yêu cầu bắt buộc để bảo vệ môi trường mà còn là chìa khóa để thu hút FDI và nâng cao sức cạnh tranh. Với nhu cầu đất công nghiệp dự kiến tiếp tục tăng mạnh và nguồn cung mới được bổ sung đáng kể trong giai đoạn 2025-2030, đây là thời điểm vàng để các doanh nghiệp triển khai các dự án đầu tư phát triển hạ tầng khu công nghiệp.

Trong khuôn khổ tổ chức diễn đàn, nhiều tham luận đã được các diễn giả trình bày, các toạ đàm chia sẻ tầm nhìn chiến lược, đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ cải cách thể chế, cũng như nâng cao chất lượng quy hoạch, quản lý và vận hành các khu công nghiệp trong thời kỳ mới.