Phát triển hạ tầng giao thông tĩnh hướng tới giao thông xanh, bền vững

Trong bối cảnh phương tiện giao thông điện, đặc biệt là xe máy điện, đang gia tăng nhanh chóng tại các đô thị Việt Nam, yêu cầu phát triển hạ tầng giao thông tĩnh gắn với bảo đảm an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) tại các khu nhà ở cao tầng ngày càng trở nên cấp thiết. 

Phó Viện trưởng Viện Kiến trúc Quốc gia (Bộ Xây dựng) Trịnh Hồng Việt phát biểu tại Hội thảo.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Viện trưởng Viện Kiến trúc Quốc gia (Bộ Xây dựng) Trịnh Hồng Việt cho biết, xu hướng giao thông xanh hóa, điện hóa tại Việt Nam đang đặt ra mối quan hệ chặt chẽ giữa phát triển hạ tầng giao thông tĩnh với tổ chức không gian đô thị và kiến trúc công trình.

Hiện nay, nhiều chung cư vẫn đang áp dụng các giải pháp tình thế như cấm gửi, cấm sạc xe điện hoặc để người dân tự phát đấu nối điện, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Vì vậy, cần có cách tiếp cận phù hợp hơn, chuyển từ tư duy "cấm đoán" sang quản lý rủi ro dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn.

"Hội thảo hướng tới phân tích các áp lực đối với hạ tầng phát triển đô thị, hạ tầng giao thông tĩnh và kiến trúc công trình trong bối cảnh phát triển giao thông sử dụng điện, đề xuất các giải pháp quy hoạch, kỹ thuật, vận hành an toàn cho hệ thống trạm sạc trong đô thị và khu dân cư", ông Trịnh Hồng Việt nhấn mạnh. Phó Viện trưởng Viện Kiến trúc Quốc gia (Bộ Xây dựng) Trịnh Hồng Việt cũng cho biết, sau hội thảo, các nội dung thảo luận sẽ được tổng hợp thành báo cáo gửi Bộ Xây dựng nhằm phục vụ quá trình hoàn thiện cơ chế, chính sách và tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan đến phát triển hạ tầng xanh, sử dụng năng lượng sạch.

Tại hội thảo, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) Nguyễn Hữu Tiến cho biết, trước thực tiễn chuyển đổi sang giao thông điện hóa tại Việt Nam và định hướng phát triển đô thị xanh, bền vững, số lượng xe cơ giới và các phương tiện sử dụng năng lượng sạch tại các đô thị lớn đang gia tăng nhanh chóng. Tuy nhiên, tốc độ phát triển này hiện vượt đáng kể so với khả năng thích ứng của hệ thống hạ tầng kỹ thuật và công tác quản lý đô thị, đặt ra yêu cầu cấp thiết về sự đồng bộ giữa phát triển phương tiện giao thông với tổ chức không gian đô thị.

Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) Nguyễn Hữu Tiến.

Trong bối cảnh đó, các yếu tố như: quy hoạch, thiết kế đô thị, tiêu chuẩn kỹ thuật, quản lý vận hành và phòng chống cháy nổ giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc xây dựng đô thị an toàn, hiện đại, bền vững và thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ cũng như nhu cầu xã hội. Xa hơn, đây còn là vấn đề liên quan đến định hướng tổ chức không gian đô thị và công trình trong quá trình cải tạo, chỉnh trang và phát triển mới.

Tại Hội thảo các chuyên gia tập trung vào góc nhìn từ thực tiễn quản lý và yêu cầu hoàn thiện tiêu chuẩn an toàn PCCC đối với hạ tầng sạc xe điện tại các khu đô thị, chung cư cao tầng và khu dân cư trong bối cảnh phương tiện sử dụng năng lượng sạch đang phát triển nhanh tại Việt Nam.

Tham luận với chủ đề “Chuyển đổi năng lượng xanh an toàn – Từ kinh nghiệm quốc tế đến giải pháp hạ tầng xe điện tại Việt Nam” TS.KTS Nguyễn Tất Thắng - Chuyên gia cao cấp Viện Kiến trúc Quốc gia đã cung cấp góc nhìn so sánh và bài học kinh nghiệm quốc tế, đã mang đến một góc nhìn tổng thể và chuyên sâu về quá trình chuyển đổi năng lượng xanh trong lĩnh vực giao thông và phát triển đô thị. Từ việc phân tích xu hướng phát triển tại nhiều quốc gia trên thế giới, tham luận chỉ ra rằng quá trình chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch không đơn thuần là thay đổi công nghệ phương tiện, mà đòi hỏi sự chuẩn bị đồng bộ về quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật, cơ chế quản lý và hệ thống tiêu chuẩn an toàn.

TS.KTS Nguyễn Tất Thắng - Chuyên gia cao cấp Viện Kiến trúc Quốc gia.

Thông qua việc so sánh các mô hình phát triển hạ tầng xe điện của các quốc gia đi trước, tham luận đã làm rõ những kinh nghiệm trong tổ chức mạng lưới trạm sạc, tích hợp hạ tầng năng lượng với không gian đô thị, cũng như các giải pháp kiểm soát rủi ro và bảo đảm an toàn vận hành. Từ những bài học quốc tế, TS.KTS Nguyễn Tất Thắng nhấn mạnh rằng Việt Nam cần có cách tiếp cận chủ động trong quy hoạch và phát triển hạ tầng xe điện, bảo đảm sự đồng bộ giữa mục tiêu chuyển đổi xanh với yêu cầu về an toàn, tính khả thi và phát triển bền vững trong dài hạn.

Theo đại diện Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng) cho rằng, sự chuyển đổi phương tiện giao thông từ xe chạy nguyên liệu hóa thạch sang xe chạy điện là xu thế tất yếu của giao thông xanh, quá trình chuyển đổi này hiện đang diễn ra nhanh chóng đã tạo ra những thách thức không nhỏ đối với hệ thống hạ tầng đô thị trong đó đặc biệt là thách thức đối với hạ tầng bến, bãi đỗ xe tại các đô thị ở nước ta.

Còn theo Thượng tá Phạm Anh - Phó trưởng khoa phòng cháy, Trường Đại học phòng cháy chữa cháy cho biết, tình hình hiện nay của công tác phòng ngừa cháy trong lắp đặt trạm sạc xe điện (EV) đồng thời đề xuất các giải pháp tích hợp nhằm triển khai và vận hành an toàn hơn.

Thượng tá Phạm Anh - Phó trưởng khoa phòng cháy, Trường Đại học phòng cháy chữa cháy.

Công tác phòng ngừa cháy hiệu quả tại các cơ sở sạc EV đòi hỏi cách tiếp cận theo kỹ thuật hệ thống, trong đó thiết kế an toàn, điều khiển sạc có xét đến pin, phát hiện bất thường theo thời gian thực, kỷ luật vận hành, chuẩn bị ứng phó khẩn cấp và khả năng chống chịu số được triển khai đồng bộ.

Tham luận với chủ đề “Góc nhìn thực tiễn qua quá trình triển khai mạng lưới trạm sạc”. Ông Nguyễn Đức Vinh, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Phát triển trạm sạc toàn cầu V-Green chia sẻ, thực tiễn triển khai cho thấy chung cư và khu vực hầm đỗ xe đô thị đang trở thành mắt xích quan trọng nhất trong hệ sinh thái hạ tầng sạc và tủ đổi pin. Đây không chỉ là nơi tập trung số lượng lớn phương tiện mà còn là khu vực đặt ra những yêu cầu khắt khe nhất về điện năng, quy chuẩn kỹ thuật, an toàn vận hành và phòng cháy chữa cháy. Vì vậy, việc phát triển hạ tầng sạc cần được tính toán ngay từ giai đoạn quy hoạch và thiết kế công trình đối với cả các dự án mới và công trình hiện hữu nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong quá trình đầu tư và vận hành.

Từ góc nhìn thực tế, ông đã đưa ra một số kiến nghị nhằm tháo gỡ các khó khăn trong quá trình phát triển hạ tầng sạc xe điện.

Thứ nhất, cần sớm nghiên cứu và ban hành hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn riêng về phòng cháy chữa cháy đối với khu vực trạm sạc, bảo đảm phù hợp với từng loại hình công trình và điều kiện triển khai thực tế.

Thứ hai, cần có giải pháp về nguồn điện dự phòng cũng như cơ chế hỗ trợ kéo nguồn điện riêng trong những trường hợp cần thiết, nhằm bảo đảm hệ thống vận hành ổn định, hạn chế nguy cơ quá tải và đáp ứng nhu cầu sử dụng ngày càng gia tăng.

Thứ ba, cần cho phép áp dụng linh hoạt các loại trụ sạc với công suất khác nhau dựa trên điều kiện cụ thể của từng công trình và sự thống nhất giữa đơn vị vận hành với ban quản lý, ban quản trị tòa nhà, qua đó vừa bảo đảm hiệu quả khai thác vừa đáp ứng yêu cầu an toàn trong vận hành lâu dài.

Theo ông Nguyễn Đức Vinh, phát triển hạ tầng sạc không đơn thuần là lắp đặt thêm thiết bị mà cần được xem là một phần trong quy hoạch hạ tầng đô thị tổng thể, trong đó yêu cầu về kỹ thuật, an toàn và khả năng vận hành bền vững cần được đặt lên hàng đầu.

Ông Nguyễn Đức Vinh, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Phát triển trạm sạc toàn cầu V-Green.

Trong quá trình triển khai thực tế, V-Green đã trực tiếp tiếp cận, vận hành và xử lý rất nhiều bài toán phát sinh liên quan tới việc lắp đặt trạm sạc trong hầm chung cư, trung tâm thương mại và các khu đô thị.

Tại phiên thảo luận mở rộng, ông Nguyễn Đăng Hùng cho rằng, cùng với sự phát triển của các khu đô thị, hạ tầng giao thông và trạm sạc xe điện, yêu cầu về các giải pháp PCCC chuyên biệt ngày càng trở nên cấp thiết.

Theo ông Hùng, các hệ thống PCCC hiện nay không chỉ dừng ở thiết bị chữa cháy truyền thống mà đang hướng đến các giải pháp thông minh có khả năng cảnh báo và phản ứng tự động. Các công nghệ như giám sát nhiệt độ, hệ thống phát hiện cháy sớm hay thiết bị kích hoạt tự động được xem là xu hướng cần thiết đối với các công trình hiện đại, đặc biệt tại khu vực bãi đỗ xe, tầng hầm và trạm sạc xe điện.

Thực tế cho thấy, quá trình chuyển đổi sang giao thông xanh không chỉ là câu chuyện của phương tiện mà còn là bài toán đồng bộ giữa quy hoạch, tiêu chuẩn kỹ thuật và hệ thống bảo đảm an toàn vận hành. Các chuyên gia nhận định, nếu hạ tầng PCCC không được xây dựng đồng bộ ngay từ đầu, số lượng xe điện tiếp tục tăng nhanh trong thời gian tới. 

Trong khuôn khổ Hội thảo là phiên thảo luận mở với chủ đề “Xe điện trong chung cư – giải pháp an toàn hay cần thay thế bằng kiểm soát rủi ro?”, tập trung vào vấn đề đang được xã hội đặc biệt quan tâm. Thông qua đối thoại đa chiều giữa các chuyên gia, nhà quản lý và đại diện doanh nghiệp, hội thảo kỳ vọng góp phần định hình cách tiếp cận phù hợp, chuyển từ tư duy “cấm đoán” sang “quản lý rủi ro” trên cơ sở khoa học và thực tiễn.

Nhà báo Phạm Thị Thanh Huyền, Tổng Biên tập Tạp chí Kiến trúc Việt Nam.

Phát biểu bế mạc Hội thảo, nhà báo Phạm Thị Thanh Huyền, Tổng Biên tập Tạp chí Kiến trúc Việt Nam đã trân trọng gửi lời cảm ơn tới các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các cơ quan quản lý Nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức nghề nghiệp cùng toàn thể đại biểu đã dành thời gian tham dự, chia sẻ nhiều ý kiến tâm huyết, trách nhiệm và giàu giá trị thực tiễn cho chương trình, trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng xanh đang diễn ra mạnh mẽ và trở thành xu thế phát triển tất yếu, những vấn đề đặt ra không còn chỉ dừng lại ở việc phát triển phương tiện sử dụng năng lượng sạch mà còn đòi hỏi một hệ sinh thái hạ tầng đồng bộ, bảo đảm yêu cầu về kỹ thuật, vận hành và an toàn. Các nội dung tham luận và trao đổi tại hội thảo đã tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau, từ quy hoạch đô thị, phát triển hạ tầng giao thông tĩnh, công nghệ trạm sạc, yêu cầu về phòng cháy chữa cháy đến kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn triển khai tại Việt Nam.

Nhà báo Phạm Thị Thanh Huyền nhấn mạnh, giá trị lớn nhất của hội thảo không chỉ nằm ở những trao đổi chuyên môn mà còn ở việc tạo ra diễn đàn kết nối giữa cơ quan quản lý, giới chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp để cùng chia sẻ kinh nghiệm, đóng góp tiếng nói và tìm kiếm giải pháp chung cho các vấn đề mới phát sinh trong quá trình phát triển đô thị hiện đại.

Thông qua các nội dung được trao đổi và thảo luận, hội thảo được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao nhận thức về an toàn trong phát triển và sử dụng phương tiện điện, đồng thời tạo thêm cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ quá trình xây dựng chính sách, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cũng như định hướng phát triển hạ tầng giao thông xanh tại Việt Nam. Qua đó, từng bước hình thành một hệ thống hạ tầng hiện đại, an toàn và bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, hướng tới mục tiêu xây dựng đô thị xanh, thông minh và nâng cao chất lượng sống cho người dân trong tương lai.