Hội thảo "Bãi đỗ xe thông minh tích hợp trạm sạc điện tại Hà Nội": Nhiều giải pháp cho bài toán giao thông tĩnh với tầm nhìn 100 năm

Hội thảo khoa học "Cơ sở pháp lý, thực trạng và triển vọng phát triển bãi đỗ xe thông minh tích hợp trạm sạc điện tại Hà Nội với tầm nhìn 100 năm". (Nguồn: BTC)

Theo tài liệu được công bố tại hội thảo, Hà Nội hiện có dân số trên 8 triệu người, chưa kể khoảng 1,2 triệu người vãng lai thường xuyên sinh sống, làm việc, học tập trên địa bàn. Số phương tiện giao thông đường bộ đạt khoảng 8 triệu chiếc, cộng thêm khoảng 1,2 triệu xe từ các tỉnh, thành khác hoạt động thường xuyên tại Thủ đô. Trong khi đó, tốc độ tăng trưởng phương tiện bình quân giai đoạn 2019-2022 đạt trên 10% với ô tô và trên 3% với xe máy, nhưng diện tích đất dành cho giao thông tĩnh mới đạt dưới 1%, thấp hơn nhiều so với chỉ tiêu quy hoạch 3-4% mà Quyết định số 1259/QĐ-TTg đề ra.

Hệ quả là diện tích bãi đỗ xe công cộng hiện chỉ đáp ứng khoảng 8-10% nhu cầu, phần còn lại phương tiện phải "tá túc" tại đất trống, đất xen kẹt, lòng đường, vỉa hè hay bãi xe tự phát trong bệnh viện, trường học, khu chung cư. Theo Quyết định số 1218/QĐ-UBND, thành phố quy hoạch 1.620 điểm đỗ xe công cộng nhưng mới có 57 điểm đang khai thác, 66 điểm đang triển khai đầu tư.

Từ thực trạng đó, tài liệu hội thảo nhận định việc phát triển bãi đỗ xe thông minh tích hợp trạm sạc điện không còn là lựa chọn ưu tiên mà đã trở thành yêu cầu chiến lược, gắn trực tiếp với lộ trình phát thải ròng bằng "0" của Chính phủ vào năm 2050.

Ông Nguyễn Hồng Quân, Nguyên UVTW Đảng, Nguyên Bộ trưởng Bộ Xây dựng phát biểu tại hội thảo. (Nguồn: BTC)

Về mặt kỹ thuật, tài liệu đề xuất mô hình bãi đỗ xe nhiều tầng (3-6 tầng nổi kết hợp tầng hầm) tích hợp cụm trạm sạc nhanh DC công suất 120-180 kW và các điểm sạc AC 7-22 kW, cùng dịch vụ chăm sóc xe tự động và không gian cây xanh cách ly.

Để tránh ùn tắc, giải pháp tổ chức giao thông được nhấn mạnh gồm: cổng vào - cổng ra tách biệt cách nhau tối thiểu 25m, làn đệm chờ xe (holding bay) dài 30m chứa được 5-6 xe, hệ thống nhận diện biển số tự động (ANPR) kết hợp thẻ RFID xử lý dưới 1,5 giây/xe, thanh toán không dừng qua QR, ví điện tử và hệ thống iParking của thành phố, cùng sơ đồ lưu thông một chiều nhằm loại bỏ hoàn toàn xung đột giao thông ngược chiều trong nội bộ bãi đỗ.

Một nội dung được trình bày khá chi tiết là giải pháp phòng cháy chữa cháy chuyên sâu đối với nguy cơ cháy nổ pin lithium-ion – loại sự cố có đặc thù nhiệt độ bùng phát vượt 1.000°C và sinh khí độc. Các biện pháp được đề xuất gồm: bố trí trạm sạc cách khu đỗ xe động cơ đốt trong tối thiểu 6m, vách ngăn chịu lửa E120 giữa các cụm trụ sạc, hệ thống camera nhiệt AI cảnh báo sớm liên động với việc ngắt điện tự động trong dưới 0,5 giây khi phát hiện sự cố, cùng trang bị mền chữa cháy chuyên dụng chịu nhiệt trên 1.300°C và các loại bình chữa cháy phù hợp với pin lithium.

Tài liệu cũng chỉ ra một khoảng trống pháp lý đáng chú ý: hiện chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia riêng cho an toàn phòng cháy chữa cháy tại trạm sạc xe điện, cũng như chưa quy định tỷ lệ bắt buộc số ô đỗ phải tích hợp trụ sạc trong các bãi đỗ xe công cộng xây mới.

Ông Phan Xuân Dũng, Nguyên UVTW Đảng, Nguyên Chủ nhiệm Uỷ ban KHCN & MT của Quốc hội, Nguyên Chủ tịch Liên hiệp các KH & KT Việt Nam phát biểu tại hội thảo. (Nguồn: BTC)

Tại hội thảo, đại diện Công ty TNHH MTV An Ninh Hạ Tầng Đô Thị đề xuất chuyển tư duy từ "bãi giữ xe" sang "hạ tầng giao thông thông minh" đa chức năng, tích hợp đỗ xe, sạc điện, rửa xe tự động, dịch vụ đưa đón cư dân từ khu chung cư, không gian café/chờ và nền tảng quản lý số hợp nhất. Doanh nghiệp này kiến nghị hoàn thiện tiêu chuẩn đầu tư, chọn một số vị trí thí điểm trước khi nhân rộng, và xây dựng cơ chế kết nối dữ liệu thống nhất giữa các bãi đỗ với hệ thống giao thông thông minh của thành phố.

Trong khi đó, đại diện Công ty Cổ phần Dầu khí Bách Khoa (qua đơn vị thành viên Bachkhoa Solar) tập trung vào bài toán năng lượng. Theo tính toán được dẫn từ Bộ Công Thương, nhu cầu điện cho giao thông đường bộ có thể tăng từ khoảng 652 triệu kWh hiện nay lên 3,1-5,6 tỷ kWh mỗi năm vào năm 2030 nếu số xe điện đạt 1-1,6 triệu ô tô và 8-13 triệu xe máy. Doanh nghiệp này đề xuất tận dụng diện tích mái bãi đỗ xe để lắp điện mặt trời kết hợp hệ thống lưu trữ, dẫn ví dụ một trạm sạc diện tích mái 250m² lắp hệ thống điện mặt trời 50kW có thể thu hồi vốn trong khoảng 3,5 năm, trong khi tuổi thọ hệ thống lên tới 20-25 năm.

Từ thực tiễn triển khai, doanh nghiệp này cũng chỉ ra ba nút thắt chính: quy hoạch vị trí bãi đỗ hiện chưa gắn với đánh giá năng lực cấp điện; hồ sơ đầu tư phải đi qua nhiều đầu mối riêng lẻ khiến thời gian chuẩn bị kéo dài; và thiếu khả năng liên thông dữ liệu giữa các nền tảng quản lý đỗ xe, sạc điện, đặt chỗ và thanh toán. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp kiến nghị thành phố thiết lập cơ chế một đầu mối điều phối dự án, xây dựng bản đồ số về năng lực cấp điện và quỹ đất giao thông tĩnh, ban hành bộ hướng dẫn kỹ thuật tích hợp theo hướng mở (không ràng buộc công nghệ cụ thể), đồng thời triển khai chương trình thí điểm có kiểm soát trong 12-18 tháng tại một số địa điểm đại diện trước khi nhân rộng.

Các ý kiến tại hội thảo đồng thuận rằng, với tầm nhìn 100 năm, điều cần được bảo vệ lâu dài không phải là một công nghệ cụ thể, mà là quỹ đất, cấu trúc hạ tầng và khả năng mở rộng, trong khi thiết bị, phần mềm và phương thức vận hành cần được thiết kế theo hướng mô-đun, có thể thay thế, nâng cấp linh hoạt theo sự phát triển không ngừng của công nghệ và nhu cầu đô thị.