Doanh nhân Việt từ ý chí khởi nghiệp đến tầm vóc quốc gia

Bối cảnh chuyển mình của đất nước và tư duy đổi mới từ Nghị quyết 68

Việt Nam đang ở ngã rẽ lịch sử, với mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045. Nghị quyết 68-NQ/TW là kim chỉ nam để khu vực tư nhân dẫn dắt hành trình này. Từ một quốc gia từng trải qua chiến tranh khốc liệt và bao lần tái thiết, chúng ta đang vươn mình mạnh mẽ để trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045 như mục tiêu Đại hội XIII đề ra. Giai đoạn này không chỉ là lúc để “tiến lên”, mà là lúc cần “tiến nhanh, tiến mạnh và tiến vững chắc”.

Chính trong bối cảnh ấy, ngày 4/5/2025, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW về tiếp tục đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực phát triển kinh tế tư nhân. Đây là dấu mốc có ý nghĩa chiến lược, một sự “lột xác về tư duy”, kế thừa và nâng tầm những quan điểm trong Nghị quyết 10 (2017) và Nghị quyết 11 (2022). Hay nói cách khác đây không chỉ là một nghị quyết mang tính kỹ thuật, mà là một cuộc “cách mạng nhận thức”: Kinh tế tư nhân là động lực quan trọng hàng đầu để phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Lần đầu tiên, Trung ương khẳng định: “Kinh tế tư nhân là động lực quan trọng hàng đầu để phát triển đất nước nhanh và bền vững”.

Tuyên bố này có sức nặng tương đương một sự “giải phóng tiềm năng”, không còn xem khu vực tư nhân như một lực lượng bổ sung, mà là trung tâm tạo ra tăng trưởng và sức bật cạnh tranh quốc gia. Điều này cũng cho thấy sự trưởng thành trong tư duy từ "Nhà nước làm chủ đạo", sang "Nhà nước kiến tạo và dẫn dắt",  từ “xin - cho” sang “đồng hành và thúc đẩy”.

Doanh nhân Việt: Từ người làm ăn đến người kiến tạo giá trị quốc gia

Ở Việt Nam hiện nay có trên 800.000 doanh nghiệp tư nhân, hàng triệu hộ kinh doanh cá thể và hàng chục nghìn startup đang ngày đêm khởi nghiệp. Lực lượng này đóng góp gần 45% GDP, tạo ra khoảng 85% việc làm trong khu vực ngoài nhà nước, và là nơi hội tụ của tinh thần dân tộc, năng lực đổi mới và  ý chí vươn lên.

Thế nhưng, doanh nhân Việt không chỉ là những người buôn bán, kiếm lời đơn thuần. Họ đang trở thành “người kiến quốc thời đại mới”, góp phần tái cấu trúc nền kinh tế, đưa Việt Nam ra thế giới.

Chúng ta đã chứng kiến:

FPT, với hơn 60.000 nhân viên, doanh thu năm 2023 đạt hơn 60.000 tỷ đồng, hoạt động tại hơn 30 quốc gia, là biểu tượng của xuất khẩu phần mềm “Make in Vietnam”.

Viettel, với hơn 110 triệu thuê bao tại 10 quốc gia, không chỉ là nhà mạng lớn nhất Việt Nam mà còn dẫn đầu về nghiên cứu công nghệ quốc phòng – viễn thông tích hợp.

VNG, startup công nghệ đầu tiên của Việt Nam đạt mức định giá trên 1 tỷ USD, tiên phong trong lĩnh vực nội dung số, trò chơi trực tuyến và nền tảng mạng xã hội.

MoMo, ví điện tử hàng đầu với hơn 30 triệu người dùng, giúp phổ cập tài chính số và thúc đẩy nền kinh tế không tiền mặt.

Vinamit, TH True Milk, Lavifood: những tên tuổi lớn đang từng bước đưa nông sản Việt Nam lên bản đồ chuỗi giá trị toàn cầu, thông qua công nghệ chế biến sâu, nông nghiệp hữu cơ, và thương hiệu mạnh.

Vietjet đã vận chuyển hơn 150 triệu lượt khách chỉ sau 10 năm hoạt động, mở rộng mạng bay tới hơn 10 quốc gia, góp phần làm “bình dân hóa” ngành hàng không.

Thaco, với doanh thu năm 2023 vượt 80.000 tỷ đồng, không chỉ sản xuất ô tô mà còn mở rộng mạnh sang nông nghiệp công nghệ cao và logistics.

Sơn Hải Group, nổi bật trong ngành xây dựng hạ tầng với chất lượng và tiến độ kỷ lục, nhiều công trình được đánh giá vượt chuẩn quốc tế.

Đèo Cả Group, tiên phong mô hình đầu tư tư nhân trong giao thông trọng điểm, như các dự án hầm đường bộ và cao tốc Bắc Nam.

Đặc biệt, Vingroup biểu tượng của doanh nghiệp tư nhân đa ngành, với doanh thu hợp nhất trên 130.000 tỷ đồng năm 2023, tạo việc làm cho hơn 51.000 lao động, đang dẫn đầu trong nhiều lĩnh vực: từ bất động sản (Vinhomes chiếm khoảng 20% thị phần nhà ở cao cấp tại đô thị lớn), đến giáo dục, y tế, bán lẻ và đặc biệt là công nghiệp ô tô điện với VinFast, đã niêm yết thành công trên sàn Nasdaq (Mỹ). Sự chuyển mình của Vingroup từ một tập đoàn bất động sản sang doanh nghiệp công nghệ công nghiệp là ví dụ điển hình về “kiến tạo tương lai”.

Họ là “chiến sĩ thời bình”, không cầm súng ra trận, nhưng dấn thân trên mặt trận đổi mới sáng tạo và cạnh tranh toàn cầu.

Những rào cản chưa dứt và bài toán thể chế

Dù vậy, khu vực tư nhân vẫn chưa thực sự “tỏa sáng” như tiềm năng vốn có. Nhiều doanh nhân đã và đang ví mình như những vận động viên chạy vượt rào, khi phải đối mặt với vô số trở ngại không biết rào trước mắt cao bao nhiêu, ở đâu và có thay đổi bất ngờ không.

Những rào cản nổi bật gồm:

Hệ thống pháp luật chồng chéo, thiếu đồng bộ: Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật PPP... vẫn còn "vênh nhau". Mỗi lần sửa luật là một lần “chờ nghị định, chờ thông tư”, làm mất cơ hội vàng.

Tiếp cận vốn tín dụng còn bị bóp nghẹt: Theo báo cáo của VCCI năm 2024, hơn 70% doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ gặp khó trong tiếp cận tín dụng. Nhiều ngân hàng vẫn ưu tiên “cho vay an toàn”, buộc doanh nghiệp phải thế chấp bằng bất động sản hoặc tài sản hữu hình, trong khi tài sản lớn nhất của doanh nghiệp trẻ là ý tưởng và đội ngũ. Dự kiến đến năm 2025, khu vực tư nhân có thể đóng góp tới 50% GDP nếu các rào cản được tháo gỡ.

Liên kết giữa “ba nhà” nghiên cứu, doanh nghiệp, nhà nước vẫn rời rạc. Theo Ngân hàng Thế giới, tỷ lệ doanh nghiệp đầu tư cho R&D tại Việt Nam chỉ đạt 0,44% GDP, thấp hơn 1/5 so với Hàn Quốc (Nguồn: WB, 2023).

Nhiều ý tưởng hay chết yểu vì không có bệ đỡ công nghệ hoặc đội ngũ nhân lực phù hợp.

Văn hóa chính sách thiếu “niềm tin”: Sự phân biệt đối xử giữa doanh nghiệp tư nhân với doanh nghiệp nhà nước vẫn tồn tại. Một số địa phương vẫn giữ tâm lý “quản lý xin cho”, chứ chưa coi doanh nhân là đối tác phát triển. Tâm lý e dè trước cái mới vẫn tồn tại.

Bên cạnh các rào cản hệ thống, nhiều doanh nghiệp tư nhân còn hạn chế về năng lực quản trị, thiếu chiến lược dài hạn, hoặc chưa tận dụng tốt các cơ hội từ chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Một số doanh nghiệp tư nhân còn phụ thuộc vào các mối quan hệ hoặc thiếu chiến lược dài hạn, điều này cũng là rào cản cho sự phát triển bền vững.

Kiến nghị: Hành động vì một hệ sinh thái doanh nhân tỏa sáng

Để doanh nhân Việt thực sự trở thành động lực quốc gia, chúng ta cần hành động mạnh mẽ để thiết lập một hệ sinh thái lành mạnh, công bằng, cởi mở và hỗ trợ. Dưới đây là 6 khuyến nghị chính sách then chốt:

Thiết lập khung pháp lý riêng cho doanh nghiệp tư nhân

Cần làm rõ xây dựng một đạo luật độc lập mới cho doanh nghiệp tư nhân hay sửa đổi luật hiện hành (Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư), nhằm xác định rõ địa vị pháp lý, bảo hộ tài sản, và quyền bình đẳng trong tiếp cận cơ hội.

Xây dựng cơ chế đối thoại cấp cao định kỳ giữa Thủ tướng và các doanh nhân tiêu biểu, thúc đẩy chính sách “đồng sáng tạo”.

Cải cách tín dụng và thị trường vốn

Phát triển quỹ bảo lãnh tín dụng, quỹ đầu tư mạo hiểm đặc thù cho các ngành như nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh.

Hình thành sàn giao dịch vốn tư nhân, nơi kết nối nhanh chóng, minh bạch giữa nhà đầu tư và startup.

Đột phá trong đào tạo và chuyển giao công nghệ

Áp dụng mô hình “Ba nhà” (doanh nghiệp – nhà trường – nhà nước) để đào tạo nhân lực theo kỹ năng số, tư duy toàn cầu.

Thúc đẩy liên minh công nghệ giữa doanh nghiệp Việt và viện nghiên cứu quốc tế, khuyến khích “kết hôn tri thức”.

Cải cách thể chế PPP và hành chính công

Rút gọn thủ tục PPP, tăng tính cam kết và trách nhiệm giải trình của khu vực công.

Chuyển từ “quản lý hành chính” sang “hành chính phục vụ” coi doanh nghiệp là khách hàng phát triển, không phải đối tượng bị kiểm soát.

5. Ưu đãi thuế và bảo hộ sáng tạo

Ưu đãi thuế cho doanh nghiệp đầu tư vào R&D, chuyển đổi số, giảm phát thải. Thừa nhận tài sản trí tuệ là tài sản thế chấp để vay vốn, tạo ra động lực đổi mới và bảo hộ bản quyền sáng chế nghiêm túc.

6. Hỗ trợ doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị toàn cầu thông qua các chương trình xây dựng thương hiệu quốc gia, tham gia sâu hơn vào các hiệp định thương mại tự do (FTA), các hiệp định thương mại mới và thu hút đầu tư chiến lược từ các tập đoàn công nghệ lớn vào các lĩnh vực chiến lược.

Lời kết

Doanh nhân Việt Nam hôm nay không chỉ là người tạo ra của cải vật chất, mà còn là người truyền cảm hứng, kiến tạo giá trị và góp phần viết nên khát vọng thịnh vượng của dân tộc. Họ là hiện thân của tư duy khai mở, của tinh thần doanh nhân dám đi đầu trong thời đại chuyển đổi.

Diễn đàn Kỷ lục gia Việt Nam không chỉ là nơi tôn vinh những thành tựu xuất sắc, mà còn là không gian hội tụ những tư tưởng tiên phong và hành động sáng tạo. Mỗi kỷ lục được xác lập không chỉ là một dấu mốc, mà là minh chứng sống động cho sức mạnh nội sinh của người Việt dám nghĩ, dám làm và dám khác biệt.

Nghị quyết 68-NQ/TW không chỉ là một chủ trương mang tính đột phá về phát triển kinh tế tư nhân, mà còn là lời hiệu triệu đối với cộng đồng doanh nhân, hãy mạnh dạn bước ra khỏi vùng an toàn, vượt qua rào cản thể chế, để cất cánh. Hãy coi Nghị quyết này như một "đạo luật khai phóng" cho tinh thần khởi nghiệp quốc gia, nơi mỗi doanh nhân từ một startup nhỏ bé đến một tập đoàn hàng đầu đều có cơ hội bứt phá, lập nên những kỷ lục mới cho đất nước.

Doanh nhân Việt Nam, những người kiến tạo kỷ lục, khát vọng lớn, hành động lớn, kiến tạo tương lai hãy cùng chung tay biến Nghị quyết 68 thành hiện thực sống động. Và câu hỏi đặt ra cho mỗi chúng ta hôm nay không chỉ là: "Bạn đã làm được gì?", mà là bạn sẽ làm gì tiếp theo để góp phần đưa Việt Nam vươn xa và vươn cao trên bản đồ kinh tế thế giới?