Chùa Phổ Lại giữa miền trung du Huế

Từ túp lều tre đến không gian thiền tự

Năm 2016, trên thửa đất còn hoang sơ, vị sư trẻ (sinh năm 1996) ở trong một túp lều tre làm chánh điện tạm. Từ không gian khiêm nhường ấy, ngọn đèn tâm linh được thắp lên: bữa cơm chay thanh đạm, thời kinh an lạc, bước chân người già trẻ nhỏ về lễ bái. Câu chuyện dựng chùa dần trở thành câu chuyện gắn kết cộng đồng - chậm rãi mà lay động.

Phường Phong Thái, nơi chùa tọa lạc, những năm gần đây đô thị hóa nhanh nhưng vẫn giữ cấu trúc làng - đồi - ruộng rất Huế. Địa hình trung du tạo cho Phổ Lại vừa là chốn tĩnh tu, vừa là điểm hẹn văn hóa: mỗi mùa, Phật tử và du khách tìm đến thực tập chánh niệm, dự lễ hội, tham gia thiện nguyện. Không gian chùa mở ra một nhịp sống khác: thong dong mà gắn bó, tĩnh lặng mà không tách rời đời sống dân sinh.

Dấu ấn kiến trúc - cảnh quan

Hành trình kiến lập đi từng nhịp rõ ràng:

Ngày 28/8/2016, thành lập Niệm Phật đường Phổ Lại; khởi công chánh điện. Giai đoạn 2016-2021, hoàn thành phần thô chánh điện diện tích (khoảng 232 m²), nhà bếp, nhà Tăng; tôn tạo tượng Phật; đúc chuông đại hồng 500kg. Từ năm 2022 đến 2025, bổ sung cổng chính, tường chắn lũ thích ứng thủy văn miền Trung; thiền đường hai tầng (khoảng 100 m²), nhà khách, hồ sen và cảnh quan “Đồi Tịnh Tâm” - không gian trưng bày nét xưa, thư pháp và tọa đàm thiền hành.

Tổng thể kiến trúc theo hướng tối giản - thích ứng: ưu tiên không gian tu tập, dành diện tích sinh hoạt cộng đồng, đồng thời tính đến phương án phòng lũ. Nhiều mùa bão, chùa trở thành nơi trú chân an toàn cho bà con.

Điểm nhấn cảnh quan là tượng Quan Thế Âm bằng đá nguyên khối cao 5m, đặt trên trục “sườn đồi - mặt nước”, gợi hình ảnh “từ bi thị hiện” nhìn về xóm làng. Mặt hồ sen đối diện sân chùa tạo nên bức sơn thủy hài hòa. Chùa nhỏ mà “tinh”: đường nét mạch lạc, tiết chế trang trí, đề cao tính dụng và sự thanh tịnh - một công trình kiến trúc, nghệ thuật do chính vị trụ trì phác thảo và bồi đắp theo thời gian.

Hoạt động tôn giáo - xã hội - văn hóa

Sự kiện - Lễ hội: Chùa duy trì lớp giáo lý, lễ Phật đản, Vu Lan, các khóa thực tập chánh niệm định kỳ. “Đại lễ Quan Âm” tổ chức hằng năm vào tháng 6 âm lịch, kết hợp hoạt động cộng đồng địa phương. Nghi lễ gồm dâng lễ, tụng niệm, tọa đàm và thả hoa đăng cầu quốc thái dân an; phần hội có văn nghệ, gian trưng bày tranh - thư pháp - thủ công, chương trình thiện nguyện và buffet chay miễn phí “Gieo hạnh từ bi”. Năm 2025, lễ diễn ra ngày 5-6/7 (nhằm 11-12/6 ÂL), chùa trao 25 suất học bổng (500.000-1.000.000 đồng/suất, tổng 13 triệu đồng). Những hoạt động ấy không chỉ là nghi lễ mà còn là nhịp nối giữa đạo và đời, giữa văn hóa bản địa với nếp sống hướng thiện.

Công tác xã hội: Các chương trình thiện nguyện duy trì thường xuyên: trao học bổng, tặng quà cho hộ dân, Vui Tết Phổ Lại, phát quà Trung thu - Quốc tế thiếu nhi, cứu trợ lũ lụt (riêng năm 2020 ghi nhận mức hỗ trợ trên 464 triệu đồng), lắp 25 đèn năng lượng mặt trời chiếu sáng đường quê, phối hợp Đông y khám bệnh miễn phí, hỗ trợ sửa chữa nhà cho hộ khó khăn… Ở Phổ Lại, từ thiện không chỉ là sẻ chia vật chất, mà còn là gieo niềm tin: mái chùa là chốn để tựa nương khi đời sống còn nhiều bất trắc.

Văn hóa - nghệ thuật: Đại đức Thích Trung Hiếu không chỉ dấn thân phụng sự mà còn dùng thi ca và âm nhạc để chuyển tải Phật pháp. Album “Thiền Ca Chùa Phổ Lại” - 12 ca khúc (Cục Bản quyền Tác giả chứng nhận ngày 16/9/2021, số 6489/2021/QTG) cùng các nhạc phẩm “Đời Tăng Lữ”, “Ca Ngợi Phật”, “Em Lên Chùa Đón Xuân”, “Vu Lan Nhớ Mẹ Hiền”, “Đón Gió Xuân Thiền” đã phát hành trên các nền tảng. Ở mảng thi ca, có các bài “Đi Chùa”, “Nhớ Về Cha Mẹ”, “Nhân Nào Quả Nấy”, “Lũ Về”...; một số in trong “Ngôi Nhà Văn Chương - Tập 5” (NXB Hội Nhà văn, 2017, tr. 104-110) và “Áo Diệu Thu Vàng - Thơ” (NXB Thế Giới, 2017, tr. 349-352).

Trong khuôn viên, các tác phẩm thư pháp và điêu khắc tượng Phật do trụ trì thực hiện cũng được trưng bày - những mạch nghệ thuật song hành cùng đời sống tu tập, góp phần định hình bản sắc thẩm mỹ của một ngôi chùa vùng đồi.

Hiện diện số và kết nối cộng đồng

Trên không gian số, các bài viết - video như “Thư Covid-19 gửi nhân loại”, “Cụ bà áo rách đi chùa lòng thành”, “Hạnh đầu đà và cảm thông trụ trì”, “Ba lợi ích xây chùa” đã chạm tới cộng đồng, đưa hình ảnh ngôi chùa giữa đồi tràm đến gần hơn với công chúng trẻ. Sự hiện diện số giúp câu chuyện sống đạo, kiên trì và nhân ái có thêm bạn đồng hành, nhất là với những người chưa từng đặt chân đến Huế nhưng quan tâm các giá trị tinh thần và văn hoá Việt.

Một chốn về bình yên

Chùa Phổ Lại không ồn ào phô diễn, chỉ lặng lẽ gìn giữ sự bình yên. Mỗi sáng, tiếng chuông vọng qua cánh rừng tan vào sương mỏng; mỗi chiều, bóng tượng Quan Âm soi xuống triền đồi dịu bước chân lữ khách. Từ túp lều tre năm nào đến ngôi chùa hôm nay là một hành trình bền bỉ của bàn tay và trái tim. Ở đó, đạo gặp đời bằng sự giản dị và lòng từ được nuôi dưỡng bằng những việc làm cụ thể từng ngày.