Một buổi tối giữa thu Hà Nội, khi trời bắt đầu se lạnh, tôi nhận được tin nhắn của Trần Đức Thành, người bạn học cùng thời cấp ba, hiện là trợ lý của ông Trần Văn Mười – Chủ tịch Tập đoàn Quốc tế Năm Sao (Five Star Group). Thành gửi bản thu bài hát anh Mười vừa sáng tác về quê hương và nhắn tôi nghe. Lời nhắn giản dị ấy mở đầu cho một cuộc trở về trong ký ức.

Tôi mở bản thu, rồi nghe đi nghe lại. Những địa danh, dòng sông, bến nước và nếp sinh hoạt làng quê lần lượt hiện lên trong lời ca, khiến lòng tôi lâng lâng. Tôi và anh Mười cùng sinh ra trên một vùng đất, từng học chung một trường cấp ba, chỉ khác khóa. Sự gần gũi ấy giúp tôi cảm nhận bài hát bằng cả những trải nghiệm của mình. Mỗi tên đất, tên làng được nhắc đến đều gợi một cảnh sắc thân thuộc, một quãng đời đã xa nhưng vẫn còn nguyên sức lay động. Có những ký ức, người cùng quê chỉ cần nghe một câu hát đã có thể nhận ra và đồng cảm.

Nghe xong, tôi gọi cho anh để chia sẻ cảm nhận. Câu chuyện đưa chúng tôi trở về quê nhà ở xã Xuân Trung, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định trước đây, nay thuộc xã Xuân Hưng, tỉnh Ninh Bình. Anh kể về những địa danh đã in sâu trong trí nhớ, về tình cảm dành cho nơi chôn nhau cắt rốn và ý tưởng viết một bài hát tặng quê hương. Qua nhiều năm vào miền Nam lập nghiệp, gây dựng cơ đồ, quê nhà vẫn giữ một vị trí bền chặt trong anh. Những điều tưởng như bình dị của tuổi thơ đã trở thành một phần hành trang, theo anh qua những chặng đường đời.

Từ cuộc trò chuyện ấy, tôi nghe lại bài hát và hiểu thêm tình cảm gửi gắm trong từng lời ca. Nỗi nhớ quê hương được nuôi dưỡng bằng lòng biết ơn: biết ơn gia đình đã chở che, làng xóm đã đùm bọc, vùng đất đã góp phần hình thành tính cách và ý chí của một con người. Khi đã đi xa và thành đạt, sự trở về còn mang một ý nghĩa sâu hơn: nhìn lại những gì mình đã nhận được để nghĩ về điều có thể đóng góp.

Bởi vậy, khát vọng dựng xây quê nhà trong bài hát có một mạch nguồn tự nhiên. Từ ký ức đến sự gắn bó, từ lòng biết ơn đến mong muốn góp sức, tình yêu quê hương dần trở thành ý thức trách nhiệm. Với tôi, đó là chiều sâu đáng quý trong sáng tác của anh Mười: mang theo quê nhà trên hành trình lập nghiệp, rồi từ những trải nghiệm và thành quả của mình, hướng về nơi bắt đầu với mong muốn tiếp nối những giá trị tốt đẹp cho các thế hệ mai sau.

“Người đi xa mang quê nhà theo mãi

Tiếng mẹ ru còn ấm giữa trùng khơi

Cha giữ lái qua bao mùa sóng nước…”

Ngay những câu đầu, lời ca đã đặt tình yêu quê hương trong mối liên hệ với gia đình. Quê nhà được mang theo bằng tiếng ru, bằng hình bóng cha mẹ, bằng những trải nghiệm đã thấm vào con người từ thuở nhỏ. Đó là một cách mở đầu gần gũi, bởi trước khi hiểu quê hương như một vùng đất có lịch sử và bản sắc, mỗi người thường cảm nhận quê hương qua vòng tay của mẹ, công việc của cha và nếp sống trong nhà.

Từ “còn ấm” gợi sức bền của ký ức. Giữa không gian “trùng khơi”, tiếng ru vẫn giữ được hơi ấm, vẫn có khả năng nâng đỡ người đi xa. Khoảng cách khiến nơi chốn trở nên xa xôi, nhưng những tình cảm đã góp phần hình thành nhân cách vẫn ở lại trong cách nghĩ và cách sống.

Hình ảnh người cha “giữ lái” cũng có thể được đọc ở hai lớp nghĩa. Trước hết, đó là dáng vẻ của một người lao động giữa sông nước. Đồng thời, hình ảnh ấy gợi sự vững vàng trước khó khăn, khả năng giữ hướng đi qua những biến động. Đặt bên cạnh tiếng mẹ ru, lời ca làm hiện lên một nền tảng trưởng thành: con người được chở che bằng tình thương và được rèn luyện bằng những trải nghiệm nhọc nhằn của đời sống.

Từ gia đình, bài hát mở rộng không gian sang đồng lúa, chợ phiên, chén chè xanh, tháp Phú Nhai, tiếng chuông thánh đường và những ngày hội. Những hình ảnh này giúp quê hương có diện mạo cụ thể. Mỗi địa danh mang một lớp ký ức; mỗi sinh hoạt lưu giữ một cách con người gặp gỡ, mưu sinh và gắn bó với nhau.

Trong mạch ấy, câu hát:

“Giọt mồ hôi thấm đất nuôi mùa vàng”

đưa cảm xúc trở về với công sức lao động. Mùa vàng mang vẻ đẹp của thành quả, nhưng cũng chứa đựng những ngày chăm chút, chờ đợi và lo toan. Nhớ quê vì thế bao hàm cả sự biết ơn những người đã làm nên cuộc sống trên vùng đất ấy.

Đây cũng là nền tảng để hiểu hai chữ “tinh hoa”. Những giá trị tốt đẹp của quê hương được tích lũy trong đời sống, qua kinh nghiệm lao động, tình nghĩa xóm làng, sự kiên trì và ý thức chăm lo cho con cháu. Chúng có thể âm thầm, nhưng đủ sức đi cùng con người trên những chặng đường rất xa.

“Xuân Hưng ơi thương nhau thành quê hương

Năm tên gọi năm anh em một nhà.”

“Thương nhau thành quê hương” là một cách diễn đạt đáng chú ý. Nó đặt quan hệ giữa con người vào trung tâm của cảm thức quê nhà. Sự thân thuộc được hình thành từ những người biết quan tâm, chia sẻ, từ những mối liên hệ khiến mỗi cá nhân cảm thấy mình thuộc về một cộng đồng.

Câu hát “năm tên gọi năm anh em một nhà” tiếp tục phát triển ý nghĩa ấy bằng hình ảnh gia đình. Những tên gọi riêng vẫn được nhớ đến, cùng hiện diện trong một sự gắn kết chung. Đây là một điểm có chiều sâu: để xây dựng tương lai cùng nhau, con người cần hiểu và trân trọng những gì mỗi cộng đồng đã gìn giữ.

Ký ức riêng có thể trở thành nguồn lực chung khi được chia sẻ. Một truyền thống lao động, một sinh hoạt văn hóa, một kinh nghiệm nghề nghiệp đều có khả năng bổ sung cho đời sống của vùng đất. Sự hội tụ vì vậy cần được nuôi dưỡng bằng sự tôn trọng, bằng cơ hội để mỗi người tham gia và nhận thấy đóng góp của mình có ý nghĩa.

Lời ca diễn đạt tinh thần ấy qua những việc làm cụ thể:

“Người góp trí người chung tay dựng nghiệp

Cho quê nhà thêm no ấm yên bình.”

“Góp trí” và “chung tay” đặt những khả năng khác nhau trong cùng một mục tiêu. Có người mang về tri thức, có người góp sức lao động, có người mở cơ hội làm ăn, có người chăm lo giáo dục hoặc gìn giữ văn hóa. Mỗi đóng góp có giá trị khi đáp ứng được nhu cầu của cộng đồng.

Đích đến “no ấm yên bình” cũng giúp khát vọng phát triển trở nên gần gũi. No ấm gắn với sinh kế và điều kiện vật chất; yên bình gắn với môi trường sống, sự ổn định và niềm tin giữa con người. Đời sống được cải thiện cần đi cùng khả năng duy trì những quan hệ đã làm nên sự gắn bó của làng quê.

Từ đó, lời nhắn trở về có thêm ý nghĩa:

“Về góp sức cho đất lành thêm đẹp

Cho những mùa sau tiếp những mùa hoa.”

Động từ “góp” thể hiện một thái độ đáng trân trọng. Người trở về tham gia vào công việc chung bằng phần khả năng của mình. Sự đóng góp ấy cần bắt đầu từ việc lắng nghe, bởi quê hương trong ký ức và quê hương đang sống hôm nay có thể đã khác nhau. Những nhu cầu mới về việc làm, học tập, môi trường và chất lượng cuộc sống đòi hỏi những cách làm phù hợp.

Còn hình ảnh “những mùa sau” mở rộng trách nhiệm đến tương lai. Thành quả hôm nay cần tạo điều kiện để thế hệ tiếp theo có thể tiếp tục phát triển. Một đóng góp bền vững sẽ giúp cộng đồng có thêm năng lực, giúp người dân chủ động hơn trong việc xây dựng cuộc sống của mình.

Doanh nhân Trần Văn Mười bên chiếc xe đạp gắn với những năm tháng học cấp ba – kỷ vật lưu giữ ký ức tuổi học trò, những con đường đến trường và tình bạn thân thương nơi quê nhà. 

“Càng thành công càng nhớ về cội nguồn.”

Đặt trong hành trình của một người xa quê lập nghiệp, câu hát gợi cách nhìn về sự thành đạt. Khi có điều kiện nhìn lại, con người nhận ra những gì đã góp phần làm nên mình: công sức cha mẹ, sự dạy dỗ của thầy cô, những bài học từ lao động và sự nâng đỡ của cộng đồng.

Với anh Mười, theo những điều anh chia sẻ trong cuộc trò chuyện, quê hương và tuổi thơ vẫn giữ một vị trí đặc biệt trong đời sống tinh thần. Điều ấy giúp tôi hiểu vì sao lời ca dành nhiều chỗ cho những hình ảnh bình dị. Khi đã trải qua một hành trình dài, con người có thể nhìn rõ hơn giá trị của những điều tưởng như quen thuộc.

Tuy nhiên, nhớ về nguồn cội chỉ có thể tạo ảnh hưởng lâu dài khi được chuyển thành lựa chọn và hành động. Thành công đem lại khả năng đóng góp lớn hơn, đồng thời đặt ra yêu cầu hiểu rõ tác động của những gì mình làm đối với người khác.

Trong lĩnh vực xây dựng và phát triển bất động sản, sự đề cao văn hóa, đạo đức và trách nhiệm xã hội gắn trực tiếp với cách tạo dựng không gian sống. Một công trình sẽ hiện diện qua nhiều năm, ảnh hưởng đến cảnh quan, sinh kế và sinh hoạt của cư dân. Hiểu lịch sử địa phương, tôn trọng ký ức cộng đồng và chú ý đến nhu cầu thực tế giúp công trình có cơ hội gắn bó lâu dài với vùng đất.

Bài hát hướng đến những đổi thay về đường sá, trường học, ngành nghề và nhà máy. Đó là những hình ảnh của khát vọng nâng cao đời sống. Để khát vọng ấy trở thành giá trị bền vững, sự phát triển cần mở thêm cơ hội cho người dân, tạo việc làm, cải thiện điều kiện học tập và gìn giữ môi trường sống. Người dân phải có khả năng tham gia và nhận được lợi ích từ những thay đổi diễn ra trên quê hương mình.

Hai câu hát sau kết nối khá rõ hành trình cá nhân với trách nhiệm cộng đồng:

“Đi xa để mang chân trời về lại

 Cùng quê hương vươn tới những tầm cao.”

“Chân trời” có thể được hiểu là tri thức, trải nghiệm, cách làm mới và khả năng kết nối được tích lũy trên đường đời. Mang chân trời về lại là chuyển những điều ấy thành cơ hội cho quê nhà. Đi xa mở rộng hiểu biết của mỗi người; sự trở về giúp những hiểu biết đó tìm được ý nghĩa trong đời sống chung.

Sự trở về cũng có nhiều hình thức. Một người có thể tạo cơ hội nghề nghiệp, hỗ trợ việc học, kết nối nguồn lực hoặc tham gia gìn giữ di sản. Điều làm nên giá trị là sự phù hợp với nhu cầu địa phương và khả năng duy trì hiệu quả qua thời gian.

Nghe “Xuân Hưng – Tinh hoa hội tụ”, tôi thấy câu mở đầu và lời nhắn về sau tạo thành một mạch suy nghĩ liền mạch. “Mang quê nhà theo mãi” là giữ những giá trị đã nuôi dưỡng mình. “Mang chân trời về lại” là đem sự trưởng thành của mình góp vào cuộc sống nơi xuất phát.

Tin nhắn của người bạn học đã đánh thức trong tôi nhiều ký ức. Cuộc trò chuyện với anh Mười giúp những ký ức ấy được nối với câu chuyện của một người đi xa vẫn hướng về quê nhà. Và điều còn đọng lại sau lời ca là mong muốn rất cụ thể: mỗi người, từ hành trình riêng của mình, có thể góp một phần để những mùa hoa của quê hương được tiếp nối.