Bắc Giang: Khi quy hoạch biến làng quê thành nơi đáng sống

Quy hoạch bài bản – nền tảng cho làng quê kiểu mẫu

Những năm qua, chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) đã tạo ra những thay đổi rõ rệt ở nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. Trong đó, việc quy hoạch được coi là "chìa khóa vàng", giúp mở ra hướng phát triển bền vững, tạo đà cho các xã NTM kiểu mẫu xuất hiện ngày càng nhiều.

Ở Tiên Sơn (thị xã Việt Yên), người dân không còn xa lạ với khái niệm “vườn mẫu – thôn kiểu mẫu”. Mỗi hộ gia đình đều chủ động chỉnh trang sân vườn, ngõ xóm. Những tuyến đường bê tông rộng rãi, hàng cây xanh rợp bóng mát, hệ thống điện chiếu sáng đầy đủ – tất cả đều được hình thành nhờ sự chung tay góp sức của cộng đồng.

Tương tự, xã Xuân Hương (huyện Lạng Giang) triển khai quy hoạch đồng bộ từ hạ tầng giao thông, thủy lợi đến các công trình văn hóa, giáo dục. Những tuyến đường hoa rực rỡ sắc màu, khu dân cư gọn gàng, sạch sẽ không chỉ đẹp mắt mà còn thể hiện rõ sự vào cuộc của người dân trong việc xây dựng cảnh quan. Đặc biệt, sản xuất nông nghiệp tại đây cũng được quy hoạch lại theo hướng tập trung, ứng dụng công nghệ mới, tăng hiệu quả và bảo vệ môi trường.

Một bài học đáng giá mà nhiều xã trong tỉnh rút ra là: Người dân phải là trung tâm của quy hoạch. Các đồ án đều được công khai, lấy ý kiến rộng rãi, từ đó tạo được sự đồng thuận cao. Nhân dân không chỉ hiến đất, góp ngày công mà còn chủ động đề xuất ý tưởng, giám sát thi công. Đây chính là "chìa khóa" dẫn tới thành công trong xây dựng NTM kiểu mẫu tại Bắc Giang.

Không gian sống – nơi lưu giữ hồn làng và kết nối cộng đồng

Điều làm nên sự khác biệt của nhiều xã NTM kiểu mẫu ở Bắc Giang là họ không chỉ quan tâm đến “hạ tầng cứng” mà còn chú trọng phát triển “hạ tầng mềm” – đó là không gian công cộng và các giá trị văn hóa truyền thống.

Tại xã Đoan Bái (huyện Hiệp Hòa), ngay từ khâu quy hoạch, chính quyền đã chọn khu trung tâm xã làm điểm nhấn với quảng trường cây xanh, nhà văn hóa, thư viện và sân chơi cộng đồng. Các hạng mục đều mang đậm kiến trúc truyền thống vùng Bắc Bộ nhưng được bố trí khoa học, tiện nghi, phù hợp với nhu cầu sinh hoạt hiện đại.

Đặc biệt, tuyến phố từ cổng làng đến trung tâm xã được người dân chăm sóc hằng ngày thông qua mô hình “đoạn đường tự quản”. Hệ thống đèn chiếu sáng tự động, cây xanh, bảng hiệu đồng bộ và rác thải được thu gom theo công nghệ mới – tất cả tạo nên một không gian “sáng – xanh – sạch – đẹp – an toàn”.

Ông Trần Văn Bính, Bí thư Đảng ủy xã Đoan Bái, nhấn mạnh: “Chúng tôi chọn đầu tư vào không gian công cộng vì đây là nơi người dân gắn bó và thể hiện bản sắc. Khi công trình phục vụ chính họ, người dân sẽ tự nhiên trở thành người bảo vệ và lan tỏa giá trị.”

Nhờ cách làm này, Đoan Bái huy động được hơn 45 tỷ đồng đầu tư cho xây dựng hạ tầng, trong đó gần 30% là từ người dân và doanh nghiệp địa phương. Hơn 95% hộ dân đạt danh hiệu “gia đình văn hóa”, xã liên tục được công nhận là “xã văn hóa tiêu biểu”.

Anh Nguyễn Văn Dương, một người dân ở thôn Bắc Sơn chia sẻ: “Mỗi chiều đi làm về, tôi đưa con ra quảng trường, nghe các cụ đánh cờ, các cô tập dân vũ. Tôi thấy quê hương mình thật đáng sống.”

Từ bản vẽ đến cuộc sống – quy hoạch gắn với nhu cầu thực tiễn

Điểm sáng trong cách làm của Bắc Giang là quy hoạch nông thôn không bị áp đặt từ trên xuống mà được xây dựng sát với nhu cầu thực tế từng địa phương. Các mô hình “nhà ở nông thôn mẫu” với quy chuẩn rõ ràng về kiến trúc, vật liệu, cảnh quan và môi trường đang được nhân rộng, góp phần nâng cao chất lượng sống từ chính ngôi nhà mỗi người.

Không dừng ở đó, tỉnh còn lồng ghép quy hoạch hạ tầng với quy hoạch sản xuất – kinh tế nông thôn, giúp việc đầu tư tránh tình trạng chồng chéo, manh mún. Mỗi thôn xóm, mỗi cụm dân cư đều có quy hoạch chi tiết, gắn với đặc điểm văn hóa và điều kiện tự nhiên riêng.

Tính đến cuối năm 2024, toàn tỉnh Bắc Giang đã tổ chức hơn 1.100 buổi tuyên truyền, phát hơn 300 cuốn sổ tay hướng dẫn xây dựng NTM, tổ chức hàng chục lớp tập huấn cho cán bộ và người dân về quy hoạch, quản lý cảnh quan và bảo vệ môi trường.

Mục tiêu đặt ra trong năm 2025 là có thêm 3 xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu và 63 thôn đạt chuẩn kiểu mẫu. Với nền tảng vững chắc từ quy hoạch bài bản, sự chủ động và đồng thuận từ cơ sở, khát vọng “miền quê đáng sống” đang từng bước được hiện thực hóa tại Bắc Giang – không chỉ ở kết cấu hạ tầng, mà còn ở chất lượng sống, bản sắc và sự kết nối cộng đồng.