Việt Nam chuẩn hóa thị trường tài sản số, hướng tới minh bạch và kiểm soát rủi ro

Ông Phan Đức Trung - Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA).

Sự kiện thu hút gần 500 đại biểu là đại diện các cơ quan quản lý như Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, cùng các doanh nghiệp công nghệ, tài chính, ngân hàng và cộng đồng nhà đầu tư.

Phát biểu khai mạc, ông Phan Đức Trung - Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) cho biết, đây là diễn đàn mở nhằm giúp cơ quan quản lý lắng nghe thực tiễn thị trường, qua đó hoàn thiện các văn bản dưới luật và hướng dẫn triển khai Luật Công nghiệp công nghệ số cũng như Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa. 

Đồng thời, sự kiện cũng tạo cơ hội để các sàn giao dịch đã nộp hồ sơ xin cấp phép kết nối với đối tác, khách hàng và chuẩn bị cho việc tham gia thị trường có quy mô hơn 200 tỷ USD. Theo ông Trung, VBA tiếp tục đóng vai trò cầu nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng nhà đầu tư, bảo đảm thông tin được trao đổi đa chiều và minh bạch.

Từ góc độ thực tiễn đấu tranh với tội phạm công nghệ cao, Đại tá Hoàng Ngọc Bách - Trưởng phòng 4, Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an cho hay, việc thiếu hành lang pháp lý đang gây khó khăn cho công tác điều tra, đặc biệt khi dòng tiền liên quan đến tài sản mã hóa chủ yếu luân chuyển qua các sàn giao dịch nước ngoài. 

Đại tá Hoàng Ngọc Bách - Trưởng phòng 4, Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an.

Đại tá nhấn mạnh, việc hình thành các sàn giao dịch chính thống trong nước sẽ góp phần giảm thiểu hành vi vi phạm pháp luật, tăng cường hiệu quả phòng chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và hỗ trợ Việt Nam cải thiện vị thế trong các đánh giá quốc tế. Theo ông, để xây dựng thị trường minh bạch, cần có sự tham gia đồng bộ của các bên, trong đó nhà đầu tư phải trang bị kiến thức, các sàn giao dịch cần minh bạch quy trình vận hành, còn cơ quan quản lý phải chủ động phòng ngừa và xử lý tội phạm trong lĩnh vực Web3.

Trong phần thảo luận về cơ chế giám sát sau cấp phép, ông Tô Trần Hòa - Phó trưởng Ban thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, cơ quan quản lý sẽ không chỉ dựa vào các điều kiện pháp lý như vốn điều lệ hay cơ cấu cổ đông, mà còn tập trung đánh giá năng lực vận hành thực tế của doanh nghiệp. Các tiêu chí quan trọng bao gồm chất lượng hệ thống công nghệ, kinh nghiệm của đội ngũ nhân sự và mức độ minh bạch trong hoạt động. 

Ông Hoà cũng nhấn mạnh cách tiếp cận thận trọng, từng bước trong giai đoạn đầu, khi chỉ cho phép các nhà đầu tư đã có tài sản mã hóa trên sàn quốc tế tham gia giao dịch tại các sàn trong nước, đồng thời đẩy mạnh các chương trình phổ cập kiến thức cho nhà đầu tư.

Một nguyên tắc được nhiều chuyên gia thống nhất là cần tách biệt tài sản của khách hàng với tài sản của sàn giao dịch nhằm bảo vệ nhà đầu tư trong mọi tình huống. Bên cạnh đó, các cơ chế cảnh báo sớm và phương án ứng phó với rủi ro thị trường cũng đang được xây dựng để đảm bảo khả năng xử lý linh hoạt khi xảy ra biến động.

Ở góc độ kỹ thuật, ông Nguyễn Lê Thành - Nhà sáng lập Verichains cho rằng, yêu cầu về an toàn hệ thống thông tin cấp độ 4 đối với sàn tài sản mã hóa là cần thiết dù cao hơn so với các sàn chứng khoán hiện nay. Ông Thành nhấn mạnh, an toàn hệ thống không chỉ là việc đạt chứng nhận mà phải được duy trì liên tục thông qua giám sát thời gian thực, kiểm thử định kỳ và khả năng phản ứng nhanh trước sự cố. Theo ông, rủi ro lớn nhất không nằm ở các cuộc tấn công từ bên ngoài mà đến từ chính hệ thống nội bộ và các điểm kết nối giữa blockchain với hạ tầng vận hành.

Đại diện doanh nghiệp tham gia thí điểm, bà Đoàn Mai Hạnh - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom (TCEX) khẳng định, thách thức lớn hiện nay không chỉ là công nghệ mà còn là nguồn nhân lực. Thị trường đang thiếu đội ngũ có khả năng kết hợp giữa tài chính và công nghệ blockchain, trong khi đây là yếu tố then chốt để vận hành an toàn và tuân thủ quy định. 

Bà Hạnh cho biết, TCEX đã chủ động xây dựng hệ thống công nghệ có khả năng xử lý khoảng 100.000 giao dịch mỗi giây, đáp ứng tiêu chuẩn an toàn cao và sẵn sàng triển khai khi khung pháp lý được hoàn thiện.

Các đại biểu cùng trao đổi về việc thí điểm tài sản mã hóa.

Từ kinh nghiệm quốc tế, bà Nguyễn Ngọc Sơn Quỳnh - Đại diện MEXC Việt Nam nhận định, các sàn nội địa cần đầu tư bài bản ngay từ đầu để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhà đầu tư về tốc độ xử lý, bảo mật dữ liệu, kiểm soát rủi ro và phòng chống rửa tiền.

Bên cạnh câu chuyện vận hành, vấn đề thu hút người dùng cũng được đặt ra như một thách thức lớn. Theo ông Lê Sỹ Nguyên - Giám đốc Bitget Việt Nam, các yếu tố then chốt để giữ chân nhà đầu tư bao gồm thanh khoản, trải nghiệm người dùng, đa dạng sản phẩm và đặc biệt là sự ổn định của hệ thống. Ông cho rằng chỉ một sự cố kỹ thuật nhỏ cũng có thể làm mất niềm tin của người dùng trong giai đoạn đầu.

Bà Lê Vũ Hương Quỳnh - Đại diện Tether cho biết, nhiều sàn giao dịch trên thế giới đã mở rộng dịch vụ sang các lĩnh vực như kiều hối, qua đó tạo thêm giá trị cho người dùng. Trong khi đó, ông Hoàng Quảng Minh - Chuyên gia marketing Web3 cho rằng, các sàn Việt Nam nên tận dụng lợi thế am hiểu thị trường nội địa, kết nối với hệ thống ngân hàng và hành lang pháp lý trong nước thay vì cố gắng sao chép mô hình quốc tế.

Các ý kiến tại diễn đàn cho thấy việc thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam không chỉ là bài toán về công nghệ hay pháp lý, mà còn là vấn đề xây dựng niềm tin và trải nghiệm người dùng. Việc thiết lập cơ chế giám sát hiệu quả, chuẩn hóa vận hành và nâng cao nhận thức của nhà đầu tư được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho một thị trường tài sản số minh bạch, an toàn và phát triển bền vững trong thời gian tới./.

Thu Trang