VIUP kỷ niệm 70 năm thành lập, nhìn lại hành trình phát triển cùng đất nước

Tham dự buổi lễ có đồng chí Nguyễn Văn Sinh – Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Thứ trưởng Bộ Xây dựng; đồng chí Nguyễn Ngọc Tuấn – Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; các nguyên lãnh đạo Bộ Xây dựng, nguyên lãnh đạo VIUP; cùng đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ Xây dựng, UBND, Sở Xây dựng các tỉnh, thành phố, viện nghiên cứu, trường đại học, hội nghề nghiệp, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và các thế hệ lãnh đạo, cán bộ, viên chức, người lao động của Viện qua các thời kỳ.

Tại buổi lễ, PGS.TS.KTS. Hoàng Vĩnh Hưng – Bí thư Đảng ủy, Viện trưởng VIUP đã trình bày diễn văn khai mạc, ôn lại chặng đường 70 năm hình thành và phát triển, đồng thời bày tỏ sự tri ân đối với các thế hệ lãnh đạo, cán bộ đã đặt nền móng, vun đắp truyền thống và xây dựng vị thế của Viện.

Hơn 200 đồ án quy hoạch được phê duyệt từ năm 2022

Một trong những dấu ấn chuyên môn nổi bật của VIUP trong giai đoạn gần đây là hơn 200 đồ án quy hoạch do Viện lập đã được phê duyệt từ năm 2022 đến nay. Các đồ án tiêu biểu gồm Quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn quốc gia, Quy hoạch hệ thống du lịch quốc gia, Quy hoạch hệ thống văn hóa, thể thao quốc gia, Quy hoạch vùng Tây Nguyên và quy hoạch chung các thành phố như Hà Nội, TP.HCM, Huế, Đà Nẵng.

Đây là kết quả trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, hỗ trợ công tác quản lý nhà nước và tư vấn quy hoạch đô thị, nông thôn của Viện. Hiện VIUP là đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ Xây dựng, có 19 đơn vị trực thuộc, quy mô hơn 500 cán bộ, nhân viên và hoạt động trên cả ba miền Bắc, Trung, Nam.

Bên cạnh hoạt động lập quy hoạch, Viện còn tham gia hỗ trợ công tác quản lý nhà nước, đóng góp vào quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn, hạ tầng kỹ thuật, môi trường, nhà ở. VIUP đã tham gia soạn thảo nhiều Luật, nghị định, quy chuẩn, tiêu chuẩn và thông tư hướng dẫn; thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước và dự án sự nghiệp kinh tế.

Đáng chú ý, Viện đã chủ trì biên soạn Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia 01:2026/BXD về quy hoạch đô thị và nông thôn. Các đồ án, công trình của Viện cũng liên tục giành được những giải thưởng tại các cuộc thi quy hoạch, kiến trúc trong nước và quốc tế.

Từ Phòng Đô thị với hơn 10 cán bộ đến đơn vị nghiên cứu quy hoạch đầu ngành

Nhìn lại chặng đường phát triển, tiền thân của VIUP là Phòng Đô thị thuộc Nha Kiến trúc, được thành lập năm 1956 với hơn 10 cán bộ. Trải qua các giai đoạn lịch sử, dấu ấn của Viện hiện diện qua hàng nghìn đồ án quy hoạch trên cả nước.

Một trong những dấu mốc đáng chú ý là đồ án Quy hoạch Thủ đô Hà Nội giai đoạn 1960–1964, được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ Chính trị trực tiếp cho ý kiến chỉ đạo. Từ những nhiệm vụ quy hoạch ban đầu, Viện từng bước tham gia vào các đồ án có quy mô ngày càng lớn, bao gồm quy hoạch các vùng kinh tế - xã hội, quy hoạch tỉnh, quy hoạch tổng thể và quy hoạch chung các thành phố trực thuộc Trung ương như Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ; cùng quy hoạch các khu kinh tế, khu công nghiệp và điểm dân cư nông thôn.

Theo báo cáo tổng kết tại lễ kỷ niệm, hành trình 70 năm của VIUP được chia thành 8 giai đoạn: khởi đầu xây dựng tổ chức phục vụ miền Bắc (1956–1964); bám trụ trong chiến tranh (1965–1975); thống nhất quy hoạch trên toàn quốc sau hòa bình (1976–1985); chuyển đổi tư duy theo công cuộc Đổi mới (1986–1995); phục vụ công nghiệp hóa và hội nhập (1996–2007); xác lập vị thế viện nghiên cứu cấp quốc gia (2008–2016); đổi mới phương pháp luận (2017–2021); thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (2022 đến nay).

Với những đóng góp cho ngành Xây dựng và đất nước, Viện đã được Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Bộ Xây dựng trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Lao động hạng Ba năm 1982, Huân chương Độc lập hạng Nhì năm 2007 và Huân chương Độc lập hạng Nhất năm 2011; Cờ thi đua của Chính phủ năm 2009 và Cờ thi đua xuất sắc năm 2013; cùng các Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và nhiều bộ, ngành, địa phương.

Tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác quy hoạch

Bước sang chặng đường mới, Viện trưởng Hoàng Vĩnh Hưng cho biết VIUP sẽ tiếp tục kế thừa và phát huy truyền thống của các thế hệ đi trước, không ngừng đổi mới, sáng tạo; nâng cao năng lực nghiên cứu, năng lực chuyên môn và chất lượng công tác tham mưu quản lý nhà nước, quyết tâm hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ được Bộ Xây dựng giao.

Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh ghi nhận, biểu dương và đánh giá cao những đóng góp quan trọng của các thế hệ lãnh đạo, cán bộ, viên chức và người lao động VIUP trong suốt 70 năm hình thành và phát triển.

Theo Thứ trưởng, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, các nghị quyết của Đảng tiếp tục khẳng định vai trò của công tác quy hoạch xây dựng đô thị, coi đô thị hóa và phát triển đô thị là động lực quan trọng góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển nhanh, bền vững.

Để tiếp tục phát huy kết quả đạt được và vai trò là đơn vị nghiên cứu đầu ngành về quy hoạch đô thị, nông thôn, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh đề nghị VIUP tập trung thực hiện sáu nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, Viện cần tiếp tục tổng kết thực tiễn, tham mưu hoàn thiện thể chế, chính sách, quy chuẩn và tiêu chuẩn về quy hoạch, quản lý phát triển đô thị, nông thôn, hạ tầng kỹ thuật và nhà ở; đổi mới tư duy, phương pháp lập quy hoạch theo hướng có tầm nhìn dài hạn, phương pháp luận hiện đại, tạo không gian phát triển mới và khơi thông nguồn lực.

Thứ trưởng lưu ý việc gắn công tác quy hoạch với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường; tăng cường kết nối đô thị với nông thôn, giữa các đô thị và với hệ thống hạ tầng giao thông chiến lược. Cùng với đó là đẩy mạnh hợp tác quốc tế, xây dựng đội ngũ chuyên gia trình độ cao, cập nhật kiến thức về pháp luật, kinh tế, xã hội và tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số.

Dịp này, tập thể VIUP được trao Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ vì thành tích xuất sắc trong lập quy hoạch chung của ba thành phố trực thuộc Trung ương. Hai cá nhân là ông Hoàng Vĩnh Hưng, Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia (VIUP) và ông Đoàn Trịnh Tùng, Giám đốc Cung Triển lãm kiến trúc, quy hoạch xây dựng quốc gia, cũng được nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ.

Thừa ủy quyền Bộ trưởng Bộ Xây dựng, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh trao bức trướng của Bộ Xây dựng cho tập thể VIUP; trao Bằng khen của Bộ trưởng cho tập thể Viện vì thành tích xuất sắc trong thực hiện nhiệm vụ năm 2025 và bốn cá nhân có thành tích xuất sắc trong giai đoạn 2024–2025.

Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh cũng bày tỏ tin tưởng VIUP sẽ tiếp tục phát huy truyền thống, năng lực chuyên môn và tinh thần đổi mới sáng tạo để hoàn thành tốt các nhiệm vụ về quy hoạch phát triển đô thị, nông thôn được Đảng, Nhà nước và Bộ Xây dựng giao phó.