Thúc đẩy phát triển đô thị bền vững thông qua đổi mới thể chế, nâng cao năng lực quản trị

Theo đó, sự kiện có sự tham dự của hơn 120 đại biểu đại diện các cơ quan trung ương, địa phương, cộng đồng dân cư, tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, trường đại học và các cơ quan báo chí, nhằm nhìn lại những thành quả nổi bật sau 5 năm triển khai, đồng thời mở ra tầm nhìn mới cho giai đoạn tiếp theo trong công cuộc phát triển đô thị bền vững tại Việt Nam.

Hướng đến xây dựng nền quản trị đô thị hiện đại và nhân văn

Phát biểu tại sự kiện, TS. Ngô Anh Tuấn – Giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng cho biết, Lễ tổng kết Dự án “Tăng cường thể chế và nâng cao năng lực cho phát triển đô thị ở Việt Nam” (ISCB) được tổ chức nhằm tổng kết chặng đường 5 năm của dự án được triển khai.

Có thể khẳng định, dự án ISCB là một sáng kiến nổi bật, thúc đẩy phát triển đô thị bền vững thông qua đổi mới thể chế và nâng cao năng lực quản trị.

Hiện nay, trước yêu cầu phát triển bền vững, thích ứng và lấy con người làm trung tâm, Dự án ISCB đã đạt được nhiều kết quả thiết thực như: Xây dựng và đưa vào giảng dạy 6 mô-đun đào tạo chuyên sâu về phát triển đô thị bền vững; thông qua hoạt động theo mô hình Trung tâm Đô thị tiên tiến (Viện Quản lý phát triển đô thị);

Đào tạo 9 khóa học gần 350 cán bộ quản lý và chuyên viên đô thị từ trung ương đến địa phương; 37 giảng viên hiện cũng đã tham gia giảng dạy và điều phối các khóa học; Hỗ trợ các hoạt động cải cách pháp luật quan trọng trong lĩnh vực quy hoạch đô thị; Và đặc biệt là thực hiện thành công các mô hình thí điểm tại Tam Kỳ, Bến Tre, thể hiện rõ tinh thần đổi mới, sự tham gia và phát triển có định hướng.

Với vai trò chủ dự án do Bộ Xây dựng giao, Học viện đã phối hợp với UN- Habitat, SECO, Cục Phát triển đô thị và Vụ Quản lý quy hoạch xây dựng kế hoạch ngân sách, điều hành và báo cáo toàn bộ quá trình triển khai.

Học viện không chỉ điều phối mà còn trực tiếp xây dựng chương trình, tố chức đào tạo, phát triển mạng lưới giảng viên và liên kết chặt chẽ giữa các bên liên quan. Trong bối cảnh đại dịch và tái cơ cấu hành chính, Học viện vẫn duy trì, đảm bảo dự án vận hành hiệu quả, chất lượng.

ISCB là minh chứng cho giá trị của hợp tác đa phương, tiếp cận liên ngành, liên cấp trong phát triển đô thị. Các kết quả và bài học từ dự án là cơ sở quan trọng để tích hợp vào chính sách quốc gia, thúc đẩy chính quyền địa phương hai cấp và xây dựng nền quản trị đô thị hiện đại, nhân văn.

Từ nền tảng hiện trạng đến định hình tương lai đô thị

Phát biểu về tầm nhìn toàn cầu trong phát triển đô thị bền vững và những bài học rút ra từ dự án ISCB, bà Pauline Tamesis - Điều phối viên thường trú của Liên Hợp Quốc tại Việt Nam nhấn mạnh, quá trình đô thị hóa nhanh chóng của Việt Nam đã mang lại những cơ hội to lớn cho tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và giảm nghèo.

Tuy nhiên, cũng đặt ra những thách thức phức tạp và liên quan mật thiết như: suy thoái môi trường, bất bình đẳng không gian, cơ sở hạ tầng quá tải và các hình thức dễ bị tổn thương mới - đặc biệt là trước biến đổi khí hậu và các rủi ro sức khỏe cộng đồng.

Trong bối cảnh này, dự án ISCB đã có những đóng góp ý nghĩa cho sự phát triển đô thị bền vững và toàn diện của Việt Nam. Dự án đã giúp củng cố các thể chế, thí điểm các công cụ thực tiễn và thúc đẩy quy hoạch dựa trên tri thức, lấy con người làm trung tâm. Dự án đã làm được điều này không phải thông qua những tuyên bố lớn lao, mà thông qua công việc đều đặn, nhằm xây dựng năng lực, thử nghiệm các phương pháp tiếp cận, kết nối các thể chế và lắng nghe cộng đồng…

Bên cạnh đó, các đại diện từ Liên hợp quốc và Thụy Sĩ tiếp tục khẳng định vai trò của Việt Nam trong chiến lược phát triển đô thị toàn cầu, đồng thời đánh giá cao tầm nhìn và phương pháp tiếp cận tiến bộ của dự án ISCB, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam vừa trải qua đợt sáp nhập lịch sử.

“Phát triển đô thị bền vững bắt đầu từ thể chế vững mạnh, cộng đồng được trao quyền và quy hoạch một cách toàn diện. Thụy Sĩ tự hào hỗ trợ Việt Nam trong việc kiến tạo những thành phố có khả năng phục hồi, đáng sống và năng động về kinh tế thông qua các chính sách đô thị và năng lực thể chế được tăng cường.”- Ông Aldo de Luca - Phó Đại sứ Thụy Sĩ tại Việt Nam cho biết.

Sự hợp lực giữ Nhà nước, chuyên gia và cộng đồng

Buổi lễ bên cạnh nhìn lại tổng thể các kết quả chính của Dự án ISCB sau 5 năm triển khai, trọng tâm của phần trình bày là minh chứng cho cách tiếp cận quy hoạch có sự tham gia của ba bên giữa chính quyền, chuyên gia và cộng đồng.

Theo ông Lê Dũng - Trưởng thôn Hòa Trung, xã Tam Thanh (Đà Nẵng) chia sẻ, nhờ tham gia các hoạt động của dự án, tôi được các chuyên gia và các cấp ngành hỗ trợ phân tích điểm mạnh, điểm yếu, tiềm năng du lịch đồng thời hướng dẫn cách thức xây dựng sản phẩm du lịch; cách trò chuyện, giao tiếp du khách; được hướng dẫn kỹ năng truyền thông trên các trang mạng xã hội; qua đó thu hút du khách đến với cộng đồng du lịch Tam Thanh…

“Từ việc chỉ bán sản phẩm, dịch vụ của mình chúng tôi dần biết cách kéo du khách vào câu chuyện văn hóa - con người - ẩm thực để du khách hòa mình vào cộng đồng làng chài Tam Thanh; trong số du khách đến địa phương đã có cả du khách nước ngoài đã từng vẽ tranh để lưu lại dấu ấn khi đi qua làng chài này”, ông Lê Dũng khẳng định.

Thông qua các hoạt động thử nghiệm tại Bến Tre và Tam Kỳ, dự án đã tạo điều kiện để cộng đồng đóng vai trò chủ động trong việc hình thành tầm nhìn, thiết kế không gian công cộng và phản hồi chính sách. Hơn 1.000 người dân và cán bộ địa phương đã tham gia vào các hoạt động tham vấn, khảo sát, thiết kế và đồng kiến tạo, thể hiện rõ sự chuyển đổi từ “được quy hoạch” sang “quy hoạch cùng nhau”.

Trong khuôn khổ chương trình, ông Frank D’hondt - cố vấn kỹ thuật trưởng của dự án ISCB, đã trình bày tầm nhìn chiến lược tổng thể của dự án, gắn với các mục tiêu phát triển bền vững và các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Đặc biệt, phiên thảo luận với đại diện các đơn vị thuộc Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, SECO và các học viện đã nhấn mạnh định hướng liên ngành trong công tác lập quy hoạch, đào tạo cán bộ và kết nối tài chính kỹ thuật cho các địa phương trong giai đoạn hậu dự án.

Phát biểu khép lại buổi lễ, ông Ngô Anh Tuấn - Giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng khẳng định, dự án ISCB đã góp phần làm rõ một thực tế rằng phát triển đô thị bền vững không thể chỉ dựa vào đầu tư hạ tầng, mà cần bắt đầu từ thể chế vững, con người mạnh và quy trình minh bạch.

Kết quả từ dự án sẽ tiếp tục được Bộ Xây dựng lồng ghép vào các chương trình hành động quốc gia, tài liệu hướng dẫn kỹ thuật và các chính sách hỗ trợ địa phương trong tương lai.

Đồng thời các kết quả, công cụ và kinh nghiệm thực tiễn từ ISCB sẽ tiếp tục lan tỏa qua mạng lưới chuyên gia, các học viện đào tạo, và cơ chế hỗ trợ kỹ thuật. Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn mới với nhiều thách thức đô thị đa chiều, hành trang mà ISCB để lại sẽ là nền tảng thiết thực để các địa phương không đi một mình trong hành trình phát triển.