Thành Cổ Loa và nỏ thần – Kiệt tác phòng thủ từ thời vua Hùng

Đại Việt  Sử Ký Toàn Thư  và miêu tả Thành Cổ Loa. Ảnh: Vũ Đình Thanh

Thành Cổ Loa – kinh đô của nhà nước Âu Lạc thời An Dương Vương – từ lâu đã được ghi nhận như một trong những công trình quân sự – kiến trúc cổ đại tiêu biểu nhất ở Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Với kết cấu hình ốc, cao đến hàng chục mét, chu vi hàng chục kilômét, công trình không chỉ là biểu tượng quyền lực mà còn là “pháo đài” tối tân của thời kỳ dựng nước. Địa thế này, kết hợp với hào sâu và những cửa thành khéo bố trí, tạo nên khả năng phòng thủ nhiều lớp, tận dụng tối đa địa hình tự nhiên và kỹ thuật xây dựng của cư dân Lạc Việt.

Từ góc nhìn kiến trúc quân sự, thành Cổ Loa không đơn thuần là một công trình đất nện quy mô lớn, mà là minh chứng của tư duy quy hoạch chiến lược. Phương pháp xây xoắn ốc giúp người xưa nâng dần độ cao mà không cần máy móc hiện đại, đồng thời tạo độ ổn định cho công trình. Những lợi thế đó, khi kết hợp với vũ khí tối tân lúc bấy giờ – nỏ thần Cổ Loa – đã tạo nên sức mạnh phòng thủ vượt trội.

Mũi tên đồng Cổ Loa như cung thủ của các vua Hùng được khắc họa trên trống đồng Ngọc Lũ, Cổ Loa.

Theo phân tích của kỹ sư Vũ Đình Thanh và Thượng tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Huy Hiệu, sức mạnh của nỏ thần không chỉ nằm ở cơ chế bắn nhiều mũi tên cùng lúc, mà còn ở bí mật chế tác mũi tên đồng nhỏ gọn, có khả năng tách khỏi thân tên để tận dụng lực trọng trường. Khi bắn từ thành cao hoặc địa hình cao điểm, các mũi tên này đạt uy lực tối đa ở khoảng cách xa, giúp tiêu diệt địch trước khi chúng tiếp cận tuyến phòng thủ.

Những chiến binh thời Hùng Vương, với kỹ thuật bắn cung siêu việt và kỷ luật quân ngũ nghiêm ngặt, đã bảo vệ trọn vẹn bí mật này. Nhiều tư liệu sử học, từ Đại Việt Sử Ký Toàn Thư đến các ghi chép của sử gia Trung Hoa, đều cho thấy quân Tần và nhà Triệu chưa từng phá vỡ phòng tuyến Cổ Loa. Đây là một minh chứng sinh động cho năng lực kết hợp giữa kiến trúc – kỹ thuật – chiến lược quân sự của cha ông ta, trong bối cảnh mà yếu tố “kiến trúc phòng thủ” giữ vai trò then chốt trong việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.

Thượng tướng, Viện Sĩ, Tiến Sĩ, AHLLVTND Nguyễn Huy Hiệu, Trung Tướng Giáo Sư Tiến Sĩ Nguyễn Đình Chiến, Đại tá Giáo Sư Tiến Sĩ Lê Đình Sỹ, Đại tá GSTS Vũ Tang Bồng, cung thủ Phạm Quang Minh và kỹ sư Vũ Đình Thanh bắn nỏ thần phục dựng.

Thượng tướng, Viện sĩ, Tiến sĩ AHLLVTND Nguyễn Huy Hiệu và kỹ sư Vũ Đình Thanh khẳng định: 50 vạn quân Tần đại bại khi đánh vào vùng đất cuối cùng của người Việt là Văn Lang Âu Lạc. Những chiến công oanh liệt đó đã giúp dân tộc ta không bị tiêu diệt và đồng hoá để tồn tại được đến ngày hôm nay. Đóng góp vào những chiến thắng vĩ đại đó là những chiến binh của các vua Hùng, những chiến binh chưa từng bại trận, chưa từng bị giặc bắt sống và Triệu Đà chưa bao giờ dám đặt chân vào vùng đất của các vua Hùng.

Kỹ sư Thanh, chủ nhân của độc quyền sáng chế loại nỏ bắn cùng lúc nhiều mũi tên như nỏ thần xưa khẳng định, Triệu Đà chẳng những không có nỏ thần mà còn chưa bao giờ bắt sống được cung thủ bắn mũi tên đồng Cổ Loa mà hình ảnh được khắc họa rõ nét trên trống đồng Ngọc Lũ, Cổ Loa. Từ bằng chứng rõ ràng nhà Triệu không hề biết tới công nghệ bắn mũi tên đồng Cổ Loa cùng công nghệ dùng lực trọng trường vì mũi tên đồng Cổ Loa có sức sát thương vô cùng khủng khiếp khi bắn từ trên cao, mà chính uy lực của cung thủ thời Hùng Vương được hàng loạt cuốn sử Trung Quốc ca ngợi như “mỗi phát tên bằng đồng xuyên qua hơn chục người”.

Bất kỳ ai cũng có thể rà soát các cuốn sử uy tín cùng thời Triệu Đà như Sử Ký Tư Mã Thiên, Hoài Nam Tử, Đại Việt Sử Ký Toàn thư như Tướng Hiệu và kỹ sư Thanh (trong ảnh ) để thấy rằng không hề có chi tiết Triệu Đà chiếm thành Cổ Loa và đô hộ Âu Lạc.

Thượng tướng, AHLLVTND Nguyễn Huy Hiệu từ chính kinh nghiệm bản thân trong kháng chiến chống Mỹ khẳng định: Công nghệ tận dụng lực trọng trường rất nguy hiểm, Mỹ sử dụng pháo rải đinh rải từ độ cao có 30m hàng nghìn cái đinh bé chỉ 3 cm thôi nhưng đâm từ trên cao vào đầu, vào vai gây nên bao cái chết rất đau đớn cho bộ đội ta. Ngày xưa, quân Tần không hề ẩn nấp, hàng vạn mũi tên đồng còn to hơn đinh lại được bắn từ thành Cổ Loa rất cao mà theo Đại Việt Sử Ký Toàn Thư mô tả “rộng nghìn trượng, cuốn tròn như hình con ốc, cho nên gọi là Loa Thành, lại có tên là thành Tư Long (người nhà Đường gọi là thành Côn Lôn, vì thành rất cao)” hay từ núi cao thì sức sát thương cực kỳ khủng khiếp. 

Chia sẻ với PV, Tướng Hiệu và kỹ sư Thanh nêu rõ, chính nhờ công nghệ lợi dụng lực trọng trường qua sử dụng các mũi tên đồng Cổ Loa nên ở khoảng cách xa nhất thì sức sát thương của mũi tên đồng Cổ Loa mạnh nhất nên ta giết được giặc và giặc không làm gì được ta. Chúng ta chưa cần cận chiến đã bắn chết được rất nhiều giặc từ khoảng cách xa nên quân Tần chưa từng bắt sống được chiến binh của các vua Hùng, Triệu Đà cũng vậy, hoàn toàn không biết gì đến công nghệ này.

Nỏ thần bắn từ thành Cổ Loa hình ốc cao chót vót, có uy lực mạnh nhất ở khoảng cách xa nhất.

Kỹ sư Thanh phân tích, bất kỳ ai chỉ cần học qua lớp 12 cũng đều hiểu rõ là cùng một vận tốc thì đầu mũi tên sẽ bay xa hơn nhiều so với khi cả thân tên và đầu tên, vậy nên quan sát hình ảnh cung thủ, đặc biệt lúc bắn mũi tên đồng Cổ Loa có dẫm lên thân tên thì ai cũng hiểu rằng nếu tách được thân tên, chỉ để đầu mũi tên (tức mũi tên đồng Cổ Loa ) bay đi thì uy lực sẽ rất mạnh.

Thế nhưng bí quyết làm thế nào để tách được mũi tên đồng Cổ Loa bé tí ra khỏi thân tên lại là bí mật ngàn năm, và đây chính là bí mật của nỏ thần huyền thoại. Trong phim tài liệu của Truyền hình trung ương Trung Quốc CCTV9/CNTV họ đã thất bại khi bắn chùm tên ra khỏi ống (chùm tên rơi ngay trước nỏ), tức thất bại trong việc tách đầu mũi tên ra khỏi thân tên mà các chiến binh cung thủ huyền thoại của các vua Hùng nắm rõ cách đây 2300 năm.

Kỹ sư Thanh trình diễn video bắn nỏ thần tại hội nghị sử học lần thứ nhất 15/06/2024.

Điều đáng nói là trong thử nghiệm phục dựng nỏ thần của các nhà khoa học Trung Quốc họ sử dụng mũi tên thông thường bắn thẳng tức là càng xa càng yếu, không hiểu gì về cách bắn sử dụng lực trọng trường của chiến binh thời Hùng Vương, tức cách bắn để xa nhất, mạnh nhất, ta giết được địch mà địch chỉ nhìn được ta.

Thượng tướng AHLLVTND Nguyễn Huy Hiệu cho rằng, sức sát thương khủng khiếp của các mũi tên đồng Cổ Loa có thể kiểm chứng bất cứ lúc nào khi thả từ trên cao, có thể tham chiếu cách sử dụng từ pháo rải đinh sử dụng từ kháng chiến chống Mỹ đến chiến tranh ở Ucraina, từ Flechette thả từ máy bay trong thế chiến 1, nỏ thần phục dựng đã bắn hàng chục mũi tên đồng Cổ Loa xa hàng trăm mét, Đại Việt Sử Ký Toàn Thư ghi rõ ràng thành Cổ Loa cao chót vót là những thông số kỹ thuật để bất cứ ai cũng hiểu nỏ thần có thật và Triệu Đà chưa từng động đến Văn Lang, Âu Lạc.

Nỏ thần bắn được cùng lúc cả vạn mũi tên đồng Cổ Loa nhờ cơ chế đặt tên như cách đặt đinh trong pháo rải đinh ngày nay: trong ống các mũi tên đặt cạnh nhau và nhiều lớp tên.

Thành Cổ Loa và nỏ thần thời An Dương Vương không chỉ là câu chuyện huyền thoại, mà là kết quả của một tư duy kiến trúc, quân sự kết hợp chặt chẽ với khoa học kỹ thuật của thời đại các vua Hùng. Trong bối cảnh hiện nay, khi các giá trị văn hóa – lịch sử đang được nhìn nhận dưới lăng kính đa ngành, di sản Cổ Loa càng khẳng định ý nghĩa to lớn: là biểu tượng của trí tuệ, bản lĩnh và khả năng sáng tạo của dân tộc Việt từ thuở bình minh lịch sử.

Việc tiếp tục nghiên cứu, bảo tồn và khai thác giá trị kiến trúc, quân sự của thành Cổ Loa không chỉ góp phần làm sáng tỏ nhiều khoảng trống trong sử học, mà còn truyền cảm hứng cho tư duy thiết kế, quy hoạch và phát triển bền vững hôm nay. Bởi lẽ, một công trình chỉ thực sự trường tồn khi nó vừa là chứng nhân của quá khứ, vừa là nguồn cảm hứng cho tương lai và thành Cổ Loa chính là một minh chứng sống động cho điều đó.