Thách thức & giải pháp phát triển công trình xanh tại Việt Nam – Góc nhìn từ một đơn vị tư vấn xanh

Có thể nói, sự phát triển công trình xanh (CTX) ở Việt Nam hiện nay đã có những thuận lợi nhất định như có hơn 150 CTX tiên phong, chi phí và lợi ích của CTX ở một chừng mực nào đó đã được kiểm chứng. Ở Việt Nam đã xuất hiện những chuỗi CTX, sự cạnh tranh giữa các chủ đầu tư bắt đầu xuất hiện và nhiều chủ đầu tư chọn “xanh” như một giải pháp tạo thương hiệu trên thị trường. Các cơ quan quản lý nhà nước và nhiều tổ chức quốc tế đã có sự quan tâm tới CTX.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều các tồn tại lớn như các chủ đầu tư lớn chưa sẵn sàng, chưa có tập đoàn bất động sản lớn nào thực hiện chương trình đầu tư CTX, công trình tiết kiệm năng lượng. Vì thị trường chưa lớn nên nhìn chung tư vấn thiết kế và nhà thầu chưa quan tâm đúng mức. Đồng thời, chi phí tư vấn, xây dựng tăng, nhận thức chưa đầy đủ nên mức độ còn hạn chế. Và trên hết, chưa có sự quyết liệt thúc đẩy từ phía Nhà nước.

Do vậy các giải pháp ngắn hạn đặt ra là:

Tập trung thuyết phục chủ đầu tư (lớn): Tư vấn thiết kế, Nhà thầu bắt buộc phải thực hiện CTX; Sẽ có nhiều CTX sau dự án đầu tiên. Rất cần cơ chế ưu đãi kích thích ban đầu. Nếu ngân sách có hạn, mỗi chủ đầu tư có thể được hưởng ưu đãi cho 01 công trình đầu tiên thực hiện xanh. Tiêu chí chọn lựa công trình nhận ưu đãi nên là các công trình quy mô vừa đến lớn; Phải có tư vấn xanh tham gia từ đầu; Cần có báo cáo phân tích lợi ích do việc áp dụng CTX để rút kinh nghiệm và nhân rộng.

Cần mạnh dạn thử nghiệm CTX với các công trình vốn ngân sách: Chọn công trình đã có thiết kế cơ sở và công trình triển khai từ đầu, thử nghiệm cho 5-10 công trình tiêu biểu; Từ đó rút ra các thông tin kinh nghiệm cụ thể làm cơ sở cho việc ban hành các chính sách cụ thể để nhân rộng.

Các giải pháp trong dài hạn (nhưng cần thực hiện ngay): Bộ Xây dựng cần đứng ra chủ trì một chương trình hành động liên thông bộ, có sự phối hợp của các bộ khác, như: Bộ Công Thương cần san sẻ ngân sách từ việc giảm đầu tư nhà máy điện & truyền tải; Bộ Tài chính cần điều chỉnh các chính sách về định mức cho các dự án xanh; Bộ Kế hoạch và Đầu tư xem xét điều chỉnh việc quy định cấp vốn cho các dự án xanh và tiết kiệm năng lượng; Bộ Tài Nguyên và Môi trường cần phối hợp trong các ưu đãi liên quan đến đất đai; và Bộ Giáo Dục và Đào tạo cần đưa các nội dung phát triển bền vững vào các cấp đào tạo; Bộ Giao Thông Vận tải phối hợp các tuyến giao thông công cộng/xe điện. Như vậy, rất cần một chính sách liên ngành và đồng bộ trong thúc đẩy CTX./.

Ông Đỗ Hữu Nhật Quang – Công ty Tư vấn CTX GREENVIET