Kích hoạt tăng trưởng: Chính sách vi mô đột phá và mục tiêu hai con số

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhấn mạnh, diễn đàn được tổ chức vào thời điểm đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi đổi mới mô hình tăng trưởng sâu sắc hơn để từng bước đạt tốc độ tăng trưởng hai con số. 

Đây được xác định không đơn thuần là chỉ tiêu về quy mô hay tốc độ, mà là yêu cầu tạo ra bước chuyển về chất lượng thể chế, năng suất, năng lực công nghệ, sức cạnh tranh của doanh nghiệp và hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Để ổn định kinh tế vĩ mô trong những năm qua mới là điều kiện cần, còn năng lực tăng trưởng thực tế được tạo ra ở cấp độ doanh nghiệp, ngành, địa phương và từng dự án đầu tư cụ thể. 

Một nền kinh tế khó có thể tăng trưởng nhanh khi doanh nghiệp còn mất nhiều thời gian, chi phí cho thủ tục hành chính, khiến chi phí đầu vào tăng cao; khi đất đai, dữ liệu, công nghệ và nhân lực chưa được đưa vào sử dụng hiệu quả. Bên cạnh việc củng cố nền tảng vĩ mô, cần chuyển mạnh trọng tâm sang cải cách vi mô có tính đột phá, tác động trực tiếp vào các điểm nghẽn của sản xuất, kinh doanh, tạo chuyển biến rõ về chi phí, năng suất và khả năng tiếp cận nguồn lực của doanh nghiệp. 

Ba yêu cầu được đặt ra để các đột phá vi mô thực sự trở thành động lực tăng trưởng hai con số gồm: chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển; chuyển từ chính sách bình quân sang chính sách có trọng tâm, ưu tiên nguồn lực cho những ngành, doanh nghiệp có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa lớn; và coi chất lượng thực thi là một bộ phận cấu thành của chính sách, bởi sự chậm trễ trong triển khai cũng là một dạng chi phí của nền kinh tế.

Theo TS. Phạm Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, mục tiêu tăng trưởng bình quân 10% trong giai đoạn 2026-2030 là thách thức rất lớn khi trong suốt 20 năm qua, tốc độ tăng trưởng bình quân của các giai đoạn 5 năm chỉ dao động khoảng 6,2-6,3%. 

TS. Phạm Anh Tuấn cho rằng, để đạt mục tiêu này, Việt Nam cần dựa trên hai động lực cốt lõi là nâng cao năng suất lao động và phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Trong đó, doanh nghiệp sẽ là trung tâm của quá trình tăng trưởng.

Tham luận tại diễn đàn, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cho rằng: Bài toán lớn đặt ra hiện nay là khi dư địa cho các chính sách vĩ mô truyền thống đang hẹp lại nhằm bảo đảm an toàn hệ thống, động lực tăng trưởng tiếp theo cần đến từ sự đột phá của các chính sách vi mô. 

Diễn đàn tập trung mổ xẻ và đề xuất giải pháp trên 4 trụ cột: thể chế đột phá cho các khu kinh tế, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế; đổi mới chính sách thuế và tài khóa hỗ trợ tăng trưởng; tháo gỡ điểm nghẽn dòng vốn thông qua chính sách tín dụng linh hoạt; và xây dựng thể chế cho trí tuệ nhân tạo như một động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế. Bên cạnh việc tiếp tục củng cố nền tảng vĩ mô, cần chuyển mạnh trọng tâm sang cải cách vi mô có tính đột phá. 

Đó là những cải cách có khả năng tác động trực tiếp vào các điểm nghẽn của hoạt động sản xuất kinh doanh; tạo ra những thay đổi rõ ràng về chi phí, năng suất, khả năng tiếp cận nguồn lực và động lực đổi mới của hàng triệu chủ thể kinh tế.

Cũng tại diễn đàn, các diễn giả đã đề cập đến nhiều nội dung liên quan đến chính sách đột phá cho khu kinh tế, khu thương mại tự do; đổi mới chính sách thuế nhằm hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số; đổi mới chính sách tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh nhiều biến động; cũng như thể chế cho trí tuệ nhân tạo như một động lực tăng trưởng mới. 

Các đại biểu cho rằng, tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới phải dựa nhiều hơn vào năng suất và năng lực nội tại của doanh nghiệp; điểm nghẽn chính hiện nay không chỉ nằm ở tổng cầu mà còn ở thể chế vi mô, nguồn lực, thị trường và đổi mới sáng tạo. Đột phá về thể chế, chính sách thuế, tín dụng, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo phải trở thành những động lực mới để đưa Việt Nam tiến tới tăng trưởng hai con số bền vững và hiệu quả.