Khát vọng thế kỷ vào Top 100 thành phố đáng sống nhất thế giới của TP.HCM: “Mệnh lệnh” mở đường cho mô hình đô thị đa cực

Định chuẩn “thành phố đáng sống”

“Khu vực nội thành đã bê tông hoá gần như toàn bộ. Mật độ xây dựng rất cao, trong khi diện tích cây xanh rất ít, chỉ đạt 0,55m2/người”, TSKH. KTS. Ngô Viết Nam Sơn thẳng thắn nhận định tại buổi tọa đàm “TP.HCM xoay trục Tây Bắc: Tầm nhìn hình thành cực đô thị công viên tri thức mới” mới đây.

Trước khi sáp nhập, TP.HCM có tổng dân số lên tới gần 10 triệu người với diện tích chỉ hơn 2.095 km2. Người dân nội đô bị “trói buộc” trong chiếc áo không gian chật hẹp, dẫn đến khủng hoảng không gian sống. Kẹt xe dai dẳng, ngập úng triền miên và mảng xanh biến mất là những nỗi đau của cư dân vùng lõi.

Phân tích sâu hơn về những thiệt hại kinh tế từ sự quá tải đô thị, TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh, thiệt hại lớn nhất của việc tập trung quá mức vào lõi đô thị là chi phí. Đó là chi phí về thời gian di chuyển, giải quyết ô nhiễm môi trường và chi phí sức khỏe.

“Nếu tiếp tục phát triển sẽ gây ra nghẽn không chỉ về giao thông mà còn là nghẽn khả năng phát triển”, TS. Nguyễn Sĩ Dũng nhận định.

Để giải quyết vấn đề của TP.HCM, KTS. Ngô Viết Nam Sơn cho rằng, sau sáp nhập, TP.HCM trở thành một siêu đô thị với quỹ đất tăng gấp ba lần. Không có lý do gì thành phố lại tiếp tục nhồi nhét nhà cao tầng vào khu vực nội thành.

Trong bối cảnh đó, mục tiêu bước vào Top 100 thành phố có chất lượng sống tốt nhất thế giới đang trở thành la bàn định hướng cho toàn bộ chiến lược tái thiết đô thị của TP.HCM.

Trên thế giới, tiêu chuẩn “đáng sống” được định vị khắt khe qua 5 trụ cột: sự ổn định, y tế, văn hóa - môi trường, giáo dục và hạ tầng. Ở các đô thị dẫn đầu hiện nay, mảng xanh là di sản bất khả xâm phạm, còn tiện ích công cộng là đặc quyền mà mọi cư dân đều được tiếp cận. 

 Tầm nhìn khắt khe đó buộc thị trường bất động sản phải chuyển mình thoát khỏi tư duy cũ, mô hình cũ. Cốt lõi của cuộc bứt phá này là chiến lược phát triển đa cực, đa trung tâm gắn chặt với giao thông công cộng (TOD) và mô hình “đô thị 15 phút”.

Theo KTS. Ngô Viết Nam Sơn, mỗi cực tăng trưởng mới phải tự hoàn thiện các chức năng sống, làm việc, giáo dục và y tế tại chỗ.

“Chỉ khi kiến tạo trọn vẹn hệ sinh thái sống, triệt tiêu sự phụ thuộc vào nội đô, bài toán giãn dân mới thực sự khả thi và thuyết phục”, ông khẳng định.

Tây Bắc và Đông Nam - Hai “lưu vực sống” định hình tương lai đô thị TP.HCM

Bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ nhất, bản đồ TP.HCM đã ghi nhận sự xuất hiện của những mảnh ghép siêu đô thị đầu tiên tại hai cực trọng điểm là Tây Bắc gồm Hóc Môn, Củ Chi và Đông Nam với trọng điểm Cần Giờ.

Việc lựa chọn hai hướng đi này không phải là sự phân bổ quỹ đất ngẫu nhiên, mà mang tính chiến lược dài hạn, đánh dấu việc áp dụng những mô hình quy hoạch ưu việt nhất thế giới vào thực tiễn phát triển để hướng tới tầm nhìn 100 năm.

Tại Tây Bắc, Hóc Môn là tọa độ vàng nhờ cao độ 5-10m so với mực nước biển, “miễn nhiễm” tự nhiên với mọi nguy cơ ngập lụt, triều cường. KTS. Ngô Viết Nam Sơn phân tích, trong khi nội đô (cao độ 0,5-2m) đối mặt nguy cơ ngập lụt trong 150 năm tới, thì Tây Bắc vẫn an toàn tuyệt đối.

“Đây là kịch bản chuẩn bị cho tương lai. Định hướng phát triển vùng Tây Bắc không chỉ đáp ứng nhu cầu hiện tại mà còn là dư địa để 100 năm sau con cháu chúng ta vẫn còn không gian phát triển”, ông nhấn mạnh.

Tại Tây Bắc, siêu đô thị tiên phong Vinhomes Sài Gòn Park với môi trường sống xanh, hệ sinh thái ESG, tiện ích tri thức, tiện nghi sống toàn diện kiến tạo nơi đáng sống bậc nhất TP.HCM, sẵn sàng đón làn sóng giãn dân từ nội đô và dịch chuyển của cộng đồng tinh hoa toàn cầu.

Ở phía đối trọng, cực Đông Nam mang trên mình một sứ mệnh khác biệt. Với vị trí tựa lưng vào rừng, mặt tiền hướng biển, khu vực này đang được định hướng trở thành đô thị sinh thái biển, một đô thị zero-carbon điển hình. Tại đây, siêu độ thị ESG++ Vinhomes Green Paradise thiết lập chuẩn mực sống mới về sự hòa hợp, bảo tồn và tái sinh thiên nhiên.

Cùng với bệ phóng là hệ thống hạ tầng giao thông kết nối liên vùng đang được đẩy mạnh, như cao tốc TP.HCM - Mộc Bài, Vành đai 3, metro số 2 ở phía Tây Bắc, cầu Cần Giờ, đường sắt tốc độ cao Bến Thành - Cần Giờ, đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu ở trục Đông Nam, các siêu đô thị đa tiện ích tại Hóc Môn hay Cần Giờ sẽ tạo ra một lực hút ly tâm vô hình nhưng vô cùng mãnh liệt đối với cư dân nội đô và dòng vốn đầu tư.

“Đối với các tập đoàn công nghiệp và công nghệ lớn, việc lựa chọn địa điểm đầu tư ngày nay không chỉ dựa trên chi phí hay hạ tầng kỹ thuật, mà còn phụ thuộc rất lớn vào chất lượng môi trường sống và hệ sinh thái đô thị. Nếu xây dựng được một môi trường sống tốt, có chất lượng đô thị cao, dịch vụ đầy đủ và không gian xanh hợp lý, thì sẽ tạo ra sức hút tự nhiên đối với chuyên gia, kỹ sư và lao động chất lượng cao”, TS. Nguyễn Sĩ Dũng nhận định.

Hơn cả nhiệm vụ giải nén cho khu vực trung tâm, sự vươn mình của các siêu đô thị sinh thái, tri thức tiên phong chính là những viên gạch nền móng vững chắc nhất để TP.HCM bứt phá, hiện thực hóa khát vọng thế kỷ: ghi danh vào Top 100 thành phố đáng sống nhất toàn cầu.