Kết nối tri thức, kiến tạo tương lai giáo dục Nhật Bản – ASEAN

Ngày 25/6, tại Hà Nội, Hội thảo Quốc tế Nhật Bản – ASEAN về Giáo dục lần thứ tư (Japan–ASEAN Symposium on Education 2026 - JASE 4) với chủ đề “Hợp tác giáo dục giữa Nhật Bản và ASEAN trong bối cảnh thế giới mới” đã diễn ra tại Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Hội thảo do Câu lạc bộ Cựu lưu học sinh Việt Nam tại Nhật Bản (VAJA) chủ trì, phối hợp với Liên hiệp các Hội cựu lưu học sinh các nước Đông Nam Á tại Nhật Bản (ASCOJA), ASJA International, Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội, Viện Nghiên cứu Phát triển Văn hóa, Ngôn ngữ và Giáo dục (CLEF) cùng nhiều đối tác trong nước và quốc tế tổ chức.

Diễn đàn học thuật uy tín của khu vực

Được khởi xướng từ năm 2015, JASE đã trở thành một trong những diễn đàn học thuật quốc tế uy tín, góp phần thúc đẩy đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm và tăng cường hợp tác giáo dục giữa Nhật Bản với các quốc gia ASEAN. Sau các kỳ hội thảo được tổ chức tại Hà Nội và Đà Nẵng, JASE 4 tiếp tục trở lại Thủ đô, đánh dấu hơn một thập niên phát triển của một diễn đàn có sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng giáo dục khu vực.

Hội thảo năm nay quy tụ đông đảo các nhà hoạch định chính sách, nhà quản lý giáo dục, chuyên gia, giảng viên, nhà nghiên cứu và đại diện nhiều tổ chức giáo dục đến từ Nhật Bản và các quốc gia ASEAN. Sự kiện còn có sự tham dự của đại diện các cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, trường đại học và doanh nghiệp của Việt Nam và Nhật Bản.

Đặc biệt, hội thảo vinh dự đón tiếp Ngài Ito Naoki, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam; ông Takebe Tsutomu, Cố vấn đặc biệt của Liên minh Nghị sĩ Hữu nghị Nhật Bản - Việt Nam; ông Hikihara Takeshi, Thành viên Ban Giám đốc ASJA International, nguyên Đại sứ Nhật Bản tại Lào cùng đại diện nhiều tổ chức uy tín như Japan Foundation, JICA, JETRO, JASSO, Quỹ Quốc tế Toshiba, ANA và nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam.

Sự hiện diện của các nhà ngoại giao, học giả và doanh nghiệp cho thấy giáo dục ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quan hệ hợp tác chiến lược giữa Nhật Bản và các quốc gia ASEAN, trong đó có Việt Nam.

Giáo dục trước những yêu cầu đổi mới

Thế giới đang chứng kiến những biến đổi nhanh chóng và phức tạp. Chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, sự dịch chuyển của các chuỗi cung ứng toàn cầu, những tác động của biến đổi khí hậu và xu hướng già hóa dân số đang đặt ra những thách thức mới đối với mọi quốc gia.

Trong bối cảnh đó, giáo dục không còn chỉ dừng lại ở việc truyền tải tri thức mà phải hướng đến hình thành những công dân toàn cầu có khả năng thích ứng, sáng tạo, tư duy phản biện và học tập suốt đời.

Chính vì vậy, chủ đề “Hợp tác giáo dục giữa Nhật Bản và ASEAN trong bối cảnh thế giới mới” được đánh giá mang ý nghĩa thời sự sâu sắc. Hội thảo đã trở thành diễn đàn để các nhà quản lý, chuyên gia và nhà giáo dục cùng trao đổi những góc nhìn mới, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời đề xuất các sáng kiến hợp tác nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho khu vực.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của hội thảo là báo cáo chuyên đề của ông Takebe Tsutomu - chính khách có nhiều đóng góp nổi bật cho quan hệ hữu nghị Việt Nam - Nhật Bản trong nhiều thập kỷ qua.

Những chia sẻ của ông đã mang đến các góc nhìn chiến lược về phát triển nguồn nhân lực, hợp tác giáo dục quốc tế và vai trò của thế hệ trẻ trong việc thúc đẩy quan hệ giữa Nhật Bản với Việt Nam và ASEAN trong giai đoạn mới.

Bên cạnh đó, các tham luận của các chuyên gia giáo dục, nhà nghiên cứu đến từ nhiều quốc gia cũng đã phân tích sâu những thách thức và cơ hội mà hệ thống giáo dục đang đối mặt trước sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo.

Tăng cường kết nối tri thức trong bối cảnh mới

Phát biểu về ý nghĩa của hội thảo, TS Ngô Minh Thủy, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Văn hóa, Ngôn ngữ và Giáo dục (CLEF) nhấn mạnh rằng, trong bối cảnh thế giới đang thay đổi nhanh chóng, giáo dục cần được đặt trong mối liên kết chặt chẽ giữa các quốc gia nhằm cùng nhau giải quyết những vấn đề chung của nhân loại.

Theo TS Ngô Minh Thủy, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và quá trình toàn cầu hóa đang làm thay đổi căn bản phương thức dạy và học. Điều đó đòi hỏi các cơ sở giáo dục phải không ngừng đổi mới, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế để chia sẻ kinh nghiệm, nguồn lực và tri thức.

TS Ngô Minh Thủy cho rằng, JASE 4 không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật đơn thuần mà còn là không gian kết nối các nhà giáo dục, nhà nghiên cứu và các nhà hoạch định chính sách của Nhật Bản và ASEAN.

“Trong bối cảnh hiện nay, khi thế giới đang đối diện với nhiều thách thức như chuyển đổi số, biến đổi khí hậu, già hóa dân số và những biến động địa chính trị, việc tăng cường hợp tác giáo dục có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hội thảo là cơ hội để các bên cùng chia sẻ kinh nghiệm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và xây dựng các mô hình hợp tác hiệu quả nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho khu vực”, TS Ngô Minh Thủy nhấn mạnh.

Theo Viện trưởng Viện CLEF, giáo dục không chỉ góp phần phát triển kinh tế mà còn đóng vai trò là cầu nối văn hóa, tăng cường hiểu biết lẫn nhau, thúc đẩy hòa bình và phát triển bền vững trong khu vực.

Những trao đổi tại hội thảo sẽ góp phần mở ra nhiều cơ hội hợp tác mới trong nghiên cứu khoa học, trao đổi học giả, phát triển chương trình đào tạo liên ngành và đào tạo thế hệ lãnh đạo trẻ có năng lực hội nhập quốc tế.

Nhiều vấn đề chiến lược được thảo luận

Về mặt học thuật, hội thảo ghi nhận 20 báo cáo khoa học được lựa chọn trình bày, trong đó có 2 báo cáo tại phiên toàn thể và 18 báo cáo tại các tiểu ban chuyên đề với sự tham gia của các diễn giả quốc tế và Việt Nam.

Các tham luận tập trung vào nhiều vấn đề mang tính thời sự và chiến lược như phát triển nguồn nhân lực, hợp tác giáo dục quốc tế, giảng dạy ngoại ngữ, giao lưu ngôn ngữ - văn hóa, đào tạo thế hệ lãnh đạo kế cận, chuyển đổi số và tác động của trí tuệ nhân tạo đối với giáo dục.

Đặc biệt, nhiều ý kiến cho rằng, trong bối cảnh AI ngày càng phát triển mạnh mẽ, giáo dục cần chuyển từ mô hình truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, lấy người học làm trung tâm và khuyến khích đổi mới sáng tạo.

Các trường đại học cũng cần đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, trao đổi sinh viên, giảng viên và xây dựng các chương trình đào tạo liên kết nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động toàn cầu.

Không chỉ dừng lại ở việc chia sẻ các kết quả nghiên cứu, các phiên thảo luận còn mở ra nhiều sáng kiến thiết thực nhằm tăng cường kết nối giữa các cơ sở giáo dục, thúc đẩy hình thành mạng lưới hợp tác giáo dục bền vững giữa Nhật Bản và các quốc gia ASEAN.

Chung tay kiến tạo tương lai

Ban Tổ chức khẳng định, JASE 4 không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật mà còn là không gian kết nối các nhà giáo dục, nhà nghiên cứu và các nhà hoạch định chính sách của Nhật Bản và ASEAN, góp phần tăng cường hiểu biết lẫn nhau, thúc đẩy hợp tác giáo dục và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Là đơn vị đồng tổ chức và đồng hành xuyên suốt từ JASE 1 đến JASE 4, Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò cầu nối tri thức, văn hóa và hợp tác quốc tế giữa Việt Nam, Nhật Bản và ASEAN.

Trong một thế giới đầy biến động, hợp tác giáo dục đang trở thành một trong những trụ cột quan trọng để các quốc gia cùng thích ứng và phát triển. Những diễn đàn như JASE không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mà còn vun đắp tình hữu nghị, tăng cường sự hiểu biết và hướng tới một cộng đồng ASEAN phát triển bền vững, thịnh vượng và giàu bản sắc trong tương lai.