Hạ tầng sạc xe điện: Mắt xích quan trọng trong quá trình chuyển đổi xanh đô thị

Ông Nguyễn Đức Vinh, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phát triển Trạm sạc Toàn cầu V-Green, chia sẻ về vai trò của hạ tầng sạc trong thúc đẩy giao thông điện hóa và quá trình chuyển đổi xanh đô thị.

Phát triển hạ tầng giao thông tĩnh trong các khu đô thị, khu nhà ở cao tầng với mục tiêu đáp ứng nhu cầu phát triển xe điện tại Việt Nam, ông Nguyễn Đức Vinh, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Phát triển Trạm sạc Toàn cầu V-Green đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn từ quá trình triển khai mạng lưới trạm sạc trên cả nước, đồng thời đưa ra những kiến nghị nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn đang cản trở sự phát triển của hạ tầng xe điện.

Những điểm nghẽn từ thực tiễn triển khai

Trong những năm gần đây, nhu cầu sử dụng xe điện tại Việt Nam tăng trưởng nhanh chóng, kéo theo yêu cầu phát triển hệ thống trạm sạc với quy mô ngày càng lớn. Tuy nhiên, quá trình triển khai tại các khu dân cư, chung cư cao tầng và trung tâm thương mại đang gặp phải nhiều rào cản về kỹ thuật và pháp lý.

Một trong những vấn đề nổi bật hiện nay là khoảng trống về hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn dành riêng cho khu vực trạm sạc xe điện. Trong khi phần lớn các công trình nhà ở cao tầng đã được thẩm duyệt và nghiệm thu PCCC trước khi đưa vào sử dụng, việc bổ sung trạm sạc lại phát sinh những yêu cầu mới liên quan đến đánh giá mức độ an toàn, tổ chức không gian và giải pháp kỹ thuật.

Sự thiếu thống nhất trong các hướng dẫn chuyên ngành khiến quá trình triển khai tại nhiều địa phương gặp khó khăn. Doanh nghiệp đầu tư, chủ đầu tư dự án và ban quản lý tòa nhà đều phải đối mặt với những cách hiểu khác nhau trong quá trình thực hiện, dẫn đến kéo dài thời gian triển khai và làm tăng chi phí đầu tư.

Nhu cầu sử dụng trạm sạc xe điện ngày càng gia tăng, đặt ra yêu cầu đẩy nhanh đầu tư, mở rộng mạng lưới hạ tầng sạc nhằm đáp ứng tốc độ phát triển của phương tiện điện và thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh.

Bên cạnh vấn đề về an toàn, hạ tầng điện cũng là thách thức không nhỏ. Phần lớn các chung cư được xây dựng trong giai đoạn trước khi xe điện trở nên phổ biến nên chưa tính toán nhu cầu cấp điện cho hệ thống sạc. Khi số lượng phương tiện điện gia tăng, hệ thống điện hiện hữu bắt đầu bộc lộ những hạn chế về công suất và khả năng dự phòng.

Nhiều trường hợp cần bổ sung nguồn điện riêng hoặc nâng cấp hệ thống kỹ thuật để đáp ứng nhu cầu sử dụng thực tế. Tuy nhiên, quá trình này thường gặp khó khăn do hạn chế về không gian kỹ thuật, chi phí đầu tư lớn và thủ tục triển khai phức tạp. Đây là vấn đề cần có giải pháp đồng bộ về quy hoạch nguồn điện và cơ chế hỗ trợ phù hợp khi nhu cầu sử dụng xe điện của người dân ngày càng lớn.

Một khó khăn khác xuất phát từ cơ chế phối hợp giữa các bên liên quan. Hiện nay, việc triển khai trạm sạc tại nhiều khu chung cư chủ yếu dựa trên sự thống nhất giữa đơn vị vận hành với ban quản lý hoặc ban quản trị tòa nhà. Trong khi đó, chưa có các hướng dẫn đồng bộ từ cấp quản lý nhà nước đối với việc tổ chức không gian, bố trí hạ tầng và khai thác vận hành hệ thống sạc trong các công trình hiện hữu.

Những bất cập này cho thấy hạ tầng sạc đang trở thành một bài toán đô thị chứ không còn là vấn đề riêng của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ.

Cần đưa hạ tầng sạc vào quy hoạch phát triển đô thị

Từ thực tiễn triển khai mạng lưới trạm sạc, ông Nguyễn Đức Vinh cho rằng việc phát triển hạ tầng xe điện cần được nhìn nhận như một cấu phần quan trọng của hệ thống hạ tầng đô thị hiện đại.

Theo đó, giải pháp đầu tiên là sớm xây dựng và ban hành hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn riêng đối với các khu vực lắp đặt trạm sạc xe điện. Việc hoàn thiện khung pháp lý không chỉ tạo cơ sở cho công tác thẩm duyệt, kiểm tra và vận hành mà còn giúp các doanh nghiệp chủ động hơn trong quá trình đầu tư.

Song song với đó, cần có chiến lược dài hạn về hạ tầng năng lượng phục vụ giao thông điện hóa. Các dự án nhà ở cao tầng, khu đô thị mới và trung tâm thương mại cần được tính toán nguồn điện dự phòng ngay từ giai đoạn quy hoạch, thiết kế. Đối với các công trình hiện hữu, cần có cơ chế hỗ trợ đấu nối và kéo nguồn điện riêng trong trường hợp cần thiết nhằm bảo đảm khả năng vận hành ổn định của hệ thống sạc.

Hạ tầng trạm sạc xe điện được đầu tư tại các khu chung cư góp phần đáp ứng nhu cầu của cư dân, thúc đẩy sử dụng phương tiện giao thông xanh và tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi xanh đô thị.

Một giải pháp quan trọng khác là cho phép áp dụng linh hoạt các loại trụ sạc với công suất khác nhau tùy theo đặc điểm từng công trình. Thay vì áp dụng một mô hình cứng nhắc, việc lựa chọn công suất sạc cần dựa trên hiện trạng hạ tầng điện, nhu cầu thực tế của cư dân và khả năng vận hành của từng tòa nhà. Cách tiếp cận này vừa giúp tối ưu hiệu quả đầu tư vừa bảo đảm yêu cầu an toàn trong khai thác lâu dài.

Đặc biệt, theo ông Nguyễn Đức Vinh, hạ tầng sạc cần được tích hợp ngay từ giai đoạn quy hoạch phát triển đô thị. Nếu như trước đây các bãi đỗ xe, hệ thống cấp điện hay cấp nước được xem là những cấu phần thiết yếu của một khu đô thị hiện đại thì trong tương lai, hạ tầng sạc xe điện cũng cần được xác định là một bộ phận không thể thiếu.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng và phát triển giao thông xanh, việc xây dựng mạng lưới trạm sạc an toàn, đồng bộ và thuận tiện sẽ đóng vai trò quyết định đối với sự phát triển của thị trường xe điện. Không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp hay người sử dụng phương tiện, đây còn là yêu cầu tất yếu trong quá trình tái cấu trúc hạ tầng đô thị theo hướng bền vững, thích ứng với những xu thế phát triển mới của thế giới.

Những kiến nghị từ thực tiễn của V-Green cho thấy, để giao thông điện hóa phát triển bền vững, cần sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan quản lý, ngành điện, chủ đầu tư và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ. Chỉ khi các điểm nghẽn về quy chuẩn kỹ thuật, hạ tầng điện và cơ chế quản lý được tháo gỡ, hệ thống trạm sạc mới có thể phát triển tương xứng với tốc độ tăng trưởng của phương tiện điện, tạo nền tảng cho một hệ sinh thái giao thông xanh trong tương lai.