Đại biểu Quốc hội đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia kiểm soát các dự án lấn biển

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 21/8, Quốc hội đã thảo luận tại Tổ về ba nội dung: cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị; dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập với cá nhân và doanh nghiệp; và việc tách dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập.

Thảo luận tại Tổ 11 (gồm Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đoàn thành phố Hải Phòng và tỉnh Quảng Ngãi), các đại biểu đã thảo luận, đóng góp nhiều ý kiến về việc xây dựng hành lang pháp lý đột phá cho khu đô thị lấn biển.

Đại biểu Vũ Văn Tiến, ĐBQH đoàn thành phố Hải Phòng cho biết, lấn biển đang trở thành xu hướng phát triển tại nhiều quốc gia trên thế giới, nhất là ở những nơi có nhu cầu mở rộng không gian đô thị và quỹ đất phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Dẫn chứng cụ thể, theo đại biểu Vũ Văn Tiến, sân bay Kansai (Nhật Bản) được xây dựng ngoài biển Osaka từ năm 1987, sau 20 năm lên kế hoạch. Đây là một dự án khổng lồ và tốn kém, với tổng chi phí lên đến 14 tỷ USD vào thời điểm đó - tương đương gần 40 tỷ USD ngày nay. 

Hay như Singapore hiện lấn biển mạnh nhất thế giới, khoảng 25% (từ 580km2 ban đầu, hiện diện tích đã lên đến khoảng 730km2 và đang tiếp tục).

Đối với Việt Nam, một quốc gia có đường bờ biển dài nhưng quỹ đất tại nhiều khu vực đồng bằng ven biển còn hạn chế, việc lấn biển để tạo thêm không gian phát triển có sức hấp dẫn rất lớn. Vì vậy, việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động lấn biển là yêu cầu thực tiễn, đồng thời tạo cơ sở để quản lý, kiểm soát và định hướng hoạt động này một cách chặt chẽ, bền vững.

Đối với Việt Nam, đại biểu cho rằng với đường bờ biển dài nhưng quỹ đất tại nhiều khu vực đồng bằng ven biển còn hạn chế, việc lấn biển để tạo thêm không gian phát triển có sức hấp dẫn rất lớn. “Việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động lấn biển là yêu cầu thực tiễn, đồng thời tạo cơ sở để quản lý, kiểm soát và định hướng hoạt động này một cách chặt chẽ và bền vững”, đại biểu Vũ Văn Tiến nêu.

Có cơ chế kiểm soát, đảm bảo hiệu quả chính sách

Bên cạnh sự đồng tình cao với việc xây dựng cơ chế đặc thù, các đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát chặt chẽ để bảo đảm hiệu quả lâu dài của chính sách.

Đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) cho rằng, lấn biển đang trở thành xu hướng phát triển tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Tuy nhiên, theo đại biểu Vũ Văn Tiến, đi cùng với lấn biển, mở rộng không gian phát triển, cần lưu ý: hoạt động lấn biển có thể phá hủy hoặc làm suy giảm hệ sinh thái ven bờ; làm thay đổi quá trình bồi tụ. Đi cùng với đó là nguy cơ thiên tai có thể gia tăng; thậm chí có thể làm đảo lộn đời sống, sinh kế, phong tục, tập quán và không gian văn hóa của cộng đồng dân cư ven biển.

Đề xuất giải pháp để hạn chế các tác động tiêu cực từ các dự án, khu đô thị lấn biển, đại biểu Vũ Văn Tiến đề xuất:

Trước hết, cần xây dựng chiến lược và quy hoạch tổng thể về lấn biển ở phạm vi quốc gia. Trên cơ sở đó, xác định rõ khu vực được phép lấn biển, quy mô tối đa của từng vùng và giới hạn diện tích phù hợp. Khu vực lấn biển, nếu được xác định trong quy hoạch, phải được xem là một thành phần bắt buộc của hệ thống quy hoạch tổng thể. Quy mô, mật độ, chức năng sử dụng và mức độ khai thác phải được cân đối với khả năng chịu tải của môi trường và được cơ quan có thẩm quyền xem xét, điều phối thống nhất.

“Không nên cho phép hoạt động lấn biển phát triển tự phát, không giới hạn hoặc chỉ dựa trên đề xuất riêng lẻ của từng nhà đầu tư. Cần có cơ chế kiểm soát tổng thể ở cấp quốc gia và cấp vùng, bảo đảm sự thống nhất giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường, an ninh, quốc phòng và lợi ích cộng đồng”, đại biểu Vũ Văn Tiến đề xuất.

Cũng theo đại biểu, mọi hoạt động lấn biển cần được đặt trên nền tảng nghiên cứu khoa học, công nghệ và đánh giá tác động đầy đủ. Đồng thời, cần xây dựng một hệ thống quản lý và cơ sở dữ liệu thống nhất ở phạm vi quốc gia để theo dõi, dự báo, kiểm soát các dự án lấn biển; qua đó bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường, ổn định đời sống người dân và phát triển bền vững lâu dài.