Diễn đàn Chuyển đổi số ngành Công Thương 2025: Thúc đẩy chuyển đổi kép, kiến tạo tăng trưởng xanh

Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam tăng tốc ứng dụng công nghệ và thúc đẩy tăng trưởng xanh, đặt ra yêu cầu cấp bách về đổi mới, hiện đại hóa chuỗi giá trị và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành Công Thương trong giai đoạn hội nhập ngày càng sâu rộng.

Tăng tốc chuyển đổi số – yêu cầu của nền kinh tế số và tăng trưởng xanh

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh bối cảnh kinh tế thế giới duy trì tăng trưởng, được dẫn dắt bởi dịch vụ, tiêu dùng số và đổi mới sáng tạo. Đối với Việt Nam, kinh tế số tiếp tục cải thiện rõ rệt và đang trở thành trụ cột mới giúp nâng cao năng suất, mở rộng thị trường và tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế. Thương mại điện tử bán lẻ được dự báo vượt mốc 25 tỷ USD, tiếp tục giữ vai trò trụ cột của nền kinh tế Internet.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân phát biểu tại Diễn đàn

Thứ trưởng khẳng định năm 2025 là năm tăng tốc triển khai Nghị quyết 57 về chuyển đổi số, với quan điểm nhất quán coi chuyển đổi số là động lực quan trọng phát triển lực lượng sản xuất và năng lực cạnh tranh quốc gia. Ngành Công Thương đã triển khai chuyển đổi số trên cả ba trụ cột: Chính phủ số – Kinh tế số – Hạ tầng dữ liệu, song yêu cầu mới của năm 2025 đặt ra đòi hỏi phải đổi mới mạnh mẽ hơn, toàn diện hơn để tận dụng cơ hội từ chuyển đổi kép.

Thứ trưởng đề nghị đại biểu tập trung thảo luận ba nhóm vấn đề lớn: nhận diện xu hướng công nghệ mới như AI, IoT, dữ liệu lớn, điện toán đám mây; hoàn thiện giải pháp phát triển thị trường thương mại điện tử xanh – bền vững – an toàn; và đề xuất mô hình, giải pháp phát triển kinh tế số ngành Công Thương tại địa phương, nhất là với doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh. Ông nhấn mạnh sự đóng góp của các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp sẽ giúp Bộ Công Thương tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, cơ sở dữ liệu và chương trình thúc đẩy TMĐT – kinh tế số – chuyển đổi số theo hướng xanh, bền vững và đổi mới sáng tạo.

Trình bày báo cáo “Định hướng chuyển đổi số ngành Công Thương năm 2026”, Phó Cục trưởng Cục TMĐT&KTS Hoàng Ninh khẳng định chuyển đổi số tiếp tục là nhiệm vụ chiến lược gắn với chuyển đổi xanh và phát triển bền vững, đồng thời là động lực then chốt tái cơ cấu ngành Công Thương đến năm 2030. Ba trụ cột Chính phủ số – Kinh tế số – Xã hội số sẽ tiếp tục được triển khai nhất quán nhằm mở rộng tác động của chuyển đổi số trên toàn ngành.

Trong triển khai Chính phủ số, ngành Công Thương đã đạt kết quả rõ nét: 224 dịch vụ công trực tuyến toàn trình, tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 95,52%, hơn 691.000 bộ hồ sơ trao đổi qua Cơ chế một cửa ASEAN năm 2024 và trên 52.500 doanh nghiệp được phục vụ qua hệ thống. Bộ Công Thương tiếp tục đứng đầu cả nước về mức độ hài lòng đối với dịch vụ công trực tuyến với điểm tuyệt đối 18/18.

Về kinh tế số, thương mại điện tử tiếp tục là động lực tăng trưởng chính với quy mô B2C năm 2024 đạt 25 tỷ USD, chiếm 10% tổng bán lẻ hàng hóa và dịch vụ. Trong công nghiệp – sản xuất thông minh, chỉ số IIP tăng 8,4% – mức cao nhất 5 năm; khoảng 90% doanh nghiệp chế biến – chế tạo triển khai một phần giải pháp số; 35% ứng dụng robot và cảm biến; 10–12% đạt mức nhà máy thông minh 3.0. Lĩnh vực năng lượng ghi nhận chuyển biến mạnh với đo đếm thông minh, dữ liệu thời gian thực, AI dự báo phụ tải, EMS và mở rộng năng lượng tái tạo.

Ông Ninh cho biết kinh tế số Việt Nam năm 2025 dự kiến đạt 39 tỷ USD; hơn 40 startup AI thu hút 123 triệu USD vốn tư nhân; 81% người dùng tương tác AI hằng ngày và 96% bày tỏ sự tin tưởng với tác nhân AI. Từ các kết quả đó, năm 2026 ngành Công Thương sẽ hướng tới đột phá chiến lược: chuẩn hóa dữ liệu thương mại điện tử quốc gia, mở rộng mô hình nhà máy thông minh 3.0–4.0 và triển khai đại trà đo đếm – quản lý năng lượng thông minh trên toàn quốc.

Ông nhấn mạnh sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp là điều kiện tiên quyết để chuyển đổi số tạo ra giá trị đo đếm được cho nền kinh tế, từ dịch vụ tốt hơn đến chi phí sản xuất thấp hơn và năng lượng sạch hơn.

Tọa đàm về "Chuyển đổi kép: Số hóa chuỗi cung ứng - xanh hóa tăng trưởng"

Chuyển đổi số từ cơ sở – từ làng nghề đến đô thị thông minh

Từ góc độ địa phương, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phượng Dực Lê Văn Bính mang đến câu chuyện “đánh thức vùng đất trăm nghề bằng chuyển đổi số”, cho thấy công nghệ giúp làng nghề tiếp cận thị trường, gia tăng giá trị sản phẩm và nâng cao chất lượng quản lý. Chuyển biến từ mô hình thủ công sang phân phối hiện đại trên nền tảng số cho thấy chuyển đổi số chỉ bền vững khi lan tỏa đến từng cơ sở sản xuất nhỏ lẻ.

Đại diện khối doanh nghiệp công nghệ, bà Đặng Thùy Trang, Giám đốc đối ngoại Grab Việt Nam, chia sẻ các nền tảng số đang hỗ trợ địa phương phát triển kinh tế số thông qua hệ sinh thái đa dịch vụ, đáp ứng nhu cầu người dân và thúc đẩy chuyển đổi số trong du lịch, quảng bá di sản, văn hóa và ẩm thực. Các thỏa thuận hợp tác với TP. Huế và Đà Nẵng cho thấy sự đồng hành giữa doanh nghiệp và chính quyền trong phát triển thành phố thông minh. Grab triển khai tối ưu hóa hoạt động của đối tác tài xế bằng GrabMaps, gợi ý lộ trình, hỗ trợ thương nhân qua hệ thống quản lý đơn hàng, số hóa quán ăn, quảng bá ẩm thực và hỗ trợ TMĐT.

Grab cũng mở rộng cơ hội thu nhập cho tài xế, lao động tự do, đồng thời chú trọng đào tạo kỹ năng số, ngoại ngữ và AI. Những sáng kiến như Grab Xích Lô ở Huế hay mô hình di chuyển thông minh chặng đầu – chặng cuối phối hợp với Metro tiếp tục khẳng định vai trò doanh nghiệp công nghệ trong tái tổ chức dòng dịch vụ, vận tải trên nền tảng số.

Ở trụ cột năng lượng – yếu tố then chốt của tăng trưởng xanh, Viện trưởng Viện Chiến lược chuyển đổi số (DTSI) Lê Nguyễn Trường Giang trình bày tham luận về vai trò dữ liệu và tự động hóa trong vận hành hệ thống năng lượng hiện đại. Ông nhấn mạnh chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà là cuộc cách mạng tư duy, nơi dữ liệu trở thành một dạng “vốn” mới (data-capital), có vai trò như tư bản, năng lượng và phương tiện tạo lập giá trị.

Ông phân tích cơ hội tối ưu hóa chuỗi sản xuất – phân phối năng lượng thông qua dữ liệu lớn, IoT và điều khiển tự động; đồng thời nhấn mạnh phát triển lưới điện thông minh, quản lý năng lượng theo thời gian thực và mở rộng hệ thống năng lượng thông minh trong công nghiệp, giao thông, xây dựng. Ông khẳng định chuyển đổi xanh (GX) là giai đoạn tiếp theo của chuyển đổi số (DX), vì mọi nỗ lực xanh hóa đều đòi hỏi mức độ số hóa đủ sâu để tạo “chuyển hóa về chất”.

Chuyển đổi số an toàn – tuyến phòng thủ trước tấn công mạng và gian lận AI

Bà Nguyễn Như Quỳnh, Đồng sáng lập và Giám đốc Vận hành Tổ chức Chống Lừa Đảo, cảnh báo nguy cơ tấn công mạng gia tăng khi ngành Công Thương đẩy mạnh số hóa. Các hình thức tội phạm như lừa đảo trực tuyến, giả mạo đối tác để thay đổi điều khoản thanh toán (BEC), tấn công hệ thống vận hành công nghiệp hay gian lận xuyên biên giới ngày càng tinh vi. Sự phát triển nhanh của AI khiến phishing tự động, deepfake thời gian thực với giọng nói, hình ảnh, video của lãnh đạo trở nên nguy hiểm hơn, trực tiếp nhắm vào con người – mắt xích dễ tổn thương nhất.

Bà khuyến nghị áp dụng mô hình phòng thủ đa tầng, sử dụng AI giám sát – cảnh báo sớm, tăng hợp tác công – tư để chia sẻ dữ liệu, kinh nghiệm và mô hình tấn công. Đào tạo con người, mô phỏng thực tiễn và xây dựng văn hóa “an toàn trước – chuyển đổi sau” là chìa khóa bảo đảm chuyển đổi số bền vững. An toàn thông tin, theo bà, phải trở thành năng lực quản trị cốt lõi của doanh nghiệp.

Trong khuôn khổ Diễn đàn, Tọa đàm “Thúc đẩy chuyển đổi số ngành Công Thương” do chuyên gia Vũ Quang Hùng điều phối quy tụ ông Lê Nguyễn Trường Giang, ông Lê Văn Bính, ông Hoàng Ninh, ông Phạm Văn Quân, bà Đặng Thùy Trang và bà Nguyễn Như Quỳnh. Các đại biểu phân tích yêu cầu mới đối với doanh nghiệp khi tiêu chuẩn xanh trở thành xu thế tất yếu, chuỗi cung ứng đòi hỏi minh bạch và nguy cơ gian lận trực tuyến gia tăng với sự phổ biến của AI.

Tọa đàm thống nhất rằng hiệu quả chuyển đổi số chỉ đạt được khi triển khai đồng bộ từ trung ương đến địa phương, có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp, giữa nền tảng công nghệ và hoạt động sản xuất – kinh doanh thực tiễn.

Diễn đàn Chuyển đổi số ngành Công Thương 2025 không chỉ đánh giá kết quả mà mở ra cuộc trao đổi sâu rộng về định hướng chiến lược của ngành trong tiến trình chuyển đổi kép. Từ năng lượng, sản xuất, thương mại điện tử đến logistics và quản lý thị trường, mọi lĩnh vực đều đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ dựa trên dữ liệu, công nghệ và tiêu chuẩn xanh.

Với tinh thần đó, Diễn đàn được kỳ vọng tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy lộ trình chuyển đổi số – chuyển đổi xanh, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng năng lực cạnh tranh và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong những năm tới.