Để thị trường công trình xanh Việt Nam cất cánh?

Theo kết quả của Nhiệm vụ Khoa học công nghệ (KHCN) trọng điểm của Bộ Xây dựng “Nghiên cứu Hướng dẫn Phát triển CTX ở Việt Nam” do Viện Kiến trúc Quốc gia thực hiện năm 2018-2019, mặc dù thị trường CTX Việt Nam đã hình thành, các chủ thể chính của thị trường như các nhà đầu tư tâm huyết, lực lượng tư vấn xanh, các tổ chức đánh giá chứng nhận CTX đã xuất hiện nhưng Nhà nước chưa thể hiện được vai trò của mình thông qua những chính sách và giải pháp quyết liệt, cụ thể để thúc đẩy sự phát triển CTX ở Việt Nam. Đây được xem là một trong những nguyên nhân chính khiến thị trường CTX Việt Nam tăng trưởng chậm chạp.

Trong khung chính sách CTX của nhiều nước trên thế giới, Việt Nam còn rất nhiều việc phải làm ở tất cả các nhóm chính sách. Tuy nhiên, Việt Nam nên tập trung vào hai chính sách đòn bẩy. Đó là lựa chọn bộ chứng chỉ CTX chính thức và đề xuất lộ trình áp dụng CTX cho các công trình vốn ngân sách.

Nhiệm vụ KHCN trên, sau khi đánh giá, so sánh các bộ công cụ CTX hiện đang được áp dụng phổ biến ở Việt Nam về các mặt như sự phù hợp với đặc điểm riêng của Việt Nam về điều kiện khí hậu và pháp lý, mức độ đơn giản – dễ sử dụng, tiện dụng về ngôn ngữ và phù hợp về chi phí, sự sẵn có các chuyên gia đánh giá và kinh nghiệm vận hành của tổ chức, và một số tiêu chí khác, thì đề xuất chọn bộ công cụ LOTUS do Hội đồng CTX Việt Nam phát triển làm bộ công cụ cơ bản, áp dụng cho các công trình đầu tư sử dụng vốn công, và là cơ sở để tính toán ban hành các ưu đãi chi tiết đối với các công trình sử dụng nguồn vốn xã hội.

Theo đó, Nhiệm vụ cũng đề xuất với các đầu tư mới và sửa chữa lớn sử dụng vốn công, cần bắt buộc áp dụng CTX theo chuẩn LOTUS theo lộ trình, bắt đầu từ những công trình quy mô lớn, các thành phố lớn, dần mở rộng áp dụng triệt để đối với mọi công trình và trên tất cả các địa phương.

LOTUS có 4 mức độ: đạt, bạc, vàng, bạch kim. Hiện nay với tình hình thực tiễn của Việt Nam chỉ cần yêu cầu các công trình công thực hiện CTX LOTUS ở mức đạt. Mức này không quá khó, chi phí phát sinh chỉ chiếm khoảng 1% tổng mức đầu tư. Vì vậy có thể áp dụng ngay bằng cách cho phép trích 1% từ dự phòng phí (5%) trong tổng mức đầu tư công trình để thực hiện CTX. Sau 3 năm cần kiểm tra, đánh giá thực tế trên các công trình đã làm để có thể điều chỉnh chính sách và kinh phí cho sát thực và hiệu quả.

Với khu vực đầu tư vốn tư nhân, tất cả các bộ công cụ khác vẫn có thể được áp dụng, được khuyến khích và tạo điều kiện./.