Chuyện ít biết về cây sung cổ bên tượng Phật Câu Na Hàm Mâu Ni trên núi Bà Đen

Biểu tượng của sung túc, tài lộc

Nằm tại vị trí cao nhất trên đỉnh núi Bà Đen, tôn tượng Đức Phật Câu Na Hàm Mâu Ni được tạo tác trong sắc vàng hoàng kim rực rỡ. Với dáng ngồi kiết già (hay còn gọi là liên hoa tọa) trên đài sen đặt giữa hồ Ưu đàm, Tôn tượng Phật Câu Na Hàm mang khuôn mặt từ bi, đôi mắt mở dịu nhìn xuống, thể hiện sự tĩnh lặng, thấu hiểu và lòng thương xót chúng sinh. 

Điểm nhấn đặc biệt của kiệt tác kiến trúc Phật giáo này là hình ảnh bàn tay trái của Đức Phật Câu Na Hàm Mâu Ni đang nâng nhẹ quả sung vàng. Trong đời sống văn hoá dân gian, quả sung được xem là biểu tượng của sự sung túc, đủ đầy, trọn vẹn. Trong nhiều gia đình Việt, mâm cúng ngày Tết bao giờ cũng có một chùm sung. Ngoài vườn trồng sung mà ra quả được xem là mang đến điềm lành và tài lộc gõ cửa.

Bởi vậy, Tôn tượng Đức Phật Câu Na Hàm Mâu Ni tay nâng trái sung trở thành một biểu tượng cho ước nguyện về cuộc sống sung túc và tài lộc. Từ sau lễ an vị Tôn tượng vào ngày 29/12/2025, núi Bà Đen đã chứng kiến hàng nghìn người đến chiêm bái và cầu tài lộc trước tôn tượng Đức Phật Câu Na Hàm Mâu Ni. 

 Theo Hòa thượng Thích Lệ Trang, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Nghi lễ T.Ư, “Ước vọng của chúng sinh ai cũng mong được sống hạnh phúc, bình yên và làm sao cho đời sống được như ý. Hình ảnh quả sung cũng giống như hạt châu Ngài đang cầm trên tay. Bàn tay của Ngài mở ra và đỡ trái sung cũng chính là thể hiện tâm nguyện của con người, mượn vật để đưa ý. Sung ở đây chính là sự sung túc”.

Điềm lành từ thiên thượng

Không chỉ mang tính biểu tượng cho cuộc sống sung túc, đủ đầy, hình tượng quả sung trên tay Tôn tượng Đức Phật Câu Na Hàm Mâu Ni còn gợi nhắc đến điển tích Phật giáo gắn liền với vị Phật của quá khứ này.  

Theo ghi chép kinh Phật, Đức Phật Câu Na Hàm Mâu Ni sinh ra tại thành Thanh Tịnh, kinh đô của vua Thanh Tịnh (ngày nay là Nigali Sagar, Nepal), trong vườn Subhagavati, thuộc dòng Bà-la-môn họ Ca-diếp. Cha ngài tên Đại Đức (Yaññadatta), dòng Bà-la-môn, và mẹ tên Thiện Thắng (Uttarā). Đức Phật Câu Na Hàm Mâu Ni sống 3.000 năm trong hoàng cung của mình, ngự tại ba lâu đài là Tusita, Santusita và Santuttha.

Sau thời gian từ bỏ thế gian và thực hành sáu tháng khổ hạnh, Ngài chứng ngộ dưới gốc cây Udumbara (hay còn gọi là Ưu đàm). Udumbara chính là tên tiếng Phạn của cây, hoa, quả sung, đồng thời là một loài hoa thần thoại trong Phật giáo, được cho là 3.000 năm mới nở một lần và chỉ xuất hiện khi Đức Phật hoặc Vua Luân Vương ra đời. Hoa Ưu đàm được xem mang ý nghĩa là “hoa mang điềm lành từ thiên thượng”. 

Trên đỉnh núi Bà Đen, Tôn tượng Đức Phật Câu Na Hàm Mâu Ni không chỉ nâng trái sung – hình ảnh gắn liền với hành trình giác ngộ dưới gốc cây Ưu đàm, mà Ngài còn được ngự toạ ngay bên gốc sung có tuổi đời hàng trăm năm. Theo nhân viên của Khu du lịch núi Bà Đen, không ai biết cây sung này có từ bao giờ, nhưng quanh khu vườn Ưu đàm có vô số cây sung cổ thụ, có sức sống mãnh liệt tại nơi cao nhất trên đỉnh núi thiêng. 

Ngày nay, khi du khách đến chiêm bái Tôn tượng Đức Phật Câu Na Hàm Mâu Ni, sẽ thấy một cây sung cổ xanh mát đứng sừng sững trên gò đất giữa tháp Ưu đàm, tỏa bóng mát xuống hồ Ưu đàm. Đưa mắt quanh vườn Ưu đàm, du khách sẽ thấy rất nhiều cây sung cổ thụ gợi nhắc hành trình giác ngộ của Đức Phật Câu Na Hàm Mâu Ni bên gốc cây Ưu đàm.

Theo Hoà thượng Thích Đức Tuấn - Phó Trưởng ban Phật giáo Quốc tế TƯ GHPGVN: “Vườn Ưu đàm là không gian văn hóa tâm linh vừa mang giá trị nghệ thuật cao, vừa mang giá trị triết lý cao và mang đậm nét văn hóa Phật giáo. Đặc biệt là hình ảnh Đức Phật Câu Na Hàm Mâu Ni thành đạo dưới gốc cây Ưu đàm (cây sung)”.

Cùng với tôn tượng Phật Bà Tây Bổ Đà Sơn bằng đồng cao nhất Châu Á, tôn tượng Di Lặc Bồ Tát bằng đá sa thạch lớn hàng đầu thế giới, tôn tượng Đức Phật Câu Na Hàm Mâu Ni làm nên một trục tâm linh mang nhiều huyền tích cho ngọn núi cao nhất Nam bộ. Giờ đây, núi Bà Đen trở thành điểm đến để gửi gắm ước nguyện về một cuộc sống trọn vẹn, đủ đầy và hạnh phúc đích thực.