Thúc đẩy dán nhãn năng lượng cho vật liệu xây dựng

Cần tăng cường kiểm tra, thanh tra việc chấp hành quy định về năng lượng

Một trong những nội dung đáng chú ý tại Diễn đàn là vấn đề dán nhãn năng lượng cho vật liệu và công trình xây dựng. Bộ Xây dựng đã xây dựng bộ tiêu chuẩn và hoàn toàn sẵn sàng triển khai khi Luật có hiệu lực.

Theo đó, tương lai gần, các dự án bất động sản, đặc biệt là công trình nhà ở để bán hoặc cho thuê sẽ từng bước phải công bố mức tiêu thụ năng lượng, mức phát thải tương ứng. Điều này giúp người dân có thể lựa chọn công trình tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường, tạo nên xu hướng tiêu dùng mới.

Phát biểu tại Diễn đàn, Bà Nguyễn Thị Tâm - Giám đốc Trung tâm Thiết bị môi trường và An toàn lao động Viện Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, ngành xây dựng hiện chiếm hơn 1/3 tổng tiêu thụ năng lượng và lượng khí thải toàn cầu. Riêng nhu cầu sưởi ấm và làm mát không gian chiếm tới 61% tổng năng lượng tiêu thụ của ngành. Tại Việt Nam - quốc gia có khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, lượng điện tiêu thụ cho điều hòa, thông gió và chiếu sáng là rất lớn.

Đặc biệt, chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019–2030 đặt mục tiêu đến năm 2025 có ít nhất 80 công trình được chứng nhận công trình xanh và đến năm 2030 là 150 công trình. Đồng thời, sẽ dán nhãn năng lượng cho 50% các sản phẩm vật liệu xây dựng có yêu cầu cách nhiệt sử dụng trong công trình.

Bộ Xây dựng là đơn vị được giao chủ trì triển khai chương trình, bao gồm xây dựng hệ thống đánh giá, chứng nhận công trình, thiết lập tiêu chuẩn kỹ thuật, nâng cao năng lực phòng thử nghiệm và phát triển nhãn năng lượng cho vật liệu xây dựng.

Đề cập đến vấn đề triển khai, thực hiện yêu cầu trên, ông Nguyễn Công Thịnh - Phó vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, Việt Nam có đủ căn cứ, năng lực để thực hiện. Song, cần hoàn thiện khung pháp lý, thúc đẩy dán nhãn năng lượng cho vật liệu xây dựng. Hiện, Bộ Xây dựng đang nghiên cứu để trong một vài năm tới đưa ra định mức tiêu hao năng lượng cho việc sản xuất vật liệu xây dựng, chẳng hạn như xi măng, kính, vật liệu… Để từ đó, doanh nghiệp có cơ sở để giảm mốc tiêu hao năng lượng dưới ngưỡng tối đa.

Thông tin về vấn đề phát triển đô thị, ông Nguyễn Công Thịnh nhấn mạnh, Bộ Xây dựng đang phối hợp nghiên cứu xây dựng Luật Quản lý và Phát triển đô thị theo hướng xanh, thông minh và bền vững. Trong đó, các yếu tố như cây xanh, mặt nước, chiếu sáng thông minh, giao thông thân thiện môi trường và hạ tầng sử dụng năng lượng hiệu quả sẽ được tích hợp thành tiêu chí đánh giá.

Về cơ chế ưu đãi, theo báo cáo của ngân hàng Nhà nước, hiện có khoảng 47 tổ chức tín dụng, tổng dư nợ khoảng hơn 600 nghìn tỷ cho vay các dự án xanh. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đang chuẩn bị hoàn thành và trình chính phủ ban hành các danh mục, tiêu chí môi trường cho dự án xanh. Trong đó, bao gồm tất cả các lĩnh vực, ví dụ như ngành xây dựng sẽ bao gồm tòa nhà, cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng, hạ tầng giao thông như cảng, doanh nghiệp vận tải… Như vậy, nếu doanh nghiệp đầu tư các giải pháp xanh, chuyển đổi công nghệ phát thải thấp, các dự án sẽ được ưu đãi theo chính sách của nhà nước.

Đối với kiểm toán năng lượng, ông Thịnh thông tin, trong lĩnh vực tòa nhà đã có quy chuẩn, quy trình kiểm toán. Đối với các cơ sở vật liệu cũng không phải vấn đề mới, bởi trước đây đã có yêu cầu các doanh nghiệp trọng điểm 3 năm phải kiểm toán được một lần, còn các doanh nghiệp thông thường có thể tự nguyện thực hiện.

Kiến nghị tại Diễn đàn, ông Thịnh cho biết, UBND các tỉnh cần phải tăng cường kiểm tra, thanh tra việc chấp hành quy định về năng lượng chứ không phải như trước đây, các quy định có nhưng việc đôn đốc và quyết tâm thực hiện còn mang tính chất khuyến khích nhiều quá…

Cần xem xét sửa đổi Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả theo hướng tăng cường các quy định

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Hoàng Việt Dũng - Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho biết, Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được ban hành và có hiệu lực thi hành từ năm 2010.

Bộ Công Thương sau đó đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành xây dựng trình Chính phủ ban hành các văn bản dưới luật để hướng dẫn thi hành Luật. Cho đến nay, hệ thống các văn bản pháp luật đã tương đối đầy đủ đồng bộ hỗ trợ triển khai Luật một cách có hiệu quả.

Đặc biệt, Bộ Công Thương cũng đã triển khai, tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Một số hoạt động nổi bật như: Chuỗi hoạt động của sự kiện Giờ Trái đất; tổ chức cuộc vận động hộ gia đình tiết kiệm điện đã trực tiếp thu hút được 120.000 hộ dân tham gia cuộc vận động; 4.500 tin, bài đã được tuyên truyền thông qua trên hệ thống báo điện tử, đài truyền thanh của các tỉnh, thành phố; hơn 300 lớp tập huấn, hội thảo hướng dẫn về tiết kiệm điện cho doanh nghiệp, các tầng lớp nhân dân đã được triển khai; hỗ trợ 1.200 doanh nghiệp thực hiện kiểm toán năng lượng, xây dựng mô hình quản lý năng lượng và thực hiện các giải pháp về tiết kiệm điện…

Chương trình dán nhãn năng lượng cũng được triển khai trên 19 chủng loại sản phẩm với trên 20.000 sản phẩm đã được dán nhãn năng lượng trên thị trường; loại bỏ khoảng 45 triệu bóng đèn sợi đốt ra khỏi thị trường, hiệu quả sử dụng điều hoà không khí tăng 13% hàng năm, tiết kiệm khoảng 100 triệu kWh/năm. 

Việc nâng hiệu suất máy điều hòa CSPF từ 3,8 lên 4,2 tại tiêu chuẩn TCVN 7830:2012 lên TCVN 7830:2015 cùng với sự phát triển của máy điều hòa biến tần tích lũy từ năm 2016-2021, với giả thiết là máy lắp cho căn hộ có hệ số làm việc đồng thời 0.35 thì công suất tiết kiệm được là 270 MW cho năm 2021, công suất này xấp xỉ 1 nhà máy nhiệt điện 300 MW…

Bên cạnh đó, ông Hoàng Việt Dũng cho biết, qua 15 năm đi vào thực tế, Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả đã tạo dựng hành lang pháp lý, tháo gỡ rào cản, cụ thể hóa các quy định về biện pháp quản lý, kỹ thuật và chính sách thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong toàn bộ các lĩnh vực, tạo điều kiện triển khai đồng bộ hoạt động sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả bền vững của đất nước.

Tuy nhiên, nhiều nội dung quy định trong Luật còn mang tính khuyến khích, cơ chế thực thi, chế tài xử lý vi phạm còn chưa đủ mạnh; nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi, khuyến khích trong lĩnh vực sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả quy định tại Luật còn khoảng trống; hoạt động kiểm toán năng lượng có hiện tượng cạnh tranh không lành mạnh, chất lượng kiểm toán năng lượng còn thấp.

Việt Nam đã cam kết đưa phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Vì vậy, cần phải xem xét sửa đổi Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả theo hướng tăng cường các quy định, chế tài mang tính bắt buộc thay vì khuyến khích thực thi các giải pháp tiết kiệm năng lượng.

Sau một quá trình lâu dài nỗ lực, vào ngày 18/6, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Việc này đã góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước; quản lý, phát triển đối với tổ chức dịch vụ năng lượng, kiểm toán năng lượng, đào tạo nhân lực; tạo nên các chính sách ưu đãi, công cụ hỗ trợ tài chính; chuyển đổi thị trường và quản lý hiệu suất phương tiện, thiết bị sử dụng năng lượng; phân cấp, phân quyền cụ thể đối với việc ban hành chính sách sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.