Ngưỡng 15 điểm: Giữ chuẩn tối thiểu cho cánh cửa đại học

Theo TS. Đặng Quang Vinh, Giảng viên Khoa Khoa học Máy tính & Công nghệ, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV), đây là một điều chỉnh hợp lý và cần thiết nhằm bảo đảm chất lượng đầu vào tối thiểu cho giáo dục đại học, thay vì bị nhìn nhận như một “rào chắn” thu hẹp cơ hội học tập của thí sinh.

Theo Quy chế ban hành kèm Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT, nguồn xét tuyển vào chương trình đào tạo trình độ đại học là những thí sinh có tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT theo tổ hợp xét tuyển, hoặc Toán, Ngữ văn và một môn khác, đạt tối thiểu 15 điểm. Quy định này được áp dụng đối với các thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT từ năm 2026.

Đặt trong bối cảnh thực tế, mức 15 điểm cho 3 môn đồng nghĩa với việc thí sinh cần đạt trung bình 5 điểm mỗi môn. Theo TS. Đặng Quang Vinh, đây không phải mức yêu cầu quá cao đối với một học sinh có nền tảng học tập phổ thông ở mức căn bản. Đại học, dù là công lập hay ngoài công lập, vẫn là bậc đào tạo sau phổ thông, đòi hỏi người học có khả năng tiếp nhận kiến thức, năng lực tự học và sự bền bỉ để theo đuổi chương trình đào tạo trong nhiều năm.

TS. Đặng Quang Vinh

Nếu chuẩn đầu vào bị hạ xuống quá thấp, hệ quả không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo của nhà trường mà còn tác động trực tiếp đến chính sinh viên. Những người thiếu nền tảng học lực cần thiết rất dễ rơi vào tình trạng hụt hơi trong quá trình học, nợ môn, bỏ học giữa chừng hoặc tốt nghiệp nhưng không đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động. Vì vậy, việc đặt ra một ngưỡng tối thiểu không phải để hạn chế cơ hội, mà nhằm bảo đảm người học có đủ nền tảng để tiếp tục hành trình học tập ở bậc cao hơn.

Từ phổ điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2025, TS. Đặng Quang Vinh cho rằng có thể nhìn nhận quy định này bằng các dữ liệu định lượng cụ thể. Khi chọn ngẫu nhiên 3 môn trong 12 môn có phổ điểm, lấy điểm đại diện của từng khoảng điểm bằng trung bình của khoảng đó và tính theo tỷ trọng thí sinh ở mỗi biên điểm, xác suất để tổng điểm 3 môn đạt từ 15 trở lên xấp xỉ 91,2%.

Ngay cả khi giới hạn các tổ hợp có Toán hoặc Ngữ văn, phù hợp hơn với tinh thần của quy chế tuyển sinh mới, xác suất đạt mức điểm yêu cầu vẫn vào khoảng 88,9%. Những con số này cho thấy ngưỡng 15 điểm không nhằm loại bỏ số đông thí sinh, mà chủ yếu sàng lọc nhóm có kết quả quá thấp so với yêu cầu tối thiểu của bậc đại học.

Theo chuyên gia, một điểm đáng chú ý khác của quy định là góp phần thiết lập lại sự công bằng giữa các cơ sở đào tạo. Trong nhiều năm qua, áp lực tuyển sinh khiến một số trường phải hạ chuẩn đầu vào quá sâu để bảo đảm đủ chỉ tiêu. Điều này tạo ra một cuộc cạnh tranh thiếu lành mạnh giữa các trường và làm suy giảm niềm tin xã hội đối với giá trị của tấm bằng đại học.

Sinh viên Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV).

Khi Bộ GD&ĐT đưa ra một ngưỡng tối thiểu thống nhất, các cơ sở đào tạo vẫn có thể cạnh tranh bằng chất lượng đào tạo, chương trình học, dịch vụ hỗ trợ sinh viên, học phí hay định hướng ngành nghề. Tuy nhiên, các trường sẽ không còn có thể cạnh tranh bằng cách hạ chuẩn đầu vào xuống dưới mức cần thiết. Đây được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm bảo vệ chuẩn mực tối thiểu của giáo dục đại học trong bối cảnh tuyển sinh ngày càng đa dạng.

Dĩ nhiên, TS. Đặng Quang Vinh cũng nhấn mạnh rằng mức điểm sàn 15 không phải là thước đo duy nhất phản ánh năng lực của một thí sinh. Có những học sinh nổi trội về kỹ năng, tư duy thực hành hoặc năng khiếu nghề nghiệp dù kết quả học thuật không thật sự xuất sắc. Tuy nhiên, đối với tuyển sinh đại học đại trà, việc duy trì một chuẩn đầu vào tối thiểu vẫn là điều cần thiết.

Theo đó, quy định mới không đóng lại cánh cửa học tập, mà gửi đi thông điệp rằng đại học cần bắt đầu từ một nền tảng học lực đủ vững vàng. Ngưỡng 15 điểm vì thế được xem là một chính sách vừa mềm ở mức điểm yêu cầu, vừa cứng ở thông điệp về chất lượng giáo dục.