Khoa phục Việt Nam: Đưa tinh thần khoa cử Văn Miếu vào thời trang đương đại

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Xuân Tài và PGS.TS Đỗ Văn Trụ, Chủ tịch Hội Di sản văn hóa Việt Nam trao giải “Tinh thần Văn hiến” – giải thưởng cao nhất của Cuộc thi cho tác phẩm “Văn Uyên”. (Nguồn: PV)

Đây là một trong chuỗi hoạt động ý nghĩa nằm trong khuôn khổ kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám. Sau 3 tháng phát động, cuộc thi đã thu hút đông đảo sinh viên các ngành thiết kế, mỹ thuật, thời trang từ nhiều trường đại học trên cả nước, cùng những nhà thiết kế trẻ mang trong mình niềm say mê tìm hiểu và sáng tạo từ di sản văn hóa dân tộc.

Bà Đường Ngọc Hà, Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, đồng thời là Phó Trưởng Ban Tổ chức - nhận định đây là minh chứng rõ nét cho việc di sản có thể trở thành nguồn cảm hứng, nguồn lực sáng tạo, góp phần vào hệ sinh thái công nghiệp văn hóa. Theo bà, thông qua ngôn ngữ thời trang, các thí sinh đã nghiên cứu và chuyển hóa những chất liệu văn hóa, kiến trúc, biểu tượng cùng tinh thần của Văn Miếu - Quốc Tử Giám thành các thiết kế vừa giàu cảm xúc, vừa mang hơi thở đương đại - qua đó thể hiện sự trân trọng của thế hệ trẻ đối với di sản dân tộc.

Bà cũng bày tỏ tin tưởng rằng từ sân chơi này, những ý tưởng sáng tạo sẽ tiếp tục được nuôi dưỡng, mở ra cơ hội cho các tài năng thiết kế trẻ phát triển, góp phần đưa giá trị truyền thống hòa vào đời sống đương đại một cách tự nhiên và đầy sức sống.

Về quy trình, cuộc thi được tổ chức qua hai vòng tuyển chọn nghiêm túc. Ở vòng sơ khảo, Ban Giám khảo đánh giá hồ sơ ý tưởng và bản vẽ thiết kế, chọn ra những phương án có ý tưởng rõ ràng cùng khả năng khai thác giá trị văn hóa tốt. Từ hơn 100 tác phẩm dự thi, 30 thiết kế xuất sắc nhất đã được chọn trưng bày tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, trong đó 15 thiết kế tiêu biểu bước tiếp vào vòng chung kết. Các thí sinh sau đó hoàn thiện trang phục chính cùng phụ kiện đi kèm như khăn, mũ, sử dụng đa dạng chất liệu và kỹ thuật như lụa, tơ tằm, voan, thêu tay, in chàm.

Không gian di sản trở thành nơi khơi nguồn và nuôi dưỡng những ý tưởng sáng tạo mới. (Nguồn: PV)

Điều đáng chú ý là các thí sinh không chỉ dừng lại ở việc khai thác hình thức bên ngoài của di sản, mà còn đào sâu vào những giá trị tinh thần gắn liền với Văn Miếu - Quốc Tử Giám - như truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, trọng dụng nhân tài - để chuyển hóa thành ý tưởng thiết kế, kết hợp cùng chất liệu và kỹ thuật truyền thống trong những bộ trang phục vừa có tính ứng dụng, vừa mang thẩm mỹ đương đại.

Nhìn lại lịch sử, Văn Miếu - Quốc Tử Giám từng là cái nôi đào tạo và bồi dưỡng nhân tài cho đất nước qua nhiều thế kỷ. Việc tổ chức một cuộc thi thiết kế trang phục lấy cảm hứng từ khoa cử được kỳ vọng sẽ mở ra một hướng tiếp cận mới, giúp những giá trị văn hóa tích lũy qua lịch sử tiếp tục hiện diện sống động trong đời sống hôm nay.

Ở góc độ rộng hơn, "Khoa phục Việt Nam" không đơn thuần là một cuộc thi tôn vinh ý tưởng thiết kế, mà còn là cầu nối giữa di sản, văn hóa, nghệ thuật và thời trang - khuyến khích thế hệ trẻ chủ động tìm hiểu di sản, đồng thời tìm kiếm những cách thức mới để bảo tồn, phát huy và lan tỏa các giá trị truyền thống.

Khép lại đêm chung kết, Ban Tổ chức đã trao các giải thưởng gồm: 1 giải "Tinh thần Văn hiến" - giải cao nhất của cuộc thi, thuộc về tác phẩm "Văn Uyên"; 2 giải "Mạch nguồn di sản"; 2 giải "Diễn giải đương đại"; 1 giải "Khơi nguồn sáng tạo"; 1 giải Bình chọn online; cùng 8 giải Khuyến khích. Giải cao nhất được trao bởi ông Phạm Xuân Tài, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, cùng PGS.TS Đỗ Văn Trụ, Chủ tịch Hội Di sản văn hóa Việt Nam.