Ngành vật liệu xây dựng vẫn loay hoay vượt khó

Thị trường vật liệu xây dựng 'điêu đứng’ theo bất động sản

Theo Bộ Xây dựng, ngành vật liệu xây dựng có vai trò quan trọng trong phát triển kết cấu hạ tầng, tạo động lực phát triển cho kinh tế xã hội, đồng thời, đóng góp gần 7% GDP của Việt Nam hằng năm. Tuy nhiên, trước tình hình bất động sản trong nước giảm sâu, dự án đầu tư công triển khai chậm, kinh tế toàn cầu bất ổn đã tác động đến đầu ra của toàn ngành. Dự báo năm 2024, các doanh nghiệp trong ngành vật liệu xây dựng vẫn tiếp tục đối diện nhiều khó khăn.

Các chuyên gia cũng khẳng định, có nhiều nguyên dân dẫn đến sự sụt giảm của ngành vật liệu xây dựng nhưng nguyên nhân chính là do thị trường bất động sản không có khởi sắc, thậm chí suy giảm mạnh. Và khi bất động suy giảm, đồng nghĩa với việc chưa kích cầu cũng như chưa tác động tích cực đến phát triển sản xuất ở ngành vật liệu xây dựng. Vì vậy, các doanh nghiệp trong ngành xây dựng và vật liệu xây dựng tập trung vào thị trường bất động sản hầu như đang “đứng hình”, thậm chí phải dừng hoạt động đột ngột.

Hiện nay, chỉ có một số dự án của Nhà nước đang được triển khai để đáp ứng tiến độ, còn lại các công trình xây dựng dân dụng, nhà ở được cho rằng giảm khoảng 60-70% so với năm ngoái do tình hình kinh tế khó khăn, người dân, doanh nghiệp thắt chặt chi tiêu.

Ngoài ra, sản xuất và tiêu thụ nhiều loại vật liệu xây dựng cũng giảm sâu, hàng tồn kho ngày càng tăng cao. Theo số liệu thống kê, sản lượng mặt hàng gạch ốp lát năm 2023 đạt khoảng 386 triệu m2, giảm 15%; sản lượng tiêu thụ ở mức 291 triệu m2, giảm 25% so với năm trước. Sản lượng sản xuất và tiêu thụ vôi năm 2023 đạt 2,5 triệu tấn, giảm 2,5%. Đối với sản xuất xi măng, hiện đã có 8 dây chuyền dừng hoạt động trên cả nước…

Theo Ông Đinh Hồng Kỳ - Phó Chủ tịch Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam (VABM), mặc dù các doanh nghiệp đã lường trước về việc thị trường sẽ khó khăn, nhưng “cú sốc” do những khó khăn kép mà năm 2023 giáng xuống khiến doanh thu của nhiều đơn vị sụt giảm mạnh. Điều này buộc nhiều doanh nghiệp phải cơ cấu lại hoạt động sản xuất, cắt giảm tối đa lực lượng lao động… và thua lỗ là điều khó tránh khỏi.

Chia sẻ về tình trạng sức khỏe của doanh nghiệp, Ông Trần Duy Cảnh - Giám đốc Công ty CP Cơ khí và Vật liệu xây dựng Thanh Phúc cho biết, đơn vị phải chống chọi từng tháng một. Dù đã có thâm niên 35 năm hoạt động trong ngành vật liệu xây dựng, chuyên về vật liệu xây không nung và bề dày kinh nghiệm, tiềm lực tích lũy nhất định nhưng ông Cảnh cũng thừa nhận đây là thời điểm khó khăn nhất, chưa tìm được hướng ra.

Với ngành sản xuất vật liệu xây dựng lớn như xi măng cũng không thoát khỏi tình trạng này. Mới đây, tổng kết hoạt động sản xuất kinh doanh năm 2023, Tổng công ty Xi măng Việt Nam (VICEM) - doanh nghiệp nhà nước chiếm tới 36% thị phần trong nước cũng báo lỗ tới hơn 500 tỷ đồng. Đây cũng được coi là khó khăn điển hình và chưa từng xuất hiện trong lịch sử của ngành này.

Một doanh nghiệp trong ngành cơ khí cũng cho biết, trong suốt cả năm 2023, doanh nghiệp phải chống chọi với những biến động, khó khăn của nền kinh tế. Trước những tác động của ngành bất động sản đã tạo ra những rào cản lớn khiến sản xuất của doanh nghiệp bị đình trệ. Theo đó, chủ doanh nghiệp này cũng bày tỏ, đây là thời điểm khó khăn nhất của doanh nghiệp trong suốt hơn 20 năm hoạt động.

Tìm cách thoát khó

Trong bối cảnh hiện nay, các chuyên gia nhận định, việc phục hồi thị trường nội địa có ý nghĩa “sống còn”. Bên cạnh đó là tập trung tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản và thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công cũng là giải pháp quan trọng, không thể thiếu.

Để doanh nghiệp tồn tại và vượt qua giai đoạn khó khăn này, Ths. Phạm Ngọc Trung - Chuyên gia vật liệu xây dựng cho biết, cần phải có cơ chế, hành lang pháp lý phù hợp và cũng phải có tính “lâu dài, bền vững” theo thị trường. Các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản cần phải thực hiện quyết liệt hơn nữa. Cần có giải pháp hỗ trợ cụ thể cho các doanh nghiệp.

Đối với các doanh nghiệp vật liệu xây dựng thì cần phải tự nâng cao năng lực cạnh tranh bằng cách tăng chất lượng, đa dạng mẫu mã sản phẩm nhưng phải giảm chi phí đầu vào, hạ giá thành sản phẩm. Về trung và dài hạn, doanh nghiệp cần chuyển đổi, đầu tư đổi mới công nghệ tiên tiến hiện đại vào sản xuất, quản lý, áp dụng các giải pháp tiết kiệm, nghiên cứu ứng dụng sản xuất các vật liệu xây dựng mới, xanh thân thiện với môi trường. Bởi đây là xu hướng trong xây dựng, phát triển công trình hiệu quả năng lượng, tiết kiệm tài nguyên. Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng cần tăng cường khâu tiếp thị, linh hoạt mở rộng, tìm kiếm thị trường xuất khẩu mới để tăng tiêu thụ sản phẩm.